ତଦାଶ୍ରମାନ୍ନିର୍ଗମନଂ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ନରର୍ଷଭାଃ। ଘଟୋତ୍କଚସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରୀତିରଵର୍ଧତ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିବା ଜାଣିଥିଲି, ଘଟୋତ୍କଚର ଜନ୍ମ ଶୁଣି ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଗଲା।
ଇଦଂ ନଗରମଭ୍ଯାଶେ ରମଣୀଯଂ ନିରାମଯମ୍। ଵସତେହ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନା ମମାଗମନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଏହି ସହର ନିକଟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ନିରାମୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତୁମେ ଏଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିପାରିବ, ମୋର ଆସିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି।
ଏଵଂ ସ ତାନ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵ୍ଯାସଃ ପାର୍ତାନରିନ୍ଦମାନ୍। ଏକଚକ୍ରାମଭିଗତାଂ କୁନ୍ତୀମାଶ୍ଵାସଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏପରି ଭାବରେ ବ୍ୟାସ ମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି କୁନ୍ତୀ ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
କୁର୍ଯାନ୍ନ କେଵଲଂ ଧର୍ମଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ତଥାନ ନରଃ। ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଲୋକେ ନ କର୍ତା ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ମଣିଷ କେବଳ ଧର୍ମ କିମ୍ବା କେବଳ ଅଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଜଗତରେ କେହି କେବଳ ଭଲ କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ଦ କାମ କରିନାହାନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଲଭତେ କର୍ତା ଫଲଂ ଵୈ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ। ଦୁଷ୍କୃତସ୍ଯ ଫଲେନୈଵ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵ୍ଯସନମୁତ୍ତମମ୍
କର୍ତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଥାଏ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନିଵେଶ୍ଯୈନାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ଏପରି କହି ବ୍ୟାସ ସେମାନେ ଉକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ରଖିଦେଲେ।
ଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସୋ ଯତାକାମମୃଷିଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ, ମହାର୍ଷି ଓ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଏକଚକ୍ରାଂ ଗତାସ୍ତେ ତୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କିମକୁର୍ଵତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସେ ମହାରଥୀମାନେ, ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରେ କଣ କଲେ?
ଏକଚକ୍ରାଂ ଗତାସ୍ତେ ତୁ କନ୍ତୀପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ଊଷୁର୍ନାତିଚିରଂ କାଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସେ ମହାରଥୀମାନେ, ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବହୁ ଦିନ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ରମଣୀଯାନି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପାର୍ଥିଵାନପି ଚୋଦ୍ଦେଶାନ୍ସରିତଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ, ନଦୀ ଓ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ।
ଚେରୁର୍ଭୈଶ୍ରଂ ତଦା ତେ ତୁ ସର୍ଵ ଏଵ ଵିଶାଂପତେ। `ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ ଉପାସତେ
ତାବେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀମାନେ, ହେ ରାଜା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଭାବି ଭାବି ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଭୈକ୍ଷଂ ଚରନ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଜଟିଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ବଭୂଵୁର୍ନାଗରାଣାଂ ଚ ଗୁଣୈଃ ସଂପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେ ସମୟରେ ଝଟିଆ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ଶୁଭ୍ରା ଦେଵଗର୍ଭୋପମାଃ ଶୁଭାଃ। ଭୈକ୍ଷାନର୍ହାଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯାର୍ହାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଭିକ୍ଷା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୃଦୁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ।
ନୈତେ ଯଥାର୍ଥତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। ଚରନ୍ତି ଭୂମୌ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଃ କସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍କାରଣାଦିହ
ଏହି ମୃଦୁ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ କିଛି ଅଜଣା କାରଣରୁ ଭୂମିରେ ଲୁଚି ଲୁଚି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ଭୈକ୍ଷଂ ନାର୍ହନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। କାର୍ଯାର୍ଥିନଶ୍ଚରନ୍ତୀତି ତର୍କଯନ୍ତ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍
ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିବା ସେମାନେ ସଦା ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; କିଛି କାମ ପାଇଁ ଏମିତି କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲୋକେ ଅନ୍ଦାଜ କରି କହୁଥିଲେ।
ବନ୍ଧୂନାମାଗମାନ୍ନିତ୍ଯମୁପଚାରୈସ୍ତୁ ନାଗରାଃ। ଭାଜନାନି ଚ ପୂର୍ଣାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈରକାରଯନ୍
ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆସୁଥିବାରୁ, ନଗରବାସୀମାନେ ଆଦର ସହିତ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ମୌନଵ୍ରତେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଭୈଶ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ମାତା ଚିରଗତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୋଚନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୌନବ୍ରତ ରଖି ଭିକ୍ଷା ନେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମାଆ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଃଖାଶ୍ରୁପୂର୍ଣନଯନା ଲିଖନ୍ତ୍ଯାସ୍ତେ ମହୀତଲମ୍। ଭିକ୍ଷିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଗେହେଷୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ମାତରମ୍
ଦୁଃଖରେ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଭୂମିରେ ବସି ଲେଖୁଥିଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ମାଆକୁ ଭାବୁଥିଲେ।
ତ୍ଵରମାଣା ନିଵର୍ତନ୍ତେ ମାତୃଗୌରଵଯନ୍ତ୍ରିତାଃ। ମାତ୍ରେ ନିଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଭୈକ୍ଷଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ମାଆ ପ୍ରତି ଆଦରରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସେମାନେ ତ୍ୱରା ତ୍ୱରା ଫେରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଯେତେ ଭିକ୍ଷା ମିଳିଥିଲା, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଉଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ସଂପୂର୍ଣଭୈକ୍ଷାନ୍ନଂ ମାତୃଦତ୍ତଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଵିଭଜ୍ଯାଭୁଞ୍ଜତେଷ୍ଟଂ ତେ ଯଥାଭାଗଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ମାଆଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାଗ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ ଖାଉଥିଲେ।
ଅର୍ଧଂ ସ୍ମ ଭୁଞ୍ଜତେ ପଞ୍ଚ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ। ଅର୍ଧଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୈକ୍ଷସ୍ଯ ଭୀମୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାବଲଃ
ପାଞ୍ଚଜଣ ଓ ତାଙ୍କର ମାଆଁ ମିଶି ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଖାଉଥିଲେ; ଶେଷ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଖାଉଥିଲେ।
ସ ନାଶିତଶ୍ଚ ଭଵତି କଲ୍ଯାଣାନ୍ନଭୁଜିଃ ପୁରା। ସ ଵୈଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ଶ୍ଯଂ ଚ ଜଗାମାତୃପ୍ତିକାରିତମ୍
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଅତୃପ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ମୁହଁ ହଳଦିଆ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଆଜ୍ଯବିନ୍ଦୁର୍ଯଥା ଵହ୍ନୌ ମହତି ଜ୍ଵଲିତେ ଭଵେତ୍। ତଥାର୍ଧଭାଗଂ ଭୀମସ୍ଯ ଭିକ୍ଷାନ୍ନସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମ
ଏକ ତିଳ ଘିଅ ଯେପରି ଭଲ ଆଗୁନିରେ ହରାଯାଏ, ସେପରି ଭୀମଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ତଥୈଵ ଵସତାଂ ତତ୍ର ତେଷାଂ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନାମ୍। ଅତିଚକ୍ରାମ ସୁମହାନ୍କାଲୋଽଥ ଭରତର୍ଷଭ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ବହୁତ ଦିନ କଟିଗଲା, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଭୀମୋଽପି କ୍ରୀଡଯିତ୍ଵାଥ ମିଥୋ ବ୍ରାହ୍ମଣବନ୍ଧୁଷୁ। କୁମ୍ଭକାରେଣ ସଂବନ୍ଧାଲ୍ଲେଭେ ପାତ୍ରଂ ମହତ୍ତରମ୍
ଭୀମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ଖେଳିବା ପରେ, ଏକ କୁମ୍ଭକାର ସହ ଚିନ୍ହା ହୋଇ, ବଡ଼ ପାତ୍ର ପାଇଲେ।
କୁମ୍ଭକାରୋଽଦଦାତ୍ପାତ୍ରଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵାତିମାତ୍ରକମ୍। ପ୍ରହସନ୍ଭୀମସେନାଯ ଵିସ୍ମିତସ୍ତସ୍ଯ କର୍ମଣା
କୁମ୍ଭକାର ବଡ଼ ଏବଂ ଅତି ମୋଟା ପାତ୍ର ତିଆରି କରି, ହସି ହସି ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ କାମ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ମୃଦ୍ଭାରଂ ମହଦାଦଦେ। ମୃଦ୍ଭାରୈଃ ଶତସାହସ୍ରୈଃ କୁମ୍ଭକାରମତୋଷଯତ୍
ଭୀମ ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରି, ବଡ଼ ମାଟିର ଭାର ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ଶତ ହଜାର ମାଟି ଭାର ଦେଇ କୁମ୍ଭକାରକୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରେ ଚ ମୃଦ୍ଭାଣ୍ଡାନ୍ସତତଂ ଭୈକ୍ଷମାଚରନ୍। ତଦାଦାଯାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସନ୍ତି ପ୍ରହସନ୍ତି ଚ
ସେ ସବୁବେଳେ ମାଟିର ପାତ୍ର ତିଆରି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ; ସେ ଯାହା ନେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଦେଖି ସମସ୍ତେ ହସୁଥିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନ୍ଯାଦାଯ ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ତି ଚ। ଏଵମେଵ ସଦା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରେ ଵଦତି ଵୈ ରହଃ। ନ ଚାଶିତୋଽସ୍ମି ଭଵତି କଲ୍ଯାଣାନ୍ନଭୃତଃ ପୁରା
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଜନ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ; ଏଭଳି ରୋଜ ଭୋଜନ କରି, ସେ ଗୁପ୍ତରେ ମାଆଙ୍କୁ କହିଥିଲେ: "ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ କେବେ ଖାଇନଥିଲି।"
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ଭୈକ୍ଷାଯ ଗତାସ୍ତେ ପୁରଷର୍ଷଭାଃ। ସଂଗତ୍ଯ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ତତ୍ରାସ୍ତେ ପୃଥଯା ସହ
ତାପରେ, ଏକଦିନ ସେମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଭୀମସେନ ମାତା ପୃଥାଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ।