କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ବାଲେଽସ୍ମିନ୍ଗୁଣାନାଧାତୁମୀପ୍ସିତାନ୍। ଅନାଥେ ସର୍ଵତୋ ଲୁପ୍ତେ ଯଥା ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଦର୍ଶିଵାନ୍
ଏହି ଅନାଥ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ହରାଇଥିବା ଶିଶୁରେ, ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମ ଦେଖିଥିଲ, ସେପରି ମୁଁ ଚାହିଁଥିବା ଗୁଣ ଦେଇପାରିବି କି?
ଇମାମପି ଚ ତେ ବାଲାମନାଥାଂ ପରିଭୂଯ ମାମ୍। ଅନର୍ହାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଶୂଦ୍ରା ଵେଦଶ୍ରୁତିଂ ଯଥା
ତୁମର ଏହି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଅନାଥ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିବେ, ଯେପରି ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ତାଂ ଚେଦହଂ ନ ଦିତ୍ସେଯଂ ସଦ୍ଗୁଣୈରୁପବୃଂହିତାମ୍। ପ୍ରମଥ୍ଯୈନାଂ ହରେଯୁସ୍ତେ ହଵିର୍ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷା ଇଵାଧ୍ଵରାତ୍
ମୁଁ ଯଦି ଏହି ଗୁଣବତୀକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇନପାରିବି, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯିବେ, ଯେପରି କାଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରୁ ହବି ଛିଣିନେଇଯାନ୍ତି।
ସଂପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ପୁତ୍ରୀଂ ତେ ନାନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ। ଅନର୍ହଵଶମାପନ୍ନାମିମାଂ ଚାପି ସୁତାଂ ତଵ
ତୁମ ଝିଅ ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ହାତକୁ ଆସିଯିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ଅଵଜ୍ଞାତା ଚ ଲୋକେଷୁ ତଥାନ୍ମାନମଜାନତୀ। ଅଵଲିପ୍ତୈରୈର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ମରିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଅବମାନନା କରିବେ, ମୋର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ଅହଂକାରୀମାନେ ଅପମାନ କରିବେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ମରିଯିବି।
ତୌ ଚ ହୀନୌ ମଯା ବାଲୌ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ତଥାତ୍ମଜୌ। ଵିନଶ୍ଯେତାଂ ନ ସନ୍ଦେହୋ ମତ୍ସ୍ଯାଵିଵ ଜଲକ୍ଷଯେ
ମୋ ଓ ତୁମ ବିନା, ଏହି ଦୁଇଁ ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବେ, ଯେପରି ପାଣି ଶୁଖିଗଲେ ମାଛ ମରିଯାଏ।
ତ୍ରିତଯଂ ସର୍ଵଥାପ୍ଯେଵଂ ଵିନଶିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍। ତ୍ଵଯା ଵିହୀନଂ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏଭଳି ଭାବେ ଆମ ତିନିଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବୁ; ତେଣୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରେଷା ପରା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୂର୍ଵଂ ଭର୍ତୁଃ ପରା ଗତିଃ। ନନୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସପୁତ୍ରାଣାମିତି ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି, ପତିଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବା; ଏହାକୁ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ପୁଅ ଥିଲେ।
ଅନିଷ୍ଟମିହ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵିଷଯେ ପରିଵର୍ତିତୁମ୍। ହରିଦ୍ରାଞ୍ଜନପୁଷ୍ପାଦିସୌମଙ୍ଗଲ୍ଯଯୁତା ସତୀ
ପୁଅ ଥିଲେ, ହଳଦୀ, କାଜଳ, ଫୁଲ ଭଳି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧରି, ଏହି ସଂସାରରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମରଣଂ ଯାତି ଯା ଭର୍ତୁସ୍ତଦ୍ଦତ୍ତଜଲପାଯିନୀ। ଭର୍ତୃପାଦାର୍ପିତମନାଃ ସା ଯାତି ଗିରିଜାପଦମ୍
ଯିଏ ପତିଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଜଳ ପିଏ, ମନ ପତିଙ୍କ ପାଦରେ ଲଗାଇ ରଖେ, ସେ ପାହାଡ଼ ଜନ୍ମା ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଗିରାଜାଯାଃ ସଖୀ ଭୂତ୍ଵା ମୋଦତେ ନଗକନ୍ଯଯା। ମିତଂ ଦଦାତି ହି ପିତା ମିତଂ ମାତା ମିତଂ ସୁତଃ
ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ନଗକନ୍ୟା ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ। କାରଣ, ବାପା ସୀମିତ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମାଁ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ଦେଇଥାନ୍ତି, ପୁଅ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ଦେଇଥାଏ।
