କବନ୍ଧଭୂତସ୍ତତ୍ରାସୀଦ୍ଦନୁର୍ଵଜ୍ରହତୋ ତଥା। ହିଡିମ୍ବଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ତରସ୍ଵିନଃ
ସେଠାରେ ସେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଗଛ ଭଳି ପଡ଼ିରହିଲା। ହିଡିମ୍ବଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ସେମାନେ ସବୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଖୁସି ହେଲେ।
ହିଡିମ୍ବା ସା ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିହତଂ ରାକ୍ଷସଂ ରଣେ। ଅଦୃଶ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ସ୍ଵସ୍ସ୍ଥାଃ ସମେତାଃ ସର୍ଷିଚାରଣାଃ
ହିଡିମ୍ବା, ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦେଖି, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ଯେଉଁ ସବୁ ଋଷି ଓ ଚାରଣ ଥିଲେ, ସେମାନେ—
ପୂଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ତଂ ହୃଷ୍ଟାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାପି ସଂହୃଷ୍ଟା ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅପୂଜଯନ୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମମ୍।' ଅଭିପୂଜ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ପୁନରେଵାର୍ଜୁନୋ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚେଦଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ମହାତ୍ମା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ, ତା’ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଫେରି ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଅଦୂରେ ନଗରଂ ମନ୍ଯେ ଵନାଦସ୍ମାଦହଂ ଵିଭୋ। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ନୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସୁଯୋଧନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ଜଙ୍ଗଲଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂରରେ ଏକ ସହର ଅଛି। ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯିବା—ତୁମର ଭଲ ହେଉ—ଯାହାଁ ସୁୟୋଧନ ଆମକୁ ଜାଣିପାରିବ ନାହିଁ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରା ସହ ମହାରଥାଃ। ପ୍ରଯଯୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ହିଡିମ୍ବା ଚୈଵ ରାକ୍ଷସୀ
ତା’ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ମାତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ପୁରୁଷମାନେ ବାଘ ସମାନ ଏବଂ ହିଡିମ୍ବା ରାକ୍ଷସୀ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ।
ସା ତାନେଵାପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭଗିନୀ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଅବ୍ରୁଵାଣା ହିଡିମ୍ବା ତୁ ରାକ୍ଷସୀ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭଉଣୀ ହିଡିମ୍ବା ଚୁପଚାପ ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ କୁନ୍ତୀଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଅଭିପୂଜ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ଭୀମସେନମଭାଷତ
ତା’ପରେ ସେ କୁନ୍ତୀ ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହଂ ତେ ଦର୍ଶାଦେଵ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଵଶଂ ଗତା। କ୍ରୂରଂ ଭ୍ରାତୃଵଚୋ ହିତ୍ଵା ସା ତ୍ଵାମେଵାନିରୁନ୍ଧତୀ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ସମୟରୁ ମନରେ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି। ମୁଁ ମୋ ଭାଇର କ୍ରୁର ଆଜ୍ଞା ଛାଡ଼ି, ତୁମଠାରୁ ଦୂର ରହିପାରିନାହିଁ।
ରାକ୍ଷସେ ରୌଦ୍ରସଙ୍କାଶେ ତଵାପଶ୍ଯଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍। ଅହଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରିଚ୍ଛେଯଂ ତଵ ଗାତ୍ରଂ ନିଷେଵିତୁମ୍
ମୁଁ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସ ସମାନ ଭୟଙ୍କର। ମୁଁ ଚାହେଁ, ତୁମର ସେବା କରିବି, ତୁମ ଦେହକୁ ସେବନ କରିବି।
ସ୍ମରନ୍ତି ଵୈରଂ ରକ୍ଷାଂସି ମାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମୋହିନୀମ୍। ହିଡିମ୍ବେ ଵ୍ରଜ ପନ୍ଥାନଂ ତ୍ଵମିମଂ ଭ୍ରାତୃସେଵିତମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ମାୟା ଭିତରେ ରହି, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ରଖନ୍ତି। ହିଡିମ୍ବେ, ଏହି ପଥ ତୁମ ଭାଇ ଚଲୁଥିଲେ, ତୁମେ ତୁମ ଦିଗକୁ ଯାଅ।
କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽପି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଭୀମ ମା ସ୍ମ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଵଧୀଃ। ଶରୀରଗୁପ୍ତ୍ଯଭ୍ଯଧିକଂ ଧର୍ମଂ ଗୋପାଯ ପାଣ୍ଡଵ
ହେ ପୁରୁଷମାନେ ବାଘ ସମାନ, ଭୀମ, କ୍ରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଵଧାଭିପ୍ରାଯମାଯାନ୍ତମଵଧୀସ୍ତ୍ଵଂ ମହାବଲମ୍। ରକ୍ଷସସ୍ତସ୍ଯ ଭଗିନୀ କିଂ ନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା କରିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଆମକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ତା’କୁ ମାରିଦେଲ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ କି କରିପାରିବେ, ଯଦିଓ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି?
