ଯଯା ଦୌହିତ୍ରଜାଁଲ୍ଲୋକାନାଶଂସେ ପିତୃଭିଃ ସହ। ସ୍ଵଯମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ତାଂ ବାଲାଂ କଥମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍ସହେ
ଏହି ଝିଅ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦୌହିତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶା ରଖିଛି; ନିଜେ ଏହି ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ମନ୍ଯନ୍ତେ କେଚିଦଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ପୁତ୍ରେ ପିତୁର୍ନରାଃ। କନ୍ଯାଯାଂ କେଚିଦପରେ ମମ ତୁଲ୍ଯାଵୁଭୌ ସ୍ମୃତୌ
କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ପୁଅ ପାଇଁ ପିତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଅଧିକ, ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି ଝିଅ ପାଇଁ; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ, ଦୁହେଁ ସମାନ।
ଯସ୍ଯାଂ ଲୋକାଃ ପ୍ରସୂତିଶ୍ଚ ସ୍ଥିତା ନିତ୍ଯମଥୋ ସୁଖମ୍। ଅପାପାଂ ତାମହଂ ବାଲାଂ କଥମୁତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍ସହେ
ଯାହାର ଉପରେ ଏହି ଲୋକ, ସନ୍ତାନ ଏବଂ ସଦା ସୁଖ ନିର୍ଭର କରେ, ସେହି ନିଷ୍ପାପ ଝିଅକୁ କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି?
କୁତ ଏଵ ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ ସୁତଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ସ୍ଵଯମ୍। ପ୍ରାର୍ଥଯେଯଂ ପରାଂ ପ୍ରୀତିଂ ଯସ୍ମିନ୍ସ୍ଵର୍ଗଫଲାନି ଚ
ମୁଁ କିପରି ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଆଶା କରେ?
ଯସ୍ଯ ଜାତସ୍ଯ ପିତରୋ ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତାଃ। ଅହଂ ମୁକ୍ତଃ ପିତୃଋଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ଜାତସ୍ଯ ତେଜସା
ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ; ଏହି ଜନ୍ମାର ତେଜରେ ମୁଁ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।
ଦଯିତଂ ମେ କଥଂ ବାଲମହଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିହୋତ୍ସହେ। ତମହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରଂ ମେ କୁଲନିର୍ହାରକଂ ଵିଭୁମ୍
ମୋର ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ କିପରି ଏଠାରେ ଛାଡିପାରିବି? ସେ ମୋର ବଡ଼ ପୁଅ, ସେଇ ଆମ କୁଳକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ମମ ପିଣ୍ଡୋଦକନିଧିଂ କଥଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକମ୍। ତ୍ଯାଗୋଽଯଂ ମମ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମମନ୍ଵା ମେ ସୁତସ୍ଯ ଵା
ମୋର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେବାର ଅଧିକାରୀ ପୁଅକୁ କିପରି ଛାଡିପାରିବି? ଏହି ବିଚ୍ଛେଦ କି ମୋର, କିମ୍ବା ମୋ ପୁଅର, ଆସିପଡ଼ିଛି।
ତଵ ଵା ତଵ ପୁତ୍ର୍ଯା ଵା ଅତ୍ର ଵାସସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍। ନ ଶୃଣୋଷି ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭାମିନି
ତୁମେ କିମ୍ବା ତୁମ ଝିଅ, ଏଠାରେ ରହିବାର ଫଳ ଯାହା ପାଇଁ ହେଉ; ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣୁନାହ, ସେଇ ଫଳ ଉପଭୋଗ କର, ଶୋଭନା।
ଅଥଵାହଂ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଯଂ ମର୍ତୁଂ ସୁତଂ ମମ। ଏକଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ଭଵତୀଂ ଚ ସୁତାମପି
ନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଛାଡି ଆପଣେ ମରିପାରିବିନାହିଁ; ମୁଁ ତାକୁ କିମ୍ବା ତୁମକୁ, ମୋ ଝିଅକୁ ଛାଡିପାରିବିନାହିଁ।
ଅଥ ମଦ୍ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଵା ନ ହି ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କଂଚନ। ପରିତ୍ଯକ୍ତୁମହଂ ବନ୍ଧୁଂ ସ୍ଵଯଂ ଜୀଵନ୍ନୃଶଂସଵତ୍
ମଦ୍ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କାହାକୁ ଛାଡିପାରିବିନାହିଁ; ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ବନ୍ଧୁକୁ ଛାଡିଦେବା ନିଷ୍ଠୁରତା।
ଆତ୍ମାନମପି ଚୋତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗତେ ପ୍ରେତଵଶଂ ମଯି।' ତ୍ଯକ୍ତା ହ୍ଯେତେ ମଯା ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନେହ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଜୀଵିତୁମ୍
ମୁଁ ଆପଣକୁ ଛାଡି ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେଲେ, ମୁଁ ଯେଉଁମାନେ ଛାଡିଦେଲି, ସେମାନେ ଏଠି ରହିପାରିବେନାହିଁ।
ଏଷାଂ ଚାନ୍ଯତମତ୍ଯାଗୋ ନୃଶଂସୋ ଗର୍ହିତୋ ବୁଧୈଃ। ଆତ୍ମତ୍ଯାଗେ କୃତେ ଚେମେ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯା ଵିନା
