ଅର୍ଜୁନେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭୀମୋ ରୋଷାଜ୍ଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ। ବଲମାହାରଯାମାସ ଯଦ୍ଵାଯୋର୍ଜଗତଃ କ୍ଷଯେ
ଏପରି ଅର୍ଜୁନ କହିବା ପରେ, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏମିତି ଶକ୍ତି ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଯେପରି ଦୁନିଆ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ତତସ୍ତସ୍ଯାମ୍ବୁଦାଭସ୍ଯ ଭୀମୋ ରୋଷାତ୍ତୁ ରକ୍ଷସଃ। ଅତ୍କ୍ଷିପ୍ଯାଭ୍ରାମଯଦ୍ଦେହଂ ତୂର୍ଣଂ ଶତଗୁଣଂ ତଦା
ତାପରେ, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ, ବଡ଼ ବଦଳିଆ ମେଘ ପରି ଦେହ ଥିବା ଦାନବକୁ ଧରି, ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ ଘୁରାଇଦେଲେ।
ଇତି ଚୋଵାଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାମଯନ୍ରାକ୍ଷସୀଂ ତନୁମ୍। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁରଭିଗର୍ଜନ୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହିପରି ଦାନବଙ୍କ ଦେହକୁ ଘୁରାଉଥିବା ବେଳେ, ଭୀମସେନ, ବଳଶାଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ପୁନିପୁନି ଗଜ୍ଜନ କରିଲେ।
ନରମାଂସୈର୍ଵୃଥା ପୁଷ୍ଟୋ ଵୃଥା ଵୃଦ୍ଧୋ ଵୃଥାମତିଃ। ଵୃଥାମରଣମର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃଥାଦ୍ଯ ନ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ମଣିଷ ମାଂସ ଖାଇ ଅନ୍ୟଥା ପୁଷ୍ଟି ହେଲ, ଅନ୍ୟଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲ, ତୁମ ମନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା। ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ହେବାଯୋଗ୍ୟ, ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟଥା ହେଇଯିବ।
କ୍ଷେମମଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ଵନମକଣ୍ଟକମ୍। ନ ପୁନର୍ମାନୁଷାନ୍ହତ୍ଵା ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯସି ରାକ୍ଷସ
ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ କଣ୍ଟକ ହୀନ କରି ସୁରକ୍ଷିତ କରିଦେବି। ଦାନବ, ତୁମେ ପୁଣି ମଣିଷ ମାରି ଖାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭୀମସେନସ୍ତଂ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ଧରଣୀତଲେ। ବାହୁଭ୍ଯାମଵପୀଡ୍ଯାଶୁ ପଶୁମାରମମାରଯତ୍
ଏପରି କହି, ଭୀମସେନ ଦାନବକୁ ଭୂମିରେ ଚାପିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦ୍ରୁତ ଚାପ ଦେଇ, ପଶୁ ମାରିବା ପରି ମାରିଦେଲେ।
ସ ମାର୍ଯମାଣୋ ଭୀମେନ ନନାଦ ଵିପୁଲଂ ସ୍ଵନମ୍। ପୂରଯଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ସର୍ଵଂ ଜଲାର୍ଦ୍ରେ ଇଵ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଜଳରେ ଭିଜା ଢୋଳ ମାରିବା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।
ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଯୋକ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତଂ ବଲଵାନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। `ସମୁଦ୍ଧାମ୍ଯ ଶିରଶ୍ଚାସ୍ଯ ସଗ୍ରୀଵଂ ତଦପାହରତ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ସହ ଗଳାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶିରଶ୍ଚାସ୍ଯ ସଗ୍ରୀଵଂ ତଦୁଦାକ୍ଷିପତ୍। ତସ୍ଯ ନିଷ୍କର୍ଣନଯନଂ ନିର୍ଜିହ୍ଵଂ ରୁଧିରୋକ୍ଷିତମ୍
ତା’ପରେ ଭୀମ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ସହ ଗଳାକୁ କାଟି, ଏକ ପାଖକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେହି ମୁଣ୍ଡର କାନ ଛିଣ୍ଡା, ଚକ୍ଷୁ ଉଖଣା, ଜିହ୍ବା ନଥିଲା, ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା।
ପ୍ରାଵିଦ୍ଧଂ ଭୀମସେନେନ ଶିରୋ ଵିଦଶନଂ ବଭୌ। ପ୍ରସାରିତଭୁଜୋଦ୍ଧୃଷ୍ଟୋ ଭିନ୍ନମାଂସତ୍ଵଗନ୍ତରଃ
ଭୀମସେନ ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ତାହା ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିଲା, ଚର୍ମ ଓ ମାଂସ ଫାଟିଯାଇଥିଲା, ହାତ ଚାଲିଥିଲା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲା।
କବନ୍ଧଭୂତସ୍ତତ୍ରାସୀଦ୍ଦନୁର୍ଵଜ୍ରହତୋ ତଥା। ହିଡିମ୍ବଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ତରସ୍ଵିନଃ
