ପଦା ମାଂ ସଂସ୍ମରେଃ କାନ୍ତ ରିରଂସୂ ରହସି ପ୍ରଭୋ। ତଦା ତଵ ଵଶଂ ଭୂଯ ଆଗନ୍ତାସ୍ମ୍ଯାଶୁ ଭାରତ
"ପ୍ରିୟା, ଯଦି ଗୁପ୍ତରେ ମୋତେ ମନେପକାଉଛ, ଏବଂ ମୋତେ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଯିବି, ଭାରତ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଜଗାମାଶୁ ଭାଵମାସଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵେ। ହିଡିମ୍ବା ସମଯଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଵାଂ ଗତିଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଏଭଳି କହି, ହିଡିମ୍ବା ମନ ଦେଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମନେପକାଇ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିକୁ ମନେରଖି, ନିଜ ମାର୍ଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ଶାଲିହୋତ୍ରାଶ୍ରମେ ତଦା। ପୂଜିତାସ୍ତେନ ଵନ୍ଯେନ ତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମହାମୁନିମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାଳିହୋତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତିଥିସ୍ୱରୂପ ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଜଟାଃ କୃତ୍ଵାଽଽତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ଵଲ୍କଲାଜିନଵାସସଃ। କୁନ୍ତ୍ଯା ସହ ମହାତ୍ମାନୋ ବିଭ୍ରତସ୍ତାପସଂ ଵପୁଃ
ସମସ୍ତେ କୁନ୍ତୀ ସହିତ ନିଜ ଚୁଲକୁ ଜଟା କରି, ଚାଲିଗଲା ଅଞ୍ଜଳି ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ତାପସଙ୍ଗ ଭଳି ଦେହ ଧରିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଂ ଵେଦମଧୀଯାନା ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ନ୍ଯାଯଜ୍ଞାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ, ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନ୍ୟାୟ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ।
ଶାଲିହୋତ୍ରପ୍ରସାଦେନ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ଯ ଚ।' ତେ ଵନେନ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ଘ୍ନନ୍ତୋ ମୃଗଗଣାନ୍ବହୂନ୍। ଅପକ୍ରମ୍ଯ ଯଯୂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ
ଶାଳିହୋତ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଲାଭ କରି, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ପଶୁ ମାରି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା, ସେ ମହାରଥୀମାନେ।
ମତ୍ସ୍ଯାଂସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କୀଚକାନନ୍ତରେଣ ଚ। ରମଣୀଯାନ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଃ ସରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ମତ୍ସ୍ୟ, ତ୍ରିଗର୍ତ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୀଚକ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଵହନ୍ତୋ ଜନନୀଂ ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ। `କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚ କାନ୍ତାରେ କ୍ଵଚିତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ହର୍ଷିତାଃ
କେବେ କେବେ ସେ ମହାରଥୀମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଜନନୀକୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ; କେବେ କେବେ ଜଙ୍ଗଲରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ଛନ୍ଦେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରସଭଂ ପୁନଃ। ପଥି ଦ୍ଵୈପାଯନ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ଵପିତାମହମ୍
କେବେ କେବେ ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥିଲେ, କେବେ କେବେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ; ପଥରେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତେଽଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ତଦା। ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଅଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତଦାଶ୍ରମାନ୍ନିର୍ଗମନଂ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ନରର୍ଷଭାଃ। ଘଟୋତ୍କଚସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରୀତିରଵର୍ଧତ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିବା ଜାଣିଥିଲି, ଘଟୋତ୍କଚର ଜନ୍ମ ଶୁଣି ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଗଲା।
ଇଦଂ ନଗରମଭ୍ଯାଶେ ରମଣୀଯଂ ନିରାମଯମ୍। ଵସତେହ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନା ମମାଗମନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଏହି ସହର ନିକଟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ନିରାମୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତୁମେ ଏଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିପାରିବ, ମୋର ଆସିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି।
ଏଵଂ ସ ତାନ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵ୍ଯାସଃ ପାର୍ତାନରିନ୍ଦମାନ୍। ଏକଚକ୍ରାମଭିଗତାଂ କୁନ୍ତୀମାଶ୍ଵାସଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏପରି ଭାବରେ ବ୍ୟାସ ମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି କୁନ୍ତୀ ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
କୁର୍ଯାନ୍ନ କେଵଲଂ ଧର୍ମଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚ ତଥାନ ନରଃ। ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଲୋକେ ନ କର୍ତା ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ମଣିଷ କେବଳ ଧର୍ମ କିମ୍ବା କେବଳ ଅଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଜଗତରେ କେହି କେବଳ ଭଲ କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ଦ କାମ କରିନାହାନ୍ତି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଲଭତେ କର୍ତା ଫଲଂ ଵୈ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ। ଦୁଷ୍କୃତସ୍ଯ ଫଲେନୈଵ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵ୍ଯସନମୁତ୍ତମମ୍
କର୍ତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଥାଏ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନିଵେଶ୍ଯୈନାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ଏପରି କହି ବ୍ୟାସ ସେମାନେ ଉକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ରଖିଦେଲେ।
ଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସୋ ଯତାକାମମୃଷିଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ, ମହାର୍ଷି ଓ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଏକଚକ୍ରାଂ ଗତାସ୍ତେ ତୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କିମକୁର୍ଵତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସେ ମହାରଥୀମାନେ, ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରେ କଣ କଲେ?
