ଚେରୁର୍ଭୈଶ୍ରଂ ତଦା ତେ ତୁ ସର୍ଵ ଏଵ ଵିଶାଂପତେ। `ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ ଉପାସତେ
ତାବେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀମାନେ, ହେ ରାଜା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଭାବି ଭାବି ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଭୈକ୍ଷଂ ଚରନ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଜଟିଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ବଭୂଵୁର୍ନାଗରାଣାଂ ଚ ଗୁଣୈଃ ସଂପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେ ସମୟରେ ଝଟିଆ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ଶୁଭ୍ରା ଦେଵଗର୍ଭୋପମାଃ ଶୁଭାଃ। ଭୈକ୍ଷାନର୍ହାଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯାର୍ହାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଭିକ୍ଷା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୃଦୁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ।
ନୈତେ ଯଥାର୍ଥତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। ଚରନ୍ତି ଭୂମୌ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଃ କସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍କାରଣାଦିହ
ଏହି ମୃଦୁ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ କିଛି ଅଜଣା କାରଣରୁ ଭୂମିରେ ଲୁଚି ଲୁଚି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ଭୈକ୍ଷଂ ନାର୍ହନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। କାର୍ଯାର୍ଥିନଶ୍ଚରନ୍ତୀତି ତର୍କଯନ୍ତ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍
ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିବା ସେମାନେ ସଦା ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; କିଛି କାମ ପାଇଁ ଏମିତି କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲୋକେ ଅନ୍ଦାଜ କରି କହୁଥିଲେ।
ବନ୍ଧୂନାମାଗମାନ୍ନିତ୍ଯମୁପଚାରୈସ୍ତୁ ନାଗରାଃ। ଭାଜନାନି ଚ ପୂର୍ଣାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈରକାରଯନ୍
ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆସୁଥିବାରୁ, ନଗରବାସୀମାନେ ଆଦର ସହିତ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ମୌନଵ୍ରତେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଭୈଶ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ମାତା ଚିରଗତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୋଚନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୌନବ୍ରତ ରଖି ଭିକ୍ଷା ନେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମାଆ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଃଖାଶ୍ରୁପୂର୍ଣନଯନା ଲିଖନ୍ତ୍ଯାସ୍ତେ ମହୀତଲମ୍। ଭିକ୍ଷିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଗେହେଷୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ମାତରମ୍
ଦୁଃଖରେ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଭୂମିରେ ବସି ଲେଖୁଥିଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ମାଆକୁ ଭାବୁଥିଲେ।
ତ୍ଵରମାଣା ନିଵର୍ତନ୍ତେ ମାତୃଗୌରଵଯନ୍ତ୍ରିତାଃ। ମାତ୍ରେ ନିଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଭୈକ୍ଷଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ମାଆ ପ୍ରତି ଆଦରରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସେମାନେ ତ୍ୱରା ତ୍ୱରା ଫେରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଯେତେ ଭିକ୍ଷା ମିଳିଥିଲା, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଉଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ସଂପୂର୍ଣଭୈକ୍ଷାନ୍ନଂ ମାତୃଦତ୍ତଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଵିଭଜ୍ଯାଭୁଞ୍ଜତେଷ୍ଟଂ ତେ ଯଥାଭାଗଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ମାଆଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାଗ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ ଖାଉଥିଲେ।
