ତାତେପି ହି ଗତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵିନଷ୍ଟେ ଚ ମମାନୁଜେ। ପିଣ୍ଡଃ ପିତୄଣାଂ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛିଦ୍ଯେତ୍ତତ୍ତେଷାଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ଭଵେତ୍
ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ମୋ ଭାଉ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦାନ ବନ୍ଦ ହେଇଯିବ, ଏହା ପୂର୍ବଜମାନେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ପିତ୍ରା ତ୍ଯକ୍ତା ତଥା ମାତ୍ରା ଭ୍ରାତ୍ରା ଚାହମସଂଶଯମ୍। ଦୁଃଖାଦ୍ଦୁଃଖତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମ୍ରିଯେଯମତଥୋଚିତାମ୍
ବାପା, ମାଁ ଓ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଜିତ ହେଲେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ପାଇ ଅସମ୍ମାନଜନକ ମୃତ୍ୟୁ ହେବି।
ତ୍ଵଯି ତ୍ଵରୋଗେ ନିର୍ମୁକ୍ତୋ ମାତା ଭ୍ରାତା ଚ ମେ ଶିଶୁଃ। ସନ୍ତାନଶ୍ଚୈଵ ପିଣ୍ଡଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାସ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ତୁମେ ଏହି ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ମୋ ମାଁ, ଛୋଟ ଭାଇ, ବଂଶ ଓ ପିତୃପିଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ରହିବ।
ଆତ୍ମା ପୁତ୍ରଃ ସଖୀ ଭାର୍ଯା କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ତୁ ଦୁହିତା କିଲ। ସ କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ମୋଚଯାତ୍ମାନଂ ମାଂ ଚ ଧର୍ମେ ନିଯୋଜଯା
ପୁଅ ହେଉଛି ନିଜ, ବନ୍ଧୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା; କିନ୍ତୁ ଝିଅ ଦୁଃଖ ପାଇଁ। ଏହି ଦୁଃଖରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କର, ମୋତେ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
ଅନାଥା କୃପଣା ବାଲା ଯତ୍ର କ୍ଵଚନ ଗାମିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ତାତ ଵିହୀନା କୃପଣା ସଦା
ତୁମେ ନଥିଲେ, ବାପା, ମୁଁ ସଦା ଅନାଥ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଝିଅ ହୋଇ ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟ ନେଇଯିବ ସେଠି ଯିବି।
ଅଥଵାହଂ କରିଷ୍ଯାମି କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିମୋଚନମ୍। ଫଲସଂସ୍ଥା ଭଵିଷ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ନହେଲେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏହି କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି; ଅତି କଠିନ କାମ କରି, ଫଳରେ ବସିବି।
ଅଥଵା ଯାସ୍ଯସେ ତତ୍ର ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ପୀଡିତାଽହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଦଵେକ୍ଷସ୍ଵ ମାମପି
ନାହିଁଲେ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଶେଉଁଠିକୁ ଯିବ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବି—ମୋ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ଭାବିବା।
ତଦସ୍ମଦର୍ଥଂ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ପ୍ରସଵାର୍ଥଂ ଚ ସତ୍ତମ। ଆତ୍ମାନଂ ପରିରକ୍ଷସ୍ଵ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯାଂ ମାଂ ଚ ସଂତ୍ଯଜ
ତେଣୁ, ମୋ ପାଇଁ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଓ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ହେ ଉତ୍ତମ, ତୁମେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର; ମୋତେ, ଯାହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଛାଡ଼ିଦେ।
ଅଵଶ୍ଯକରଣୀଯେ ଚ ମା ତ୍ଵାଂ କାଲୋତ୍ଯଗାଦଯମ୍। କିଂ ତ୍ଵତଃ ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ଯଦ୍ଵଯଂ ସ୍ଵର୍ଗତେ ତ୍ଵଯି
ଯାହା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିନାହଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯିବ, ଆମ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ?