ଅମିତସ୍ଯ ହି ଦାତାରଂ କା ପତିଂ ନାଭିନନ୍ଦତି। ଆଶ୍ରମାଶ୍ଚାଗ୍ନିସଂସ୍କାରା ଜପହୋମଵ୍ରତାନି ଚ
ଅସୀମ ଦାନ କରୁଥିବା ପତିକୁ କିଏ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରିନଥାଏ? ଆଶ୍ରମ, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ, ଜପ, ହୋମ, ବ୍ରତ ଏହି ସବୁ—
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନୈତେ ଵିଧାତଵ୍ଯା ଵିନା ପତିମନିନ୍ଦିତମ୍। କ୍ଷମା ଶୌଚମନାହାରମେତାଵଦ୍ଵିହିତଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତି ବିନା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ମାପିଆ ଖାଦ୍ୟ—ଏହି ତିନିଟି ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି।
ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସୁତଶ୍ଚାଯଂ ଦୁହିତେଯଂ ତଥା ମଯା। ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତାସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ମେ
ଏହି ପୁଅକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ଏହି ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ଆଉ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ।
ଯଜ୍ଞୈସ୍ତପୋଭିର୍ନିଯମୈର୍ଦାନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା। ଵିଶିଷ୍ଯତେ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭର୍ତୁର୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯହିତେ ସ୍ଥିତିଃ
ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ଜଣାଣୀ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ପ୍ରେମ ଓ ଭଲପାଇବାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ତଦିଦଂ ଯଚ୍ଚିକୀର୍ଷାମି ଧର୍ମଂ ପରମସଂମତମ୍। ଇଷ୍ଟଂ ଚୈଵ ହିତଂ ଚୈଵ ତଵ ଚୈଵ କୁଲସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଯାହାକି ମୁଁ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଧର୍ମ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ, ତୁମ ପରିବାର ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଓ ଇଚ୍ଛିତ।
ଇଷ୍ଟାନି ଚାପ୍ଯପତ୍ଯାନି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସୁହୃଦଃ ପ୍ରିଯାଃ। ଆପଦ୍ଧର୍ମପ୍ରମୋକ୍ଷାଯ ଭାର୍ଯା ଚାପି ସତାଂ ମତମ୍
ଇଚ୍ଛିତ ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ—ଏହି ସବୁ ଆପତ୍କାଳର ଧର୍ମ ରୁପାନ୍ତର ପାଇଁ; ଏବଂ ଜଣେ ସତୀ ନାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଗଣ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଆପଦର୍ଥେ ଧନଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଦାରାନ୍ରକ୍ଷେଦ୍ଧନୈରପି। ଆତ୍ମାନଂ ସତତଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଦାରୈରପି ଧନୈରପି
ଆପତ୍କାଳ ପାଇଁ ଧନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ; ଧନ ଦେଇ ଜଣାଣୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ, ଚାହେଁ ଜଣାଣୀ ବା ଧନ ଦେଇ।
ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଫଲାର୍ଥଂ ହି ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରୋ ଧନଂ ଗୃହମ୍। ସର୍ଵମେତଦ୍ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ବୁଧାନାମେଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଜଣାଣୀ, ପୁଅ, ଧନ ଓ ଘର—ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ପାଇଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟମିତ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି।
ଏକତୋ ଵା କୁଲଂ କୃତ୍ସ୍ନମାତ୍ମା ଵା କୁଲଵର୍ଧନଃ। `ଉଭଯୋଃ କୋଧିକୋ ଵିଦ୍ଵନ୍ନାତ୍ମା ଚୈଵାଧିକଃ କୁଲାତ୍
ଏକପଟେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳ ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ନିଜେ, କୁଳକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ନିଜ ଆତ୍ମା—ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦୁଇଁଟିଠାରୁ ଆତ୍ମା ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ, କୁଳଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
ଆତ୍ମନୋ ଵିଦ୍ଯମାନତ୍ଵାଦ୍ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲ ଆତମା ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ତତସ୍ତ୍ଵଯା
