ଶାକମୂଲଫଲାହାରାସ୍ତପଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅନୁଜ୍ଞାତା ମହାରାଜ ତତଃ କମଲପାଲିକା
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ଏହିପରି ସମୟରେ, ରାଜା, କମଳପାଳିକାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲା ।
ରମଯନ୍ତୀ ସଦା ଭୀମଂ ତତ୍ରତତ୍ର ମନୋଜଵା। ଦିଵ୍ଯାଭରଣଵସ୍ତ୍ରା ହି ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗନୁଲେପନା
ମନ ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା ସେ, ସଦା ଭୀମଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ । ସେ ଦିବ୍ୟ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ରହୁଥିଲେ ।
ଏଵଂ ଭ୍ରାତୄନ୍ସପ୍ତ ମାସାନ୍ହିଡିମ୍ବାଽଵାସଯଦ୍ଵନେ। ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଭୀମସେନାର୍ଥେ ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ
ଏଭଳି ଭାବେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସୀ ହିଡିମ୍ବା, ଭୀମଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ସାତ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରଖିଲେ ।
ସୁଖଂ ସ ଵିହରନ୍ଭୀମସ୍ତତ୍କାଲଂ ପର୍ଯଣାମଯତ୍। ତତୋଽଲଭତ ସା ଗର୍ଭଂ ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ
ଭୀମ ସେ ସମୟଟି ସେଙ୍ଗଠି ସୁଖରେ କାଟିଲେ । ତାପରେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ।
ଅତୃପ୍ତା ଭୀମସେନେନ ସପ୍ତମାସୋପସଂଗତା।' ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ରାକ୍ଷସୀ ପୁତ୍ରଂ ଭୀମସେନାନ୍ମହାବଲାତ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ନହେଇ, ସାତ ମାସ ପରେ ରାକ୍ଷସୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ପୁଅ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ମହାଵକ୍ତ୍ରଂ ଶଙ୍କୁକର୍ଣଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଭୀମରୂପଂ ସୁତାମ୍ରାକ୍ଷଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାରଥମ୍
ସେ ପୁଅର ଚକ୍ଷୁ ଅସମାନ, ମୁହଁ ବଡ଼, କାନ ଚାଲା ଛାଣି ପରି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ଲାଲ ଆଖି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧ୍ଧା ଥିଲେ।
ମହେଷ୍ଵାସଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ମହାସତ୍ଵଂ ମହାଜଵମ୍। ମହାକାଯଂ ମହାକାଲଂ ମହାଗ୍ରୀଵଂ ମହାଭୁଜମ୍
ସେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ଅପାର ଶକ୍ତି, ଅଦମ୍ୟ ସାହସ, ବେଗବାନ୍, ବଡ଼ ଦେହ, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଚଉଡ଼ା ଗଳା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିଲେ।
ଅମାନୁଷଂ ମାନୁଷଜଂ ଭୀମଵେଗମରିନ୍ଦମମ୍। ପିଶାଚକାନତୀତ୍ଯାନ୍ଯାନ୍ବଭୂଵାତି ସ ମାନୁଷାନ୍
ମନୁଷ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅମାନବୀୟ, ଭୟଙ୍କର ବେଗ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ବାଲୋଽପି ଵିକ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାନୁଷେଷୁ ଵିଶାଂପତେ। ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵରୋ ଵୀରଃ ପ୍ରକାମମଭଵଦ୍ବଲୀ
ଏହି ପୁଅ ଛୁଆଁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରତା ଦେଖାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ସଦ୍ଯୋ ହି ଗର୍ଭଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଲଭନ୍ତେ ପ୍ରସଵନ୍ତି ଚ। କାମରୂପଧରାଶ୍ଚୈଵ ଭଵନ୍ତି ବହୁରୂପିକାଃ
ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସହଜରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ଓ ଜନ୍ମ ଦେଇପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିକଚଃ ପାଦାଵଗୃହ୍ଣାତ୍ସ ପିତୁସ୍ତଦା। ମାତୁଶ୍ଚ ପରମେଷ୍ଵାସସ୍ତୌ ଚ ନାମାସ୍ଯ ଚକ୍ରତୁଃ
ତାପରେ ସେ ପୁଅ ନମସ୍କାର କରି, ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ; ସେ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ।
ଘଟୋହାସ୍ଯୋତ୍କଚ ଇତି ମାତା ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଅଭଵତ୍ତେନ ନାମାସ୍ଯ ଘଟୋତ୍କଚ ଇତି ସ୍ମ ହ
ମାଆ ତାଙ୍କୁ 'ଘଟୋଟ୍କଚ' ବୋଲି ଡାକିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘଟ ପରି ଥିଲା; ଏଭଳି ତାଙ୍କ ନାମ ହେଲା।
ଅନୁରକ୍ତଶ୍ଚ ତାନାସୀତ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ତେଷାଂ ଚ ଦଯିତୋ ନିତ୍ଯମାତ୍ମନିତ୍ଯୋ ବଭୂଵ ହ
ଘଟୋଟ୍କଚ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ।
ଘଟୋତ୍କଚୋ ମହାକାଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୃଥଯା ସହ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ପ୍ରଭାଷ୍ଯ ତାନ୍
ବଡ଼ ଦେହୀ ଘଟୋଟ୍କଚ ପୃଥାଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ।
କିଂ କରୋମ୍ଯହମାର୍ଯାଣାଂ ନିଃଶଙ୍କଂ ଵଦତାନଘାଃ। ତଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଭୈମସେନିଂ କୁନ୍ତୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
"ମୁଁ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କହନ୍ତୁ, ନିର୍ମଳମନ ଥିବାମାନେ।" ଏଭଳି ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ, ତେବେ କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତ୍ଵଂ କୁରୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୀମସମୋ ହ୍ଯସି। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପୁତ୍ରୋସି ପଞ୍ଚାନାଂ ସାହାଯ୍ଯଂ କୁରୁ ପୁତ୍ରକ
"ତୁମେ କୁରୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଭୀମଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟୁଟ; ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼; ଏହିଭଳି ଭାଇମାନେଙ୍କ ସହଯୋଗ କର, ପୁଅ।"
ପୃଥଯାପ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଯଥା ହି ରାଵଣୋ ଲୋକେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଵର୍ଷ୍ମଵୀର୍ଯସମୋ ଲୋକେ ଵିଶିଷ୍ଟଶ୍ଚାଭଵଂ ନୃଷୁ