ଏକଚକ୍ରାଂ ଗତାସ୍ତେ ତୁ କନ୍ତୀପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ଊଷୁର୍ନାତିଚିରଂ କାଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସେ ମହାରଥୀମାନେ, ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବହୁ ଦିନ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ରମଣୀଯାନି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପାର୍ଥିଵାନପି ଚୋଦ୍ଦେଶାନ୍ସରିତଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ, ନଦୀ ଓ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ।
ଚେରୁର୍ଭୈଶ୍ରଂ ତଦା ତେ ତୁ ସର୍ଵ ଏଵ ଵିଶାଂପତେ। `ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ ଉପାସତେ
ତାବେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀମାନେ, ହେ ରାଜା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଭାବି ଭାବି ଚାଲିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଭୈକ୍ଷଂ ଚରନ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଜଟିଲା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ। ବଭୂଵୁର୍ନାଗରାଣାଂ ଚ ଗୁଣୈଃ ସଂପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେ ସମୟରେ ଝଟିଆ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯା ଦ୍ଵିଜାଃ ଶୁଭ୍ରା ଦେଵଗର୍ଭୋପମାଃ ଶୁଭାଃ। ଭୈକ୍ଷାନର୍ହାଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯାର୍ହାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଭିକ୍ଷା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୃଦୁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ।
ନୈତେ ଯଥାର୍ଥତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁକୁମାରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। ଚରନ୍ତି ଭୂମୌ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଃ କସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍କାରଣାଦିହ
ଏହି ମୃଦୁ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ କିଛି ଅଜଣା କାରଣରୁ ଭୂମିରେ ଲୁଚି ଲୁଚି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ଭୈକ୍ଷଂ ନାର୍ହନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। କାର୍ଯାର୍ଥିନଶ୍ଚରନ୍ତୀତି ତର୍କଯନ୍ତ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍
ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିବା ସେମାନେ ସଦା ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; କିଛି କାମ ପାଇଁ ଏମିତି କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲୋକେ ଅନ୍ଦାଜ କରି କହୁଥିଲେ।
ବନ୍ଧୂନାମାଗମାନ୍ନିତ୍ଯମୁପଚାରୈସ୍ତୁ ନାଗରାଃ। ଭାଜନାନି ଚ ପୂର୍ଣାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈରକାରଯନ୍
ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆସୁଥିବାରୁ, ନଗରବାସୀମାନେ ଆଦର ସହିତ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ମୌନଵ୍ରତେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଭୈଶ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ମାତା ଚିରଗତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୋଚନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୌନବ୍ରତ ରଖି ଭିକ୍ଷା ନେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମାଆ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ।
ଦୁଃଖାଶ୍ରୁପୂର୍ଣନଯନା ଲିଖନ୍ତ୍ଯାସ୍ତେ ମହୀତଲମ୍। ଭିକ୍ଷିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଗେହେଷୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ମାତରମ୍
ଦୁଃଖରେ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଭୂମିରେ ବସି ଲେଖୁଥିଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ମାଆକୁ ଭାବୁଥିଲେ।
ତ୍ଵରମାଣା ନିଵର୍ତନ୍ତେ ମାତୃଗୌରଵଯନ୍ତ୍ରିତାଃ। ମାତ୍ରେ ନିଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଭୈକ୍ଷଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ମାଆ ପ୍ରତି ଆଦରରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସେମାନେ ତ୍ୱରା ତ୍ୱରା ଫେରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦିନ ରାତି ଯେତେ ଭିକ୍ଷା ମିଳିଥିଲା, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଉଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ସଂପୂର୍ଣଭୈକ୍ଷାନ୍ନଂ ମାତୃଦତ୍ତଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଵିଭଜ୍ଯାଭୁଞ୍ଜତେଷ୍ଟଂ ତେ ଯଥାଭାଗଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ମାଆଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାଗ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ ଖାଉଥିଲେ।