ଯାଚମାନାଃ ପରାଦନ୍ନଂ ପରିଧାଵେମହି ଶ୍ଵଵତ୍। ତ୍ଵଯି ତ୍ଵରୋଗେ ନିର୍ମୁକ୍ତେ କ୍ଲେଶାଦସ୍ମାତ୍ସବାନ୍ଧଵେ। ଅମୃତେଵ ସତୀ ଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସୁଖାନ୍ଵିତା
ତୁମେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା, ଆମେ ତ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କୁକୁରମାନଙ୍କ ପରି ଅବଶିଷ୍ଟ ପିନ୍ଧିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ, ମୁଁ ଏଠି ଜଗତରେ ବିଧବା ପରି ଅସୁଖୀ ରହିଯିବି।
ଇତଃ ପ୍ରଦାନେ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତେନ ତୋଯେନ ଭଵିଷ୍ଯତି ହିତାଯ ଵୈ
ଏହି ଦାନରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ତୁମେ ଯେଉଁ ପାଣି ଦେବ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଉପକାରକ ହେବ।
ଇତ୍ଯେତଦୁଭଯଂ ତାତ ନିଶାମ୍ଯ ତଵ ଯଦ୍ଧିତମ୍। ତଦ୍ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ତଥାମ୍ବାଯା ହିତଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଦୁଇଟି ଦିଗ ଶୁଣି, ହେ ପ୍ରିୟ, ଯାହା ତୁମର ଭଲ, ତାହା କର; ତୁମ ମାଆ, ନିଜ ଓ ପୁଅଙ୍କର ଭଲ କ'ଣ, ତାହା ଭଲଭାବେ ଭାବି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ।
ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଭଵିତାରୋ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ। ନ ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତରୋ ପୁନର୍ଜାତୁ ଭଵିଷ୍ଯତଃ
ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ଗୁଣବାନ ପୁଅ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ପୁଅଙ୍କୁ ଆଉ କେବେ ବାପା ମାଆ ମିଳିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ତସ୍ଯା ନିଶମ୍ଯ ପରିଦେଵିତମ୍। ପିତା ମାତା ଚ ସା ଚୈଵ କନ୍ଯା ପ୍ରରୁରୁଦୁସ୍ତ୍ରଯଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର କଥା ଶୁଣି, ବାପା, ମାଆ ଓ ସେଇ କନ୍ୟା—ତିନିଏ ମିଶି କାନ୍ଦିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରରୁଦିତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଶମ୍ଯାଥ ସୁତସ୍ତଦା। ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନୋ ବାଲଃ କଲମଵ୍ଯକ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ କାନ୍ଦୁଥିବାକୁ ଶୁଣି, ସେଇ ଛୁଆ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆଖି ଫୁଲାଇ, ଶିଶୁଭାବରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲା।
ମା ପିତା ରୁଦ ମା ମାତର୍ମା ସ୍ଵସସ୍ତ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନେକୈକମନୁସର୍ପତି
ସେ ହସି ହସି, 'ବାପା, କାନ୍ଦନି; ମାଆ, କାନ୍ଦନି; ଭଉଣୀ, କାନ୍ଦନି,' ବୋଲି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଏକେକ ଭାବେ କହିଲା।
ତତଃ ସ ତୃଣମାଦାଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ଅନେନାହଂ ହନିଷ୍ଯାମି ରାକ୍ଷସଂ ପୁରୁଷାଦକମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ଘାସ ଉଠାଇ, ଖୁସିରେ ପୁଣି କହିଲା, 'ଏହି ଘାସ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେଇ ମଣିଷ ଖାଉଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେବି।'
ତଥାପି ତେଷାଂ ଦୁଃଖେନ ପରୀତାନାଂ ନିଶମ୍ଯ ତତ୍। ବାଲସ୍ଯ ଵାକ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତଂ ହର୍ଷଃ ସମଭଵନ୍ମହାନ୍
ତଥାପି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ସେମାନେ ଛୁଆର ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଅଯଂ କାଲ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୁନ୍ତୀ ସମୁପସୃତ୍ଯ ତାନ୍। ଗତାସୂନମୃତେନେଵ ଜୀଵଯନ୍ତୀଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ସମୟଟି ଆସିଛି ବୋଲି ବୁଝି, କୁନ୍ତୀ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମୃତକୁ ଅମୃତ ଦେଇ ଯେପରି ଜୀବନ ଦେଉଛି, ସେପରି କହିଲା:
କୁତୋମୂଲମିଦଂ ଦୁଃଖଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଵିଦିତ୍ଵାପ୍ଯପକର୍ଷେଯଂ ଶକ୍ଯଂ ଚେଦପକର୍ଷିତୁମ୍