ନିଜ ଆତ୍ମା ଥିବାରୁ ଚଉଦ ଭୁବନ ଅଛି; ଏହିଠୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।
ଆତ୍ମନ୍ଯଵିଦ୍ଯମାନେ ଚେଦସ୍ଯ ନାସ୍ତୀହ କିଂଚନ। ଏତଜ୍ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵମାତ୍ମନା ନ ସମଂ କିଲ
ଯଦି ଆତ୍ମା ନାହିଁ, ତେବେ ଏଠାରେ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆତ୍ମା ସମାନ ନୁହେଁ।
ସ କୁରୁଷ୍ଵ ମଯା କାର୍ଯଂ ତାରଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ଅନୁଜାନୀହୀ ମାମାର୍ଯ ସୁତୌ ମେ ପରିପାଲଯ
ତେଣୁ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କର; ନିଜେ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ମୋ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଵଧ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯ ଇତ୍ଯାହୁର୍ଧର୍ମଜ୍ଞା ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯେ। ଧର୍ମଜ୍ଞାନ୍ରାକ୍ଷସାନାହୁର୍ନ ହନ୍ଯାତ୍ସ ଚ ମାମପି
ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମୟରେ ନାରୀମାନେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହା ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ନିଃସଂଶଯଂ ଵଧଃ ପୁଂସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସଂଶଯିତୋ ଵଧଃ। ଅତୋ ମାମେଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ଥାପଯିତୁମର୍ହସି
ପୁରୁଷଙ୍କ ହତ୍ୟା ନିଶ୍ଚିତ, କିନ୍ତୁ ନାରୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ସନ୍ଦେହଜନକ; ତେଣୁ, ହେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, ତୁମେ ମୋତେ ପଠାଇଦେବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତଂ ପ୍ରିଯାଣ୍ଯଵାପ୍ତାନି ଧର୍ମଶ୍ଚ ଚରିତୋ ମଯା। `ତ୍ଵଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷଣସଂଭୂତା କୀର୍ତିଶ୍ଚାପ୍ଯତୁଲା ମମ।' ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସୂତିଃ ପ୍ରିଯା ପ୍ରାପ୍ତା ନ ମାଂ ତପ୍ସ୍ଯତ୍ଯଜୀଵିତଂ
ମୁଁ ପ୍ରିୟ ଭୋଗ କରିଛି, ଇଚ୍ଛିତ ଜିନିଷ ପାଇଛି, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି; ତୁମ ସେବା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି, ଏବଂ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି—ମୋ ଜୀବନ ଏବେ ଦୁଃଖ ଦେବ ନାହିଁ।
ଜାତପୁତ୍ରା ଚ ଵୃଦ୍ଧା ଚ ପ୍ରିଯକାମା ଚ ତେ ସଦା। ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈତଦହଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସାଯଂ କରୋମ୍ଯତଃ
ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଛି, ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସଦା ତୁମ ଭଲ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ସବୁ ଭାବି, ଏବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରୁଛି।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯାପି ହି ମାମାର୍ଯ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସ୍ଯନ୍ଯାମପି ସ୍ତ୍ରିଯମ୍। ତତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଧର୍ମୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁନସ୍ତଵ
ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଣାଣୀକୁ ମିଳିପାରିବ; ତେବେ ତୁମର ଧର୍ମ ପୁନିଥରେ ସ୍ଥିର ହେବ।
ନ ଚାପ୍ଯଧର୍ମଃ କଲ୍ଯାଣ ବହୁପତ୍ନୀକତା ନୃଣାମ୍। ସ୍ତ୍ରୀଣାମଧର୍ମଃ ସୁମହାନ୍ଭର୍ତୁଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ଲଙ୍ଘନେ
ପୁରୁଷମାନେ ଅନେକ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ରଖିଲେ ତାହାକୁ ନ ଧର୍ମ ନ ଅଧର୍ମ ବୋଲି ମନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୂର୍ବ ପତିଙ୍କର ଅଧିକାର ଭଙ୍ଗ କଲେ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ ହୁଏ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵମାତ୍ମତ୍ଯାଗଂ ଚ ଗର୍ହିତମ୍। ଆତ୍ମାନଂ ତାରଯାଦ୍ଯାଶୁ କୁଲଂ ଚେମୌ ଚ ଦାରକୌ
ଏହା ସବୁ ଭାବି, ଏବଂ ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବା ନିନ୍ଦନୀୟ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜେ, ତୁମର କୁଳ ଓ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।