ସେଠାରେ ସେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଗଛ ଭଳି ପଡ଼ିରହିଲା। ହିଡିମ୍ବଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ସେମାନେ ସବୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଖୁସି ହେଲେ।
ହିଡିମ୍ବା ସା ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିହତଂ ରାକ୍ଷସଂ ରଣେ। ଅଦୃଶ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ସ୍ଵସ୍ସ୍ଥାଃ ସମେତାଃ ସର୍ଷିଚାରଣାଃ
ହିଡିମ୍ବା, ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦେଖି, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ଯେଉଁ ସବୁ ଋଷି ଓ ଚାରଣ ଥିଲେ, ସେମାନେ—
ପୂଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ତଂ ହୃଷ୍ଟାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାପି ସଂହୃଷ୍ଟା ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅପୂଜଯନ୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଭୀମସେନମରିନ୍ଦମମ୍।' ଅଭିପୂଜ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ପୁନରେଵାର୍ଜୁନୋ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚେଦଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ମହାତ୍ମା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ, ତା’ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଫେରି ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଅଦୂରେ ନଗରଂ ମନ୍ଯେ ଵନାଦସ୍ମାଦହଂ ଵିଭୋ। ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ନୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସୁଯୋଧନଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ଜଙ୍ଗଲଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂରରେ ଏକ ସହର ଅଛି। ଚଳ, ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯିବା—ତୁମର ଭଲ ହେଉ—ଯାହାଁ ସୁୟୋଧନ ଆମକୁ ଜାଣିପାରିବ ନାହିଁ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାତ୍ରା ସହ ମହାରଥାଃ। ପ୍ରଯଯୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ହିଡିମ୍ବା ଚୈଵ ରାକ୍ଷସୀ
ତା’ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ମାତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ପୁରୁଷମାନେ ବାଘ ସମାନ ଏବଂ ହିଡିମ୍ବା ରାକ୍ଷସୀ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ।
ସା ତାନେଵାପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭଗିନୀ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଅବ୍ରୁଵାଣା ହିଡିମ୍ବା ତୁ ରାକ୍ଷସୀ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭଉଣୀ ହିଡିମ୍ବା ଚୁପଚାପ ତିବ୍ର ଗତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ କୁନ୍ତୀଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଅଭିପୂଜ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ଭୀମସେନମଭାଷତ
ତା’ପରେ ସେ କୁନ୍ତୀ ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହଂ ତେ ଦର୍ଶାଦେଵ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଵଶଂ ଗତା। କ୍ରୂରଂ ଭ୍ରାତୃଵଚୋ ହିତ୍ଵା ସା ତ୍ଵାମେଵାନିରୁନ୍ଧତୀ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ସମୟରୁ ମନରେ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି। ମୁଁ ମୋ ଭାଇର କ୍ରୁର ଆଜ୍ଞା ଛାଡ଼ି, ତୁମଠାରୁ ଦୂର ରହିପାରିନାହିଁ।
ରାକ୍ଷସେ ରୌଦ୍ରସଙ୍କାଶେ ତଵାପଶ୍ଯଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍। ଅହଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରିଚ୍ଛେଯଂ ତଵ ଗାତ୍ରଂ ନିଷେଵିତୁମ୍
ମୁଁ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସ ସମାନ ଭୟଙ୍କର। ମୁଁ ଚାହେଁ, ତୁମର ସେବା କରିବି, ତୁମ ଦେହକୁ ସେବନ କରିବି।
ସ୍ମରନ୍ତି ଵୈରଂ ରକ୍ଷାଂସି ମାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମୋହିନୀମ୍। ହିଡିମ୍ବେ ଵ୍ରଜ ପନ୍ଥାନଂ ତ୍ଵମିମଂ ଭ୍ରାତୃସେଵିତମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ମାୟା ଭିତରେ ରହି, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ରଖନ୍ତି। ହିଡିମ୍ବେ, ଏହି ପଥ ତୁମ ଭାଇ ଚଲୁଥିଲେ, ତୁମେ ତୁମ ଦିଗକୁ ଯାଅ।
କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽପି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଭୀମ ମା ସ୍ମ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଵଧୀଃ। ଶରୀରଗୁପ୍ତ୍ଯଭ୍ଯଧିକଂ ଧର୍ମଂ ଗୋପାଯ ପାଣ୍ଡଵ
ହେ ପୁରୁଷମାନେ ବାଘ ସମାନ, ଭୀମ, କ୍ରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଵଧାଭିପ୍ରାଯମାଯାନ୍ତମଵଧୀସ୍ତ୍ଵଂ ମହାବଲମ୍। ରକ୍ଷସସ୍ତସ୍ଯ ଭଗିନୀ କିଂ ନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା କରିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଆମକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ତା’କୁ ମାରିଦେଲ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ କି କରିପାରିବେ, ଯଦିଓ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି?
ହିଡିମ୍ବା ତୁ ତତଃ କୁନ୍ତୀମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତୁ କୌନ୍ତେଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତା’ପରେ ହିଡିମ୍ବା ହାତ ଜୋଡି କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, କୌନ୍ତେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଆର୍ଯେ ଜାନାସି ଯଦ୍ଦୁଃଖମିହ ସ୍ତ୍ରୀଣାମନଙ୍ଗଜମ୍। ତଦିଦଂ ମାମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଭୀମସେନକୃତେ ଶୁଭେ
ମହିଳାମଣି, ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେ କେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ସେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବେ ମୋ ପରେ ପଡ଼ିଛି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭେ।
ସୋଢଂ ତତ୍ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ମଯା କାଲପ୍ରତୀକ୍ଷଯା। ସୋଽଯମଭ୍ଯାଗତଃ କାଲୋ ଭଵିତା ମେ ସୁଖୋଦଯଃ
ମୁଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ସହିଛି, ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରି। ଏବେ ସେଇ ସମୟ ଆସିଛି, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ସୁଖର ଆରମ୍ଭ ହେବ।
ମଯା ହ୍ଯୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସୁହୃଦଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ସ୍ଵଜନଂ ତଥା। ଵୃତୋଽଯଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତଵ ପୁତ୍ରଃ ପତିଃ ଶୁଭେ
ମୁଁ ମୋ ସହଯୋଗୀ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି, ଶୁଭେ।
ଵୀରେଣାଽହଂ ତଥାଽନେନ ତ୍ଵଯା ଚାପି ଯଶସ୍ଵିନୀ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତା ନ ଜୀଵାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଯଦି ଏହି ବୀର ଓ ଆପଣ, ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳା, ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ; ଏହା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଯଦର୍ହସି କୃପାଂ କର୍ତୁଂ ମଯି ତ୍ଵଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ମତ୍ଵା ମୂଢେତି ତନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତା ଵାଽନୁଗତେତି ଵା
ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରିପାରିବେ, ମୋତେ ମୁଢ଼ା ବା ଭକ୍ତିନିଷ୍ଠା ଭାବି କିଛି ମନେ କରନ୍ତୁ, ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଭର୍ତ୍ରାଽନେନ ମହାଭାଗେ ସଂଯୋଜଯ ସୁତେନ ହ। ସମୁପାଦାଯ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍। ପୁନଶ୍ଚୈଵାନଯିଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ରମ୍ଭଂ କୁରୁ ମେ ଶୁଭେ
ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ସହ ବିବାହ କରାନ୍ତୁ; ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ମୁଁ ମନଚାହିଁ ଯାଏଁ ଯିବି, ଦେବତା ସମାନ ଭାବରେ; ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ମୋ ଉପରେ ଆପଣ ଭରସା ରଖନ୍ତୁ, ଶୁଭେ।