ଏହି ଦୁଃଖ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଯଦି ଜାଣି ପାରିବି ଏବଂ ଏହାକୁ ଦୂର କରିପାରିବି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର କରିଦେବି।
ଉପପନ୍ନଂ ସତାମେତଦ୍ଯଦ୍ବ୍ରଵୀପି ତପୋଧନେ। ନ ତୁ ଦୁଃଖମିଦଂ ଶକ୍ଯଂ ମାନୁଷେଣ ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ହେ ତପସ୍ଵୀ, ଏହା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଃଖ ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିହେବ ନାହିଁ।
ତଥାପି ତତ୍ତ୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଦୁଃଖସ୍ଯୈତସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍। ଶକ୍ଯଂ ଵା ଯଦି ଵାଽଶକ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ଯଥାତଥମ୍
ତଥାପି, ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାହିଁକି ହେଉଛି, ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ କହିଦେବି; ଏହା ଦୂର କରିହେବ କି ନାହିଁ, ଶୁଣ, ହେ ଭଦ୍ରା, ଯଥାଯଥା ମୁଁ କହୁଛି।
ସମୀପେ ନଗରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵକୋ ଵସତି ରାକ୍ଷସଃ। ଇତୋ ଗଵ୍ଯୂତିମାତ୍ରେ।ଞସ୍ତି ଯମୁନାଗହ୍ଵରେ ଗୁହା
ଏହି ସହର ନିକଟରେ ବକ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ରହେ; ଏଠାରୁ ଗଈ ଚଲିବା ଦୂରରେ, ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଏକ ଗୁହାରେ ସେ ରହୁଛି।
ତସ୍ଯାଂ ଘୋରଃ ସ ଵସତି ଜିଘାଂସୁଃ ପୁରୁଷାଦକଃ। ବକାଭିଧାନୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ରାକ୍ଷସାନାଂ କୁଲାଧମଃ
ସେଇ ଗୁହାରେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମଣିଷ ଖାଉଥିବା, ବକ ନାମର ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଏହି ରାକ୍ଷସ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ, ବସିଛି।
ଈଶୋ ଜନପଦସ୍ଯାସ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ପୁଷ୍ଟୋ ମାନୁଷମାଂସେନ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ପୁରୁଷାଦକଃ
ଏହି ଦେଶ ଓ ସହରର ସ୍ୱାମୀ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନବ ମାଂସ ଖାଇ ଶକ୍ତି ପାଇଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମଣିଷ ଖାଇବାକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଏକ ଦାନବ ଅଛି।
ପ୍ରବଲଃ କାମରୂପୀ ଚ ରାକ୍ଷସସ୍ତୁ ମହାବଲଃ। ତେନୋପସୃଷ୍ଟା ନଗରୀ ଵର୍ଷମଦ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଏହି ସହରକୁ ଘେରି ରଖିଛି, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖରେ ତେର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ତତ୍କୃତେ ପରଚକ୍ରାଚ୍ଚ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନ ନୋ ଭଯମ୍। ପୁରୁଷାଦେନ ରୌଦ୍ରେଣ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଦୁରାତ୍ମନା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବାହାର ଶତ୍ରୁ ବା ଭୂତ-ପିଶାଚ ଠାରୁ ଆମେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ରୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ ଖାଇବା ଦାନବ ଆମକୁ ଖାଉଛି।
ଅନାଥା ନଗରୀ ନାଥଂ ତ୍ରାତାରଂ ନାଧିଗଚ୍ଛତି। ଗୁହାଯାଂ ଚ ଵସଂସ୍ତତ୍ର ବାଧତେ ସତତଂ ଜନମ୍
ସହର ନାଥହୀନ ହୋଇ, ରକ୍ଷାକାରୀ ମିଳୁନାହିଁ; ସେ ଗୁହାରେ ରହି ସବୁବେଳେ ଲୋକମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଂଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଯୂନଶ୍ଚାପି ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ଅତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ହୋମୈଶ୍ଚ ଭୋଜନୈଶ୍ଚ ସ ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଦାନବ ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବକମାନେକୁ ଧରିନେଉଛି; ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା—
ଈଡିତୋ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ଯଦା ଚ ସକଲାନେଵଂ ପ୍ରସୂଦଯତି ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଅନୁରୋଧିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଦାନବ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦିଏ।