ସମୃଦ୍ଧମାଯୁଧାଗାରମିଦଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଵପ୍ରାନ୍ତଂ ନିଷ୍ପ୍ରତୀକାରମାଶ୍ରିତ୍ଯେଦଂ କୃତଂ ମହତ୍
ଏହି ଭଲଭାବେ ସଜିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଶାଳା ସେ ଦୁଷ୍ଟର; ପ୍ରାଚୀରର ଧାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଚକ୍ରନ୍ତ ତିଆରି କରିଛି।
ଇଦଂ ତଦଶୁଭଂ ନୂନଂ ତସ୍ଯ କର୍ମ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ପ୍ରାଗେଵ ଵିଦୁରୋ ଵେଦ ତେନାସ୍ମାନନ୍ଵବୋଧଯତ୍
ଏହି ଅଶୁଭ କାମ ସେ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ବିଦୁର ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଥିଲେ, ତେଣୁ ଆମକୁ ସତର୍କ କରିଥିଲେ।
ସେଯମାପଦନୁପ୍ରାପ୍ତା କ୍ଷତ୍ତା ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପୁରା। ପୁରୋଚନସ୍ଯାଵିଦିତାନସ୍ମାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିମୋଚଯ
ଏହି ଆପଦ ବିଦୁର ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଏବେ ପୁରୋଚନ ଜାଣିନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଖନକୋ ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତଃ। ପରିଖାମୁତ୍କିରନ୍ନାମ ଚକାର ଚ ମହାବିଲମ୍
ଖନନକାରୀ 'ଏହିପରି ହେବ' ବୋଲି ଦେଖାଇ, ଯତ୍ନରେ ଲାଗିଗଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଏକ ସୁରଙ୍ଗ ଖୋଦିଲେ।
ଚକ୍ରେ ଚ ଵେଶ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ନାତିମହଦ୍ବିଲମ୍। କପାଟଯୁକ୍ତମଜ୍ଞାତଂ ସମଂ ଭୂମ୍ଯାଶ୍ଚ ଭାରତ
ସେ ଘରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଛୋଟ ଗୁପ୍ତ ସୁରଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଜମିନ ସହିତ ସମତଳ ଏବଂ ଦ୍ୱାର ଲାଗିଥିଲା, ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପୁରୋଚନଭଯାଦେଵ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସଂଵୃତଂ ମୁଖମ୍। ସ ତସ୍ଯ ତୁ ଗୃହଦ୍ଵାରି ଵସତ୍ଯଶୁଭଧୀଃ ସଦା। ତତ୍ର ତେ ସାଯୁଧାଃ ସର୍ଵେ ଵସନ୍ତି ସ୍ମ କ୍ଷପାଂ ନୃପ
ପୁରୋଚନଙ୍କ ଭୟରୁ ସେ ଏହି ସୁରଙ୍ଗର ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ସେ ସଦା ଅଶୁଭ ମନେ ରହିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ରାତି ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ଦିଵା ଚରନ୍ତି ମୃଗଯାଂ ପାଣ୍ଡଵେଯା ଵନାଦ୍ଵନମ୍। ଵିଶ୍ଵସ୍ତଵଦଵିଶ୍ଵସ୍ତା ଵଞ୍ଚଯନ୍ତଃ ପୁରୋଚନମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ବାହାରେ ଭରସା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖିଥିଲେ, ପୁରୋଚନଙ୍କୁ ଠକାଉଥିଲେ।
ଅତୁଷ୍ଟାସ୍ତୁଷ୍ଟଵଦ୍ରାଜନ୍ନୂଷୁଃ ପରମଵିସ୍ମିତାଃ
ସେମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପରି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରହୁଥିଲେ।
ନ ଚୈନାନନ୍ଵବୁଧ୍ଯନ୍ତ ନରା ନଗରଵାସିନଃ। ଅନ୍ଯତ୍ର ଵିଦୁରାମାତ୍ଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ଖନକସତ୍ତମାତ୍
ନଗରର ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ବିଦୁରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସେ ଖଣନକାରୀ ବ୍ୟତୀତ।
ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁମନସଃ ପରିସଂଵତ୍ସରୋଷିତାନ୍। ଵିଶ୍ଵସ୍ତାନିଵ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯ ହର୍ଷଂ ଚକ୍ରେ ପୁରୋଚନଃ
ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଖୁସି ହୋଇ ରହୁଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ବାହାରେ ଭରସା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ, ପୁରୋଚନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସ ତୁ ସଂଚିନ୍ତଯାମାସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିନାଶନେ
ସେ ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ମୁଁ ଭାବୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି।'
ତମସ୍ଯାନ୍ତର୍ଗତଂ ଭାଵଂ ଵିଜ୍ଞାଯ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ମତିମାନ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାଙ୍କ ମନର ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁରୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପୁରୋଚନେ ତଥା ହୃଷ୍ଟେ କୌନ୍ତେଯୋଽଥ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ଯମୌ ପ୍ରୋଵାଚ ଧର୍ମଵିତ୍
ପୁରୋଚନ ଏପରି ଖୁସି ହେବାବେଳେ, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଦୁଇଁ ଯମଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାନଯଂ ସୁଵିଶ୍ଵସ୍ତାନ୍ଵେତ୍ତି ପାପଃ ପୁରୋଚନଃ। ଵଞ୍ଚିତୋଽଯଂ ନୃଶଂସାତ୍ମା କାଲଂ ମନ୍ଯେ ପଲାଯନେ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ଭାବୁଛି ଆମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନଭିଜ୍ଞ, କିନ୍ତୁ ସେ ଠକାଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କଠୋର। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏବେ ଆମେ ପଳାଇବାର ସମୟ ଆସିଛି।'
ଆଯୁଧାଗାରମାଦୀପ୍ଯ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଚୈଵ ପୁରୋଚନମ୍। ଷଟ୍ପ୍ରାଣିନୋ ନିଧାଯେହ ଦ୍ରଵାମୋଽନଭିଲକ୍ଷିତାଃ
'ଆମେ ଆଗ୍ନିଶାଳାକୁ ଆଗ୍ଗି ଲଗାଇ, ପୁରୋଚନକୁ ଜଳାଇ, ଏଠାରେ ଛଅ ଜୀବ ରଖି, ଚୁପଚାପ ଚଳିଯିବା ଉଚିତ।'
ଅଥ ଦାନାପଦେଶେନ କୁନ୍ତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍। ଚକ୍ରେ ନିଶି ମହାରାଜ ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ଯୋଷିତଃ
ତାପରେ, ଦାନ ଦେବା ଉପଲକ୍ଷେରେ, କୁନ୍ତୀ ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଅନେକ ଜଣେ ମହିଳା ଶେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତା ଵିହୃତ୍ଯ ଯଥାକାମଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଚ ଭାରତ। ଜଗ୍ମୁର୍ନିଶିଂ ଗୃହାନେଵ ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମାଧଵୀମ୍
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖେଳିଲେ, ଖାଇଲେ ଏବଂ ପିଲେ, ଭାରତ, ଏବଂ ମାଧବୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସେଇ ରାତିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୁରୋଚନପ୍ରଣିହିତା ପୃଥାଂ ଯା ସେଵତେ ସଦା। ନିଷାଦୀ ଦୁଷ୍ଟହୃଦଯା ନିତ୍ଯମନ୍ତରଚାରିଣୀ
ପୁରୋଚନ ଯାହାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଷାଦୀ ମହିଳା ସଦା ପୃଥାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସେ ସବୁବେଳେ ଘର ଭିତରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ନିଷାଦୀ ପଞ୍ଚପୁତ୍ରା ସା ତସ୍ମିନ୍ଭୋଜ୍ଯେ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ପୁରାଭ୍ଯାସକୃତସ୍ନେହା ସଖୀ କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ସୁତୈଃ ସହ
ସେ ନିଷାଦୀ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ସଯୋଗରେ ଏହି ଭୋଜନରେ ଅଯାଚିତ ଭାବେ ଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ପରିଚୟ ଥିବାରୁ, ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।
ଆନୀଯ ମଧୁମୂଲାନି ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଅନ୍ନାର୍ଥିନୀ ସମଭ୍ଯାଗାତ୍ସପୁତ୍ରା କାଲଚୋଦିତା। ସୁପାପା ପଞ୍ଚପୁତ୍ରା ଚ ସା ପୃଥାଯାଃ ସଖୀ ମତା
ମଧୁ, ମୂଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଆଣି, ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ ତାଳ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ; ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ସହିତ, ସେ ପୃଥାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଗଣାଯାଉଥିଲେ।
ସା ପୀତ୍ଵା ମଦିରାଂ ମତ୍ତା ସପୁତ୍ରା ମଦଵିହ୍ଵଲା। ସହ ସର୍ଵୈଃ ସୁତୈ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ନିଵେଶନେ
ମଦ୍ୟପାନ କରି, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପୁଅ ସହିତ ସେଇ ଘରରେ ରହିଗଲେ, ରାଜା।
ସୁଷ୍ଵାପ ଵିଗତଜ୍ଞାନା ମୃତକଲ୍ପା ନରାଧିପ। ଅଥ ପ୍ରଵାତେ ତୁମୁଲେ ନିଶି ସୁପ୍ତେ ଜନେ ତଦା
ସେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଗଭୀର ଶୁଇଁ ପଡିଥିଲେ, ମୃତ ନିମନ୍ତେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ନରପତି। ଏହିଭଳି, ରାତିରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଇଁଥିବାବେଳେ, ତେଜ ବାତାସ ବହୁଥିଲା।
ତଦୁପାଦୀପଯଦ୍ଭୀମଃ ଶେତେ ଯତ୍ର ପୁରୋଚନଃ। ତତୋ ଜତୁଗୃହଦ୍ଵାରଂ ଦୀପଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ ଭୀମ ଯେଉଁଠି ପୁରୋଚନ ଶୁଏଉଥିଲେ, ସେଠି ଆଗ ଲଗାଇଲେ। ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଲକ୍କା ଘରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆଗିଯାଇ ଜଳାଇଦେଲେ।
ସମନ୍ତତୋ ଦଦୌ ପଶ୍ଚାଦଗ୍ନିଂ ତତ୍ର ନିଵେଶନେ। `ପୂର୍ଵମେଵ ଗୃହଂ ଶୋଧ୍ଯ ଭୀମସେନୋ ମହାମତିଃ
ଭୀମସେନ ପ୍ରଥମେ ଘରଟିକୁ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କରି, ପଛରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।
ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହିତାଂ କୁନ୍ତୀଂ ପ୍ରାଵେଶଯତ ତଦ୍ବିଲମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ସହସା ଭୀମୋ ଗୃହେ ତତ୍ପରିତଃ ସୁଧୀଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଲିରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ତା'ପରେ ଭୀମ ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଘରଟିର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।
ଗୃହସ୍ଥଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ଗୃହ୍ଯ ନିର୍ଜଗାମ ବିଲେନ ସଃ।' ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଗୃହଂ ସର୍ଵମାଦୀପ୍ତଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ଘରର ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଗଲିରେ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମଗ୍ର ଘର ଆଗିଯାଇଛି।
ସୁରଙ୍ଗାଂ ଵିଵିଶୁସ୍ତୂର୍ଣଂ ମାତ୍ରା ସାର୍ଧମରିନ୍ଦମାଃ। ତତଃ ପ୍ରତାପଃ ସୁମହାଞ୍ଛବ୍ଦଶ୍ଚୈଵ ଵିଭାଵସୋଃ
ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗୁପ୍ତ ଗଲିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତା'ପରେ ଆଗରୁ ବଡ଼ ତାପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତଦା ତେନ ବୁବୁଧେ ସ ଜନଵ୍ରଜଃ। ତଦଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗୃହଂ ଦୀପ୍ତମାହୁଃ ପୌରାଃ କୃଶାନନାଃ
ସେ ସମୟରେ ଆଗର ଜ୍ୱାଳା ଓ ଶବ୍ଦ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମବାସୀ ଜାଣିପାରିଲେ। ଘରଟି ଜଳୁଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ମୁହଁରେ କହିଲେ—
ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ପାପେନାକୃତବୁଦ୍ଧିନା। ଗୃହମାତ୍ମଵିନାଶାଯ କାରିତଂ ଦାହିତଂ ଚ ତତ୍
—'ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଆଦେଶରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ଘରଟି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।'
ଅହୋ ଧିଗ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିର୍ନାତିସମଞ୍ଜସା। ଯଃ ଶୁଚୀନ୍ପାଣ୍ଡୁଦାଯାଦାନ୍ଦାହଯାମାସ ଶତ୍ରୁଵତ୍
—'ହାଁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି କେତେ ଅନ୍ୟାୟ! ସେ ପବିତ୍ର ପାଣ୍ଡୁସନ୍ତାନମାନେ ଉପରେ ଶତ୍ରୁ ପରି ଆଗ ଲଗାଇଦେଲେ।'