ସ ତୁ ସଂଚିନ୍ତଯାମାସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିନାଶନେ
ସେ ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି।'
ତମସ୍ଯାନ୍ତର୍ଗତଂ ଭାଵଂ ଵିଜ୍ଞାଯ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ମତିମାନ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାଙ୍କ ମନର ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁରୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପୁରୋଚନେ ତଥା ହୃଷ୍ଟେ କୌନ୍ତେଯୋଽଥ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ଯମୌ ପ୍ରୋଵାଚ ଧର୍ମଵିତ୍
ପୁରୋଚନ ଏପରି ଖୁସି ହେବାବେଳେ, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଦୁଇଁ ଯମଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାନଯଂ ସୁଵିଶ୍ଵସ୍ତାନ୍ଵେତ୍ତି ପାପଃ ପୁରୋଚନଃ। ଵଞ୍ଚିତୋଽଯଂ ନୃଶଂସାତ୍ମା କାଲଂ ମନ୍ଯେ ପଲାଯନେ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ଭାବୁଛି ଆମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନଭିଜ୍ଞ, କିନ୍ତୁ ସେ ଠକାଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କଠୋର। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏବେ ଆମେ ପଳାଇବାର ସମୟ ଆସିଛି।'
ଆଯୁଧାଗାରମାଦୀପ୍ଯ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଚୈଵ ପୁରୋଚନମ୍। ଷଟ୍ପ୍ରାଣିନୋ ନିଧାଯେହ ଦ୍ରଵାମୋଽନଭିଲକ୍ଷିତାଃ
'ଆମେ ଆଗ୍ନିଶାଳାକୁ ଆଗ୍ଗି ଲଗାଇ, ପୁରୋଚନକୁ ଜଳାଇ, ଏଠାରେ ଛଅ ଜୀବ ରଖି, ଚୁପଚାପ ଚଳିଯିବା ଉଚିତ।'
ଅଥ ଦାନାପଦେଶେନ କୁନ୍ତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍। ଚକ୍ରେ ନିଶି ମହାରାଜ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ଯୋଷିତଃ
ତାପରେ, ଦାନ ଦେବା ଉପଲକ୍ଷେରେ, କୁନ୍ତୀ ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଅନେକ ଜଣେ ମହିଳା ଶେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତା ଵିହୃତ୍ଯ ଯଥାକାମଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଚ ଭାରତ। ଜଗ୍ମୁର୍ନିଶିଂ ଗୃହାନେଵ ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମାଧଵୀମ୍
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖେଳିଲେ, ଖାଇଲେ ଏବଂ ପିଲେ, ଭାରତ, ଏବଂ ମାଧବୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସେଇ ରାତିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୁରୋଚନପ୍ରଣିହିତା ପୃଥାଂ ଯା ସେଵତେ ସଦା। ନିଷାଦୀ ଦୁଷ୍ଟହୃଦଯା ନିତ୍ଯମନ୍ତରଚାରିଣୀ
ପୁରୋଚନ ଯାହାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଷାଦୀ ମହିଳା ସଦା ପୃଥାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସେ ସବୁବେଳେ ଘର ଭିତରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ନିଷାଦୀ ପଞ୍ଚପୁତ୍ରା ସା ତସ୍ମିନ୍ଭୋଜ୍ଯେ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ପୁରାଭ୍ଯାସକୃତସ୍ନେହା ସଖୀ କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ସୁତୈଃ ସହ
ସେ ନିଷାଦୀ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ସଯୋଗରେ ଏହି ଭୋଜନରେ ଅଯାଚିତ ଭାବେ ଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ପରିଚୟ ଥିବାରୁ, ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।
ଆନୀଯ ମଧୁମୂଲାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଅନ୍ନାର୍ଥିନୀ ସମଭ୍ଯାଗାତ୍ସପୁତ୍ରା କାଲଚୋଦିତା। ସୁପାପା ପଞ୍ଚପୁତ୍ରା ଚ ସା ପୃଥାଯାଃ ସଖୀ ମତା
ମଧୁ, ମୂଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଆଣି, ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ତାଳ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ; ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ, ସେ ପୃଥାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଗଣାଯାଉଥିଲେ।
ସା ପୀତ୍ଵା ମଦିରାଂ ମତ୍ତା ସପୁତ୍ରା ମଦଵିହ୍ଵଲା। ସହ ସର୍ଵୈଃ ସୁତୈ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ନିଵେଶନେ
ମଦ୍ୟପାନ କରି, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପୁଅ ସହିତ ସେଇ ଘରରେ ରହିଗଲେ, ରାଜା।
ସୁଷ୍ଵାପ ଵିଗତଜ୍ଞାନା ମୃତକଲ୍ପା ନରାଧିପ। ଅଥ ପ୍ରଵାତେ ତୁମୁଲେ ନିଶି ସୁପ୍ତେ ଜନେ ତଦା
ସେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଗଭୀର ଶୁଇଁ ପଡିଥିଲେ, ମୃତ ନିମନ୍ତେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ନରପତି। ଏହିଭଳି, ରାତିରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଇଁଥିବାବେଳେ, ତେଜ ବାତାସ ବହୁଥିଲା।
ତଦୁପାଦୀପଯଦ୍ଭୀମଃ ଶେତେ ଯତ୍ର ପୁରୋଚନଃ। ତତୋ ଜତୁଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଦୀପଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ ଭୀମ ଯେଉଁଠି ପୁରୋଚନ ଶୁଏଉଥିଲେ, ସେଠି ଆଗ ଲଗାଇଲେ। ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଲକ୍କା ଘରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆଗିଯାଇ ଜଳାଇଦେଲେ।
ସମନ୍ତତୋ ଦଦୌ ପଶ୍ଚାଦଗ୍ନିଂ ତତ୍ର ନିଵେଶନେ। `ପୂର୍ଵମେଵ ଗୃହଂ ଶୋଧ୍ଯ ଭୀମସେନୋ ମହାମତିଃ
ଭୀମସେନ ପ୍ରଥମେ ଘରଟିକୁ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କରି, ପଛରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହିତାଂ କୁନ୍ତୀଂ ପ୍ରାଵେଶଯତ ତଦ୍ବିଲମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ସହସା ଭୀମୋ ଗୃହେ ତତ୍ପରିତଃ ସୁଧୀଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଲିରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ତା'ପରେ ଭୀମ ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଘରଟିର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।
ଗୃହସ୍ଥଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ଗୃହ୍ଯ ନିର୍ଜଗାମ ବିଲେନ ସଃ।' ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଗୃହଂ ସର୍ଵମାଦୀପ୍ତଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ଘରର ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଲିରେ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମଗ୍ର ଘର ଆଗିଯାଇଛି।
ସୁରଙ୍ଗାଂ ଵିଵିଶୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ମାତ୍ରା ସାର୍ଧମରିନ୍ଦମାଃ। ତତଃ ପ୍ରତାପଃ ସୁମହାଞ୍ଛବ୍ଦଶ୍ଚୈଵ ଵିଭାଵସୋଃ
ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗୁପ୍ତ ଗଲିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତା'ପରେ ଆଗରୁ ବଡ଼ ତାପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତଦା ତେନ ବୁବୁଧେ ସ ଜନଵ୍ରଜଃ। ତଦଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗୃହଂ ଦୀପ୍ତମାହୁଃ ପୌରାଃ କୃଶାନନାଃ
ସେ ସମୟରେ ଆଗର ଜ୍ୱାଳା ଓ ଶବ୍ଦ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମବାସୀ ଜାଣିପାରିଲେ। ଘରଟି ଜଳୁଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ମୁହଁରେ କହିଲେ—
ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ପାପେନାକୃତବୁଦ୍ଧିନା। ଗୃହମାତ୍ମଵିନାଶାଯ କାରିତଂ ଦାହିତଂ ଚ ତତ୍
—'ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଆଦେଶରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ଘରଟି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।'
ଅହୋ ଧିଗ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିର୍ନାତିସମଞ୍ଜସା। ଯଃ ଶୁଚୀନ୍ପାଣ୍ଡୁଦାଯାଦାନ୍ଦାହଯାମାସ ଶତ୍ରୁଵତ୍
—'ହାଁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି କେତେ ଅନ୍ୟାୟ! ସେ ପବିତ୍ର ପାଣ୍ଡୁସନ୍ତାନମାନେ ଉପରେ ଶତ୍ରୁ ପରି ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।'