ହିଡିମ୍ବା ତୁ ତତଃ କୁନ୍ତୀମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତୁ କୌନ୍ତେଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତା’ପରେ ହିଡିମ୍ବା ହାତ ଜୋଡି କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, କୌନ୍ତେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଆର୍ଯେ ଜାନାସି ଯଦ୍ଦୁଃଖମିହ ସ୍ତ୍ରୀଣାମନଙ୍ଗଜମ୍। ତଦିଦଂ ମାମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଭୀମସେନକୃତେ ଶୁଭେ
ମହିଳାମଣି, ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେ କେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ସେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବେ ମୋ ପରେ ପଡ଼ିଛି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭେ।
ସୋଢଂ ତତ୍ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ମଯା କାଲପ୍ରତୀକ୍ଷଯା। ସୋଽଯମଭ୍ଯାଗତଃ କାଲୋ ଭଵିତା ମେ ସୁଖୋଦଯଃ
ମୁଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ସହିଛି, ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି। ଏବେ ସେଇ ସମୟ ଆସିଛି, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ସୁଖର ଆରମ୍ଭ ହେବ।
ମଯା ହ୍ଯୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସୁହୃଦଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ସ୍ଵଜନଂ ତଥା। ଵୃତୋଽଯଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତଵ ପୁତ୍ରଃ ପତିଃ ଶୁଭେ
ମୁଁ ମୋ ସହଯୋଗୀ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି, ଶୁଭେ।
ଵୀରେଣାଽହଂ ତଥାଽନେନ ତ୍ଵଯା ଚାପି ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତା ନ ଜୀଵାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଯଦି ଏହି ବୀର ଓ ଆପଣ, ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳା, ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ; ଏହା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଯଦର୍ହସି କୃପାଂ କର୍ତୁଂ ମଯି ତ୍ଵଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ମତ୍ଵା ମୂଢେତି ତନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତା ଵାଽନୁଗତେତି ଵା
ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରିପାରିବେ, ମୋତେ ମୁଢ଼ା ବା ଭକ୍ତିନିଷ୍ଠା ଭାବି କିଛି ମନେ କରନ୍ତୁ, ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଭର୍ତ୍ରାଽନେନ ମହାଭାଗେ ସଂଯୋଜଯ ସୁତେନ ହ। ସମୁପାଦାଯ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍। ପୁନଶ୍ଚୈଵାନଯିଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ରମ୍ଭଂ କୁରୁ ମେ ଶୁଭେ
ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ସହ ବିବାହ କରାନ୍ତୁ; ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ମୁଁ ମନଚାହିଁ ଯାଏଁ ଯିବି, ଦେବତା ସମାନ ଭାବରେ; ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ମୋ ଉପରେ ଆପଣ ଭରସା ରଖନ୍ତୁ, ଶୁଭେ।
ଅହଂ ହି ସମଯେ ଲପ୍ସ୍ଯେ ପ୍ରାଗ୍ଭ୍ରାତୁରପର୍ଵଜନାତ୍। ତତଃ ସୋଽଭ୍ଯପତଦ୍ରାତ୍ରୌ ଭୀମସେନଜିଘାଂସଯା
ଠିକ୍ ସମୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ଠାରୁ ପାଇବି; ଏହା ପରେ, ରାତିରେ, ସେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲେ।
ଯଥାଯଥା ଵିକ୍ରମତେ ଯଥାରିମଧିତିଷ୍ଠତି। ତଥାତଥା ସମାସାଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଂ କାମମୋହିତା
ଯେପରି ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ, କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲି।
