ଆତ୍ମାନମପି ଚୋତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗତେ ପ୍ରେତଵଶଂ ମଯି।' ତ୍ଯକ୍ତା ହ୍ଯେତେ ମଯା ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନେହ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଜୀଵିତୁମ୍
ମୁଁ ଆପଣକୁ ଛାଡି ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେଲେ, ମୁଁ ଯେଉଁମାନେ ଛାଡିଦେଲି, ସେମାନେ ଏଠି ରହିପାରିବେନାହିଁ।
ଏଷାଂ ଚାନ୍ଯତମତ୍ଯାଗୋ ନୃଶଂସୋ ଗର୍ହିତୋ ବୁଧୈଃ। ଆତ୍ମତ୍ଯାଗେ କୃତେ ଚେମେ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯା ଵିନା
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ଛାଡିଦେବା ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସେମାନେ ମୋ ବିନା ଚିରନ୍ତନ ରହିପାରିବେନାହିଁ।
ସ କୃଚ୍ଛ୍ରାମହମାପନ୍ନୋ ନ ଶକ୍ତସ୍ତର୍ତୁମାପଦମ୍। ଅହୋ ଧିକ୍କାଂ ଗତିଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ସବାନ୍ଧଵଃ। ସର୍ଵୈଃ ସହ ମୃତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନ ଚ ମେ ଜୀଵିତୁଂ କ୍ଷମମ୍
ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛି, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ବାହାରିପାରୁନାହିଁ; ହାଁ, ଆଜି ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଯେଉଁ ପଥକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତାହା ଲଜ୍ଜାଜନକ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମରିଯିବା ଭଲ, ମୋ ପାଇଁ ଏକାକି ଜୀବନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ସନ୍ତାପସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ପ୍ରାକୃତେନେଵ କର୍ହିଚିତ୍। ନ ହି ସନ୍ତାପକାଲୋଽଯଂ ଵୈଦ୍ଯସ୍ଯ ତଵ ଵିଦ୍ଯତେ
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବାର ନୁହେଁ, ହେ ଚିକିତ୍ସକ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ନିଧନଂ ସର୍ଵୈର୍ଗନ୍ତଵ୍ଯମିହ ମାନଵୈଃ। ଅଵଶ୍ଯଭାଵିନ୍ଯର୍ଥେ ଵୈ ସଂତାପୋ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଯାହା ହେବା ନିଶ୍ଚିତ, ତାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବାର ଅର୍ଥ ନାହିଁ।
ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରୋଽଥ ଦୁହିତା ସର୍ଵମାତ୍ମାର୍ଥମିଷ୍ଯତେ। ଵ୍ଯଥାଂ ଜହି ସୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଚ
ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଝିଅ—ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଚାହାଯାନ୍ତି; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିରେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣେ ସେଠାକୁ ଯିବି।
ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ ନାର୍ଯାଃ କାର୍ଯଂ ଲୋକେ ସନାତନମ୍। ପ୍ରାଣାନପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଦ୍ଭର୍ତୁର୍ହିତମାଚରେତ୍
ଏହି ହେଉଛି ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାମ କରିବା।
ତଚ୍ଚ ତତ୍ର କୃତଂ କର୍ମ ତଵାପୀଦଂ ସୁଖାଵହମ୍। ଭଵତ୍ଯମୁତ୍ର ଚାକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଲୋକେଽସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଯଶସ୍କରମ୍
ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସୁଖ ଦେଉଛି; ପରଲୋକରେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ଯଶ ଦେଉଛି।
ଏଷ ଚୈଵ ଗୁରୁର୍ଧର୍ମୋ ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତଵ। ଅର୍ଥଶ୍ଚ ତଵ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭୂଯାନତ୍ର ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଏଠାରେ ଧନ ଓ ଧର୍ମ, ଦୁହିଁ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯଦର୍ଥମିଷ୍ଯତେ ଭାର୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋଽର୍ଥସ୍ତ୍ଵଯା ମଯି। କନ୍ଯା ଚୈକା କୁମାରଶ୍ଚ କୃତାହମନୃଣା ତ୍ଵଯା
ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଯାହା ପାଇଁ ଚାହାଯାଏ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଝିଅ ଓ ପୁଅ ମିଳିଛି, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ସମର୍ଥଃ ପୋଷଣେ ଚାସି ସୁତଯୋ ରକ୍ଷଣେ ତଥା। ନ ତ୍ଵହଂ ସୁତଯୋଃ ଶକ୍ତା ତଥା ରକ୍ଷଣପୋଷଣେ
ପିଲାମାନେକୁ ପୋଷଣ ଓ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ତୁମେ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ତୁମ ପରି ରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ କରିପାରିବିନାହିଁ।
ମମ ହି ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନାଯାଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣଧନେଶ୍ଵର। କଥଂ ସ୍ଯାତାଂ ସୁତୌ ବାଲୌ ଭରେଯଂ ଚ କଥଂ ତ୍ଵହମ୍
ମୁଁ ତୁମ ବିନା, ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନର ନାଥ, କିପରି ଏହି ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପିଲା ବଞ୍ଚିପାରିବେ, ଏବଂ କିପରି ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଚାଲାଇପାରିବି?
କଥଂ ହି ଵିଧଵାଽନାଥା ବାଲପୁତ୍ରା ଵିନା ତ୍ଵଯା। ମିଥୁନଂ ଜୀଵଯିଷ୍ଯାମି ସ୍ଥିତା ସାଧୁଗତେ ପଥି
ମୁଁ ବିଧବା ଓ ଅନାଥ ହୋଇ, ଛୋଟ ପୁଅକୁ ନେଇ, ତୁମ ବିନା କିପରି ଜୀବନ ଚାଲାଇପାରିବି? ଏକ ଦମ୍ପତି ଭଳି, ନିଜେ ଏକା ହୋଇ, ସଦ୍ଗତିର ପଥରେ କିପରି ରହିପାରିବି?
ଅହଂ କୃତାଵଲେପୈଶ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମାନାମିମାଂ ସୁତାମ୍। ଅଯୁକ୍ତୈସ୍ତଵ ସଂବନ୍ଧେ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ରକ୍ଷିତୁମ୍
ମୁଁ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲି, ଏବେ ତୁମ ସହିତ ଯୋଗ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୁଁ କିପରି ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି?
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟମାମିଷଂ ଭୂମୌ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ଯଥା ଖଗାଃ। ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ଜନାଃ ସର୍ଵେ ପତିହୀନାଂ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଯେପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ମାଂସକୁ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଘେରିଥାନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁଠାରେ ପତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି।
ସାଽହଂ ଵିଚାଲ୍ଯମାନା ଵୈ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ସ୍ଥାତୁଂ ପଥି ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ସଜ୍ଜନେଷ୍ଟେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ଓ ଚାହାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସଜ୍ଜନମାନେ ଭଲପାଉଥିବା ପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀଜନ୍ମ ଗର୍ହିତଂ ନାଥ ଲୋକେ ଦୁଷ୍ଟଜନାକୁଲେ। ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵଶେ କନ୍ଯା ପ୍ରୌଢା ଭର୍ତୃଵଶେ ତଥା
ହେ ନାଥ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭରିଥିବା ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଜନ୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ; କନ୍ୟା ମା-ବାପଙ୍କ ଅଧୀନ ଓ ବଡ଼ହେଲେ ସେ ପତିଙ୍କ ଅଧୀନ ହୁଏ।
ଅଭାଵେ ଚାନଯୋଃ ପୁତ୍ରେ ଖତନ୍ତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ଵିଗର୍ହିତା
ଏହି ଦୁଇଁ ଥିଲେ ନାହିଁ, ପୁଅ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତାକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ।
ଅନାଥତ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵାରଂ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଵିଵୃତଂ ହି ତତ୍। ଵସ୍ତ୍ରଖଣ୍ଡଂ ଘୃତାକ୍ତଂ ହି ଯଥା ସଂକୃଷ୍ଯତେ ଶ୍ଵଭିଃ
ସ୍ତ୍ରୀ ଅନାଥ ହେବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଖୋଲା ଦ୍ୱାର ଭଳି, ଯେପରି ଘିଅ ଲଗା ଜାମା ଖଣ୍ଡକୁ କୁକୁରମାନେ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।
କଥଂ ତଵ କୁଲସ୍ଯୈକମିମଂ ବାଲମନାଗସମ୍। ପିତୃପୈତାମହେ ମାର୍ଗେ ନିଯୋକ୍ତୁମହମୁତ୍ସହେ
ତୁମର ବଂଶର ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶିଶୁକୁ, ପିତା-ପୁରୁଷଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ, ମୁଁ କିପରି ପ୍ରେରିବି?
କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ବାଲେଽସ୍ମିନ୍ଗୁଣାନାଧାତୁମୀପ୍ସିତାନ୍। ଅନାଥେ ସର୍ଵତୋ ଲୁପ୍ତେ ଯଥା ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଦର୍ଶିଵାନ୍
ଏହି ଅନାଥ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ହରାଇଥିବା ଶିଶୁରେ, ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମ ଦେଖିଥିଲ, ସେପରି ମୁଁ ଚାହିଁଥିବା ଗୁଣ ଦେଇପାରିବି କି?
ଇମାମପି ଚ ତେ ବାଲାମନାଥାଂ ପରିଭୂଯ ମାମ୍। ଅନର୍ହାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଶୂଦ୍ରା ଵେଦଶ୍ରୁତିଂ ଯଥା
ତୁମର ଏହି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଅନାଥ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିବେ, ଯେପରି ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ତାଂ ଚେଦହଂ ନ ଦିତ୍ସେଯଂ ସଦ୍ଗୁଣୈରୁପବୃଂହିତାମ୍। ପ୍ରମଥ୍ଯୈନାଂ ହରେଯୁସ୍ତେ ହଵିର୍ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷା ଇଵାଧ୍ଵରାତ୍
ମୁଁ ଯଦି ଏହି ଗୁଣବତୀକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇନପାରିବି, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯିବେ, ଯେପରି କାଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରୁ ହବି ଛିଣିନେଇଯାନ୍ତି।
ସଂପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ପୁତ୍ରୀଂ ତେ ନାନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ। ଅନର୍ହଵଶମାପନ୍ନାମିମାଂ ଚାପି ସୁତାଂ ତଵ
ତୁମ ଝିଅ ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ହାତକୁ ଆସିଯିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ଅଵଜ୍ଞାତା ଚ ଲୋକେଷୁ ତଥାନ୍ମାନମଜାନତୀ। ଅଵଲିପ୍ତୈରୈର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ମରିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଅବମାନନା କରିବେ, ମୋର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ଅହଂକାରୀମାନେ ଅପମାନ କରିବେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ମରିଯିବି।
ତୌ ଚ ହୀନୌ ମଯା ବାଲୌ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ତଥାତ୍ମଜୌ। ଵିନଶ୍ଯେତାଂ ନ ସନ୍ଦେହୋ ମତ୍ସ୍ଯାଵିଵ ଜଲକ୍ଷଯେ
ମୋ ଓ ତୁମ ବିନା, ଏହି ଦୁଇଁ ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବେ, ଯେପରି ପାଣି ଶୁଖିଗଲେ ମାଛ ମରିଯାଏ।
ତ୍ରିତଯଂ ସର୍ଵଥାପ୍ଯେଵଂ ଵିନଶିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍। ତ୍ଵଯା ଵିହୀନଂ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏଭଳି ଭାବେ ଆମ ତିନିଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଯିବୁ; ତେଣୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରେଷା ପରା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୂର୍ଵଂ ଭର୍ତୁଃ ପରା ଗତିଃ। ନନୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସପୁତ୍ରାଣାମିତି ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି, ପତିଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବା; ଏହାକୁ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ପୁଅ ଥିଲେ।
ଅନିଷ୍ଟମିହ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଵିଷଯେ ପରିଵର୍ତିତୁମ୍। ହରିଦ୍ରାଞ୍ଜନପୁଷ୍ପାଦିସୌମଙ୍ଗଲ୍ଯଯୁତା ସତୀ
ପୁଅ ଥିଲେ, ହଳଦୀ, କାଜଳ, ଫୁଲ ଭଳି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧରି, ଏହି ସଂସାରରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମରଣଂ ଯାତି ଯା ଭର୍ତୁସ୍ତଦ୍ଦତ୍ତଜଲପାଯିନୀ। ଭର୍ତୃପାଦାର୍ପିତମନାଃ ସା ଯାତି ଗିରିଜାପଦମ୍
ଯିଏ ପତିଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଜଳ ପିଏ, ମନ ପତିଙ୍କ ପାଦରେ ଲଗାଇ ରଖେ, ସେ ପାହାଡ଼ ଜନ୍ମା ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।