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵିଦାନୀଂ ପାପାତ୍ମାଦଗ୍ଧ୍ଵା ଦଗ୍ଧଃ ପୁରୋଚନଃ। ଅନାଗସଃ ସୁଵିଶ୍ଵସ୍ତାନ୍ଯୋ ଦଦାହ ନରୋତ୍ତମାନ୍
—'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ଆଗ ଲଗାଇ ନିଜେ ଆଗରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ; ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଭରସା କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆଗ ଲଗାଇଥିଲେ।'
ଏଵଂ ତେ ଵିଲପନ୍ତି ସ୍ମ ଵାରଣାଵତକା ଜନାଃ। ପରିଵାର୍ଯ ଗୃହଂ ତଚ୍ଚ ତସ୍ଥୂ ରାତ୍ରୌ ସମନ୍ତତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ବାରଣାବତର ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଘରଟିକୁ ଘେରି ରାତି ସାରା ଚାରିପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚାପି ତେ ସର୍ଵେ ସହ ମାତ୍ରା ସୁଦୁଃଖିତାଃ। ବିଲେନ ତେନ ନିର୍ଗତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ରୁତମଲକ୍ଷିତାଃ
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ମାଆ, ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଲି ଦ୍ୱାରା ଚୁପଚାପ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ତେନ ନିଦ୍ରୋପରୋଧେନ ସାଧ୍ଵସେନ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ଶେକୁଃ ସହସା ଗନ୍ତୁଂ ସହ ମାତ୍ରା ପରନ୍ତପାଃ
କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଏକାସାଥି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭୀମଵେଗପରାକ୍ରମଃ। ଜଗାମ ଭ୍ରାତୄନାଦାଯ ସର୍ଵାନ୍ମାତରମେଵ ଚ
କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଭୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ସମସ୍ତ ଭାଇ ଓ ମାଆକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ସ୍କନ୍ଧମାରୋପ୍ଯ ଜନନୀଂ ଯମାଵଙ୍କେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପାର୍ଥୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଭ୍ରାତରୌ ସୁମହାବଲଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଜନନୀଙ୍କୁ କନ୍ଧରେ ଉଠାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦୁଇ କୋଳରେ ଧରି, ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ହାତରେ ଧରି ଚାଲିଲେ।
ଉରସା ପାଦପାନ୍ଭଞ୍ଜନ୍ମହୀଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଵିଦାରଯନ୍। ସ ଜଗାମାଶୁ ତେଜସ୍ଵୀ ଵାତରଂହା ଵୃକୋଦରଃ
ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ଭୀମ, ଛାତିରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି, ପାଦରେ ମାଟି ଚିରି, ବାୟୁ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଯଥାସଂପ୍ରତ୍ଯଯଂ କଵିଃ। ଵିଦୁରଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ତଦ୍ଵନଂ ପୁରୁଷଂ ଶୁଚିମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଯେପରି ବିଚାର କରିଥିଲେ, ଚତୁର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ଏକ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଇଲେ।
ଆତ୍ମନଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତପୂର୍ଵକମ୍। ଗଙ୍ଗାସଂତରଣାର୍ଥାଯ ଜ୍ଞାତାଭିଜ୍ଞାନଵାଚିକମ୍
ସେ ଲୋକ ନିଜେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୁହେଁଙ୍କ ଭରସାର ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ପାର କରାଇବା ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଓ ଚିଠି ନେଇ ଯାଉଥିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦେଶଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦଦୃଶେ ଵନେ। ଜନନ୍ଯା ସହ କୌରଵ୍ଯାନନଯଜ୍ଜାହ୍ନଵୀତଟମ୍
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ କୌରବବଂଶୀମାନେକୁ ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ନେଇଗଲେ।