ଅର୍ଧଂ ସ୍ମ ଭୁଞ୍ଜତେ ପଞ୍ଚ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ। ଅର୍ଧଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୈକ୍ଷସ୍ଯ ଭୀମୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାବଲଃ
ପାଞ୍ଚଜଣ ଓ ତାଙ୍କର ମାଆଁ ମିଶି ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଖାଉଥିଲେ; ଶେଷ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଖାଉଥିଲେ।
ସ ନାଶିତଶ୍ଚ ଭଵତି କଲ୍ଯାଣାନ୍ନଭୁଜିଃ ପୁରା। ସ ଵୈଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ଶ୍ଯଂ ଚ ଜଗାମାତୃପ୍ତିକାରିତମ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଅତୃପ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ମୁହଁ ହଳଦିଆ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଆଜ୍ଯବିନ୍ଦୁର୍ଯଥା ଵହ୍ନୌ ମହତି ଜ୍ଵଲିତେ ଭଵେତ୍। ତଥାର୍ଧଭାଗଂ ଭୀମସ୍ଯ ଭିକ୍ଷାନ୍ନସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମ
ଏକ ତିଳ ଘିଅ ଯେପରି ଭଲ ଆଗୁନିରେ ହରାଯାଏ, ସେପରି ଭୀମଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ତଥୈଵ ଵସତାଂ ତତ୍ର ତେଷାଂ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନାମ୍। ଅତିଚକ୍ରାମ ସୁମହାନ୍କାଲୋଽଥ ଭରତର୍ଷଭ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ବହୁତ ଦିନ କଟିଗଲା, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଭୀମୋଽପି କ୍ରୀଡଯିତ୍ଵାଥ ମିଥୋ ବ୍ରାହ୍ମଣବନ୍ଧୁଷୁ। କୁମ୍ଭକାରେଣ ସଂବନ୍ଧାଲ୍ଲେଭେ ପାତ୍ରଂ ମହତ୍ତରମ୍
ଭୀମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ଖେଳିବା ପରେ, ଏକ କୁମ୍ଭକାର ସହ ଚିନ୍ହା ହୋଇ, ବଡ଼ ପାତ୍ର ପାଇଲେ।
କୁମ୍ଭକାରୋଽଦଦାତ୍ପାତ୍ରଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵାତିମାତ୍ରକମ୍। ପ୍ରହସନ୍ଭୀମସେନାଯ ଵିସ୍ମିତସ୍ତସ୍ଯ କର୍ମଣା
କୁମ୍ଭକାର ବଡ଼ ଏବଂ ଅତି ମୋଟା ପାତ୍ର ତିଆରି କରି, ହସି ହସି ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ କାମ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ମୃଦ୍ଭାରଂ ମହଦାଦଦେ। ମୃଦ୍ଭାରୈଃ ଶତସାହସ୍ରୈଃ କୁମ୍ଭକାରମତୋଷଯତ୍
ଭୀମ ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରି, ବଡ଼ ମାଟିର ଭାର ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ଶତ ହଜାର ମାଟି ଭାର ଦେଇ କୁମ୍ଭକାରକୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରେ ଚ ମୃଦ୍ଭାଣ୍ଡାନ୍ସତତଂ ଭୈକ୍ଷମାଚରନ୍। ତଦାଦାଯାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସନ୍ତି ପ୍ରହସନ୍ତି ଚ
ସେ ସବୁବେଳେ ମାଟିର ପାତ୍ର ତିଆରି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ; ସେ ଯାହା ନେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଦେଖି ସମସ୍ତେ ହସୁଥିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନ୍ଯାଦାଯ ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ତି ଚ। ଏଵମେଵ ସଦା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରେ ଵଦତି ଵୈ ରହଃ। ନ ଚାଶିତୋଽସ୍ମି ଭଵତି କଲ୍ଯାଣାନ୍ନଭୃତଃ ପୁରା
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ; ଏଭଳି ରୋଜ ଭୋଜନ କରି, ସେ ଗୁପ୍ତରେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଥିଲେ: "ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ କେବେ ଖାଇନଥିଲି।"
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ଭୈକ୍ଷାଯ ଗତାସ୍ତେ ପୁରଷର୍ଷଭାଃ। ସଂଗତ୍ଯ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ତତ୍ରାସ୍ତେ ପୃଥଯା ସହ
ତାପରେ, ଏକଦିନ ସେମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଭୀମସେନ ମାତା ପୃଥାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ।
ଅଥାର୍ତିଜଂ ମହାଶବ୍ଦଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ଭୃଶମୁତ୍ପତିତଂ ଘୋରଂ କୁନ୍ତୀ ଶୁଶ୍ରାଵ ଭାରତ