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ଛାଡିଦେବା ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସେମାନେ ମୋ ବିନା ଚିରନ୍ତନ ରହିପାରିବେନାହିଁ।
ସ କୃଚ୍ଛ୍ରାମହମାପନ୍ନୋ ନ ଶକ୍ତସ୍ତର୍ତୁମାପଦମ୍। ଅହୋ ଧିକ୍କାଂ ଗତିଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ସବାନ୍ଧଵଃ। ସର୍ଵୈଃ ସହ ମୃତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନ ଚ ମେ ଜୀଵିତୁଂ କ୍ଷମମ୍
ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛି, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ବାହାରିପାରୁନାହିଁ; ହାଁ, ଆଜି ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଯେଉଁ ପଥକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତାହା ଲଜ୍ଜାଜନକ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମରିଯିବା ଭଲ, ମୋ ପାଇଁ ଏକାକି ଜୀବନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ ସନ୍ତାପସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ପ୍ରାକୃତେନେଵ କର୍ହିଚିତ୍। ନ ହି ସନ୍ତାପକାଲୋଽଯଂ ଵୈଦ୍ଯସ୍ଯ ତଵ ଵିଦ୍ଯତେ
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ସମୟ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବାର ନୁହେଁ, ହେ ଚିକିତ୍ସକ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ନିଧନଂ ସର୍ଵୈର୍ଗନ୍ତଵ୍ଯମିହ ମାନଵୈଃ। ଅଵଶ୍ଯଭାଵିନ୍ଯର୍ଥେ ଵୈ ସଂତାପୋ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଯାହା ହେବା ନିଶ୍ଚିତ, ତାହା ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବାର ଅର୍ଥ ନାହିଁ।
ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରୋଽଥ ଦୁହିତା ସର୍ଵମାତ୍ମାର୍ଥମିଷ୍ଯତେ। ଵ୍ଯଥାଂ ଜହି ସୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯଂ ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଚ
ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଝିଅ—ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଚାହାଯାନ୍ତି; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିରେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, କାରଣ ମୁଁ ଆପଣେ ସେଠାକୁ ଯିବି।
ଏତଦ୍ଧି ପରମଂ ନାର୍ଯାଃ କାର୍ଯଂ ଲୋକେ ସନାତନମ୍। ପ୍ରାଣାନପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଦ୍ଭର୍ତୁର୍ହିତମାଚରେତ୍
ଏହି ହେଉଛି ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାମ କରିବା।
ତଚ୍ଚ ତତ୍ର କୃତଂ କର୍ମ ତଵାପୀଦଂ ସୁଖାଵହମ୍। ଭଵତ୍ଯମୁତ୍ର ଚାକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଲୋକେଽସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଯଶସ୍କରମ୍
ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସୁଖ ଦେଉଛି; ପରଲୋକରେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ଯଶ ଦେଉଛି।
ଏଷ ଚୈଵ ଗୁରୁର୍ଧର୍ମୋ ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତଵ। ଅର୍ଥଶ୍ଚ ତଵ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭୂଯାନତ୍ର ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଏଠାରେ ଧନ ଓ ଧର୍ମ, ଦୁହିଁ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯଦର୍ଥମିଷ୍ଯତେ ଭାର୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋଽର୍ଥସ୍ତ୍ଵଯା ମଯି। କନ୍ଯା ଚୈକା କୁମାରଶ୍ଚ କୃତାହମନୃଣା ତ୍ଵଯା
ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଯାହା ପାଇଁ ଚାହାଯାଏ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଝିଅ ଓ ପୁଅ ମିଳିଛି, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
ସମର୍ଥଃ ପୋଷଣେ ଚାସି ସୁତଯୋ ରକ୍ଷଣେ ତଥା। ନ ତ୍ଵହଂ ସୁତଯୋଃ ଶକ୍ତା ତଥା ରକ୍ଷଣପୋଷଣେ
ପିଲାମାନେକୁ ପୋଷଣ ଓ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ତୁମେ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ତୁମ ପରି ରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ କରିପାରିବିନାହିଁ।
ମମ ହି ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନାଯାଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣଧନେଶ୍ଵର। କଥଂ ସ୍ଯାତାଂ ସୁତୌ ବାଲୌ ଭରେଯଂ ଚ କଥଂ ତ୍ଵହମ୍
ମୁଁ ତୁମ ବିନା, ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନର ନାଥ, କିପରି ଏହି ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପିଲା ବଞ୍ଚିପାରିବେ, ଏବଂ କିପରି ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଚାଲାଇପାରିବି?
କଥଂ ହି ଵିଧଵାଽନାଥା ବାଲପୁତ୍ରା ଵିନା ତ୍ଵଯା। ମିଥୁନଂ ଜୀଵଯିଷ୍ଯାମି ସ୍ଥିତା ସାଧୁଗତେ ପଥି
ମୁଁ ବିଧବା ଓ ଅନାଥ ହୋଇ, ଛୋଟ ପୁଅକୁ ନେଇ, ତୁମ ବିନା କିପରି ଜୀବନ ଚାଲାଇପାରିବି? ଏକ ଦମ୍ପତି ଭଳି, ନିଜେ ଏକା ହୋଇ, ସଦ୍ଗତିର ପଥରେ କିପରି ରହିପାରିବି?
ଅହଂ କୃତାଵଲେପୈଶ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମାନାମିମାଂ ସୁତାମ୍। ଅଯୁକ୍ତୈସ୍ତଵ ସଂବନ୍ଧେ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ରକ୍ଷିତୁମ୍
ମୁଁ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଏହି ଝିଅ ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲି, ଏବେ ତୁମ ସହିତ ଯୋଗ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୁଁ କିପରି ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି?
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟମାମିଷଂ ଭୂମୌ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ଯଥା ଖଗାଃ। ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତି ଜନାଃ ସର୍ଵେ ପତିହୀନାଂ ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଯେପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ମାଂସକୁ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଘେରିଥାନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ତ୍ରୀ ଯେଉଁଠାରେ ପତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି।
ସାଽହଂ ଵିଚାଲ୍ଯମାନା ଵୈ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମାନା ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ସ୍ଥାତୁଂ ପଥି ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ସଜ୍ଜନେଷ୍ଟେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ଓ ଚାହାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସଜ୍ଜନମାନେ ଭଲପାଉଥିବା ପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀଜନ୍ମ ଗର୍ହିତଂ ନାଥ ଲୋକେ ଦୁଷ୍ଟଜନାକୁଲେ। ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵଶେ କନ୍ଯା ପ୍ରୌଢା ଭର୍ତୃଵଶେ ତଥା
ହେ ନାଥ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଭରିଥିବା ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଜନ୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ; କନ୍ୟା ମା-ବାପଙ୍କ ଅଧୀନ ଓ ବଡ଼ହେଲେ ସେ ପତିଙ୍କ ଅଧୀନ ହୁଏ।
ଅଭାଵେ ଚାନଯୋଃ ପୁତ୍ରେ ଖତନ୍ତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ଵିଗର୍ହିତା
ଏହି ଦୁଇଁ ଥିଲେ ନାହିଁ, ପୁଅ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତାକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ।
ଅନାଥତ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵାରଂ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ଵିଵୃତଂ ହି ତତ୍। ଵସ୍ତ୍ରଖଣ୍ଡଂ ଘୃତାକ୍ତଂ ହି ଯଥା ସଂକୃଷ୍ଯତେ ଶ୍ଵଭିଃ
ସ୍ତ୍ରୀ ଅନାଥ ହେବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଖୋଲା ଦ୍ୱାର ଭଳି, ଯେପରି ଘିଅ ଲଗା ଜାମା ଖଣ୍ଡକୁ କୁକୁରମାନେ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।
କଥଂ ତଵ କୁଲସ୍ଯୈକମିମଂ ବାଲମନାଗସମ୍। ପିତୃପୈତାମହେ ମାର୍ଗେ ନିଯୋକ୍ତୁମହମୁତ୍ସହେ
ତୁମର ବଂଶର ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶିଶୁକୁ, ପିତା-ପୁରୁଷଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ, ମୁଁ କିପରି ପ୍ରେରିବି?