ନ ଯାତୁଧାନ୍ଯହଂ ତ୍ଵାର୍ଯେ ନ ଚାସ୍ମି ରଜନୀଚରୀ। ଈଶା ରକ୍ଷସ୍ସ୍ଵସା ହ୍ଯସ୍ମି ରାଜ୍ଞି ସାଲକଟଙ୍କଟୀ
ମହିଳାମଣି, ମୁଁ କୌଣସି ରାକ୍ଷସୀ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୂତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ସାଳକଟଙ୍କଟୀଙ୍କ ଭଉଣୀ, ରାଣୀ।
ପୁତ୍ରେଣ ତଵ ସଂଯୁକ୍ତା ଯୁଵତିର୍ଦେଵଵର୍ଣିନୀ। ସର୍ଵାନ୍ଵୋଽହମୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍
ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦେବୀ ସମାନ ରୂପବତୀ ଯୁବତୀ ଭାବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେବା କରିବି, ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ କରି।
ଅପ୍ରମତ୍ତା ପ୍ରମତ୍ତେଷୁ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରସକୃତ୍ତ୍ଵହମ୍।' ଵୃଜିନେ ତାରଯିଷ୍ଯାମି ଦାସୀଵଚ୍ଚ ନରର୍ଷଭାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଅସାବଧାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସଦା ସାବଧାନ ଓ ସେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବି; ଦାସୀ ପରି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ, ସେଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି।
ପୃଷ୍ଠେନ ଵୋ ଵହିଷ୍ଯାମି ଵିମାନଂ ସୁକୃତାନିଵ। ଯୂଯଂ ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁତ ଭୀମସେନୋ ଭଜେତ ମାମ୍
ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପିଠରେ ବୋହିବି, ଯେପରି ଶୁଭକର୍ମ କରିଥିବା ଜନମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ବସନ୍ତି; ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ଭୀମସେନ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୀ ହ ତଥା ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତା କ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି। ଭୂମ୍ଯାଂ ଦୁଷ୍କୃତିନୋ ଲୋକାନ୍ଗମିଷ୍ଯେଽହଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଏପରି କହି, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହେଲା, ସେ କହିଲେ: ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭୂମିରେ ଅପରାଧୀମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବି।
ଅହଂ ହି ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଵେତ୍ସ୍ଯାମି ସର୍ଵଦା।' ଆପନ୍ନିସ୍ତରଣେ ପ୍ରାଣାନ୍ଧାରଯିଷ୍ଯେ ନ କେନଚିତ୍
ମୁଁ ସଦା ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି ସବୁ କଥା ଜାଣିପାରିବି; ଯେତେବେଳେ ଆପଦ ଆସିବ, ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରିବି, ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵମାଵୃତ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମଂ ସମନୁପଶ୍ଯତା। ଆପତ୍ସୁ ଯୋ ଧାରଯତି ସ ଵୈ ଧର୍ମଵିଦୁତ୍ତମଃ
ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ସମସ୍ତ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଆପଦରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ।
ଵ୍ଯସନଂ ହ୍ଯେଵ ଧର୍ମସ୍ଯ ଧର୍ମିଣାମାପଦୁଚ୍ଯତେ। ପୁମ୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ଧାରଯତି ପୁଣ୍ଯଂ ଵୈ ପ୍ରାଣଧାରଣମ୍
ଧର୍ମର ଆପଦକୁ ଦୁଃଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଧର୍ମିକଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଦ ହେଉଛି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ। ଯିଏ ଆପଦରେ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।