ଏହି ସମୟରେ, କୁନ୍ତୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରରୁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ।
ରୋରୁଯମାଣାଂସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଦେଵଯତଶ୍ଚ ସା। କାରୁଣ୍ଯାତ୍ସାଧୁଭାଵାଚ୍ଚ କୁନ୍ତୀ ରାଜନ୍ନ ଚକ୍ଷମେ
ସେମାନେ କନ୍ଦୁଥିବା ଓ ବିଳାପ କରୁଥିବା ଦେଖି, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଓ ଉତ୍ତମତା ଜାଗିଲା, ଓ ରାଜା, ସେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମଥ୍ଯମାନେଵ ଦୁଃଖେନ ହୃଦଯେନ ପୃଥା ତଦା। ଉଵାଚ ଭୀମଂ କଲ୍ଯାଣୀ କୃପାନ୍ଵିତମିଦଂ ଵଚଃ
ସେ ସମୟରେ, ପୃଥାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହୋଇଥିଲା, ସେ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କଥା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵସାମଃ ସୁସୁଖଂ ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ଅଜ୍ଞାତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସତ୍କୃତାଂ ଵୀତମନ୍ଯଵଃ
ପୁଅ, ଆମେ ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବହୁତ ସୁଖରେ ରହୁଛୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଆମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଆମେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ରାଗ ଛାଡି ରହୁଛୁ।
ସା ଚିନ୍ତଯେ ସଦା ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାସ୍ଯ କିଂ ନ୍ଵହମ୍।। କଦା ପ୍ରିଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯତ୍କୁର୍ଯୁରୁଷିତାଃ ସୁଖମ୍
ପୁଅ, ମୁଁ ସଦା ଭାବୁଛି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି; କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କିଛି କରିପାରିବି, ଯାହାରେ ଏଠାରେ ରୁହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସୁଖ ପାଇବେ?
ଏତାଵାନ୍ପୁରୁଷସ୍ତାତ କୃତଂ ଯସ୍ମିନ୍ନ ନଶ୍ଯତି। ଯାଵଚ୍ଚ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯୋଽସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦଭ୍ଯଧିକଂ ତତଃ
ପୁଅ, ଯେଉଁ କାମରେ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଲୋକ ନିଷ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହାଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅନ୍ୟେ କିଛି ଅଧିକ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେହି କାମ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତଦିଦଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାସ୍ଯ ଦୁଃଖମାପତିତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍। ନ ତତ୍ର ଯଦି ସାହାଯ୍ଯଂ କୁର୍ଯାମ ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଃଖ ଆସିଛି; ଯଦି ଆମେ ସାହାଯ୍ୟ ନ କରିବା, ତେବେ କୌଣସି ଭଲ କାମ ହେବ ନାହିଁ।
ଜ୍ଞାଯତାମସ୍ଯ ଯଦ୍ଦୁଃଖଂ ଯତଶ୍ଚୈଵ ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ଵିଦିତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯାତ୍ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ କଣ ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଦେଖ; ଜାଣିଲେ, ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବି, ଯଦିଓ ଏହା ବହୁତ କଷ୍ଟକର ହେଉ।
ଏଵଂ ତୌ କଥଯନ୍ତୌ ଚ ଭୂଯଃ ସୁଶ୍ରୁଵତୁଃ ସ୍ଵନମ୍। ଆର୍ତିଜଂ ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ସଭାର୍ଯସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ
ଏଭଳି କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ପୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ହେ ରାଜା।
ଅନ୍ତଃପୁରଂ ତତସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଵିଵେଶ ତ୍ଵରିତା କୁନ୍ତୀ ବଦ୍ଧଵତ୍ସେଵ ସୌରଭୀ
ତାପରେ, ଗାଈ ଯେପରି ତାର ଛୁଆଁ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି କୁନ୍ତୀ ତୁରନ୍ତ ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।