ପୃଥା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: "ଯେପରି ଲୋକେ ରାବଣ ଓ ବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତେମିତି ଆକାର ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ, ଏବଂ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି।"
କୃତ୍ଯକାଲ ଉପସ୍ଥାସ୍ଯେ ପିତୄନିତି ଘଟୋତ୍କଚଃ। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ରକ୍ଷସାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଚୋତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍
ଘଟୋଟ୍କଚ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ, "ଯଥାସମୟରେ ମୁଁ ବାପାମାନେଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆସିବି" ବୋଲି କହି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ହି ସୃଷ୍ଟୋ ଭଗଵତା ଶକ୍ତିହେତୋର୍ମହାତ୍ମନା। ଵର୍ଣସ୍ଯାପ୍ରତିଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧା ମହାରଥଃ
କାରଣ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ, ନିଜ ବଂଶର ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଯୋଧ୍ଧା ଥିଲେ।
ସହ ଵାସୋ ମଯା ଜୀର୍ଣସ୍ତ୍ଵଯା କମଲପାଲିକେ। ପୁନର୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାଜ୍ଯସ୍ଥାନିତ୍ଯଭାଷତ ତାଂ ତଦା
"ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିଛି, କମଳନୟନୀ; ତୁମେ ରାଜ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବାବେଳେ ପୁଣି ମୋତେ ଦେଖିବ।" ସେ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ପଦା ମାଂ ସଂସ୍ମରେଃ କାନ୍ତ ରିରଂସୂ ରହସି ପ୍ରଭୋ। ତଦା ତଵ ଵଶଂ ଭୂଯ ଆଗନ୍ତାସ୍ମ୍ଯାଶୁ ଭାରତ
"ପ୍ରିୟା, ଯଦି ଗୁପ୍ତରେ ମୋତେ ମନେପକାଉଛ, ଏବଂ ମୋତେ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଯିବି, ଭାରତ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଜଗାମାଶୁ ଭାଵମାସଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵେ। ହିଡିମ୍ବା ସମଯଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ୍ଵାଂ ଗତିଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଏଭଳି କହି, ହିଡିମ୍ବା ମନ ଦେଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମନେପକାଇ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିକୁ ମନେରଖି, ନିଜ ମାର୍ଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ଶାଲିହୋତ୍ରାଶ୍ରମେ ତଦା। ପୂଜିତାସ୍ତେନ ଵନ୍ଯେନ ତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମହାମୁନିମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାଳିହୋତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତିଥିସ୍ୱରୂପ ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଜଟାଃ କୃତ୍ଵାଽଽତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ଵଲ୍କଲାଜିନଵାସସଃ। କୁନ୍ତ୍ଯା ସହ ମହାତ୍ମାନୋ ବିଭ୍ରତସ୍ତାପସଂ ଵପୁଃ
ସମସ୍ତେ କୁନ୍ତୀ ସହିତ ନିଜ ଚୁଲକୁ ଜଟା କରି, ଚାଲିଗଲା ଅଞ୍ଜଳି ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ତାପସଙ୍ଗ ଭଳି ଦେହ ଧରିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଂ ଵେଦମଧୀଯାନା ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞା ନ୍ଯାଯଜ୍ଞାନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ, ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନ୍ୟାୟ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ।
ଶାଲିହୋତ୍ରପ୍ରସାଦେନ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ଯ ଚ।' ତେ ଵନେନ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ଘ୍ନନ୍ତୋ ମୃଗଗଣାନ୍ବହୂନ୍। ଅପକ୍ରମ୍ଯ ଯଯୂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ
ଶାଳିହୋତ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଲାଭ କରି, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଅନେକ ପଶୁ ମାରି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା, ସେ ମହାରଥୀମାନେ।
ମତ୍ସ୍ଯାଂସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କୀଚକାନନ୍ତରେଣ ଚ। ରମଣୀଯାନ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଃ ସରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ମତ୍ସ୍ୟ, ତ୍ରିଗର୍ତ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୀଚକ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଵହନ୍ତୋ ଜନନୀଂ ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ। `କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚ କାନ୍ତାରେ କ୍ଵଚିତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ହର୍ଷିତାଃ
କେବେ କେବେ ସେ ମହାରଥୀମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଜନନୀକୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ; କେବେ କେବେ ଜଙ୍ଗଲରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ଆନନ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ଛନ୍ଦେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରସଭଂ ପୁନଃ। ପଥି ଦ୍ଵୈପାଯନ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ଵପିତାମହମ୍
କେବେ କେବେ ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥିଲେ, କେବେ କେବେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ; ପଥରେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତେଽଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ତଦା। ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଅଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।