ଆଶୀଵିଷୈର୍ମହାଘୋରୈଃ ସର୍ପୈସ୍ତୈଃ କିଂ ନ ଦଂଶିତଃ। ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ନିଦ୍ରାପରଵଶେ ମଯି
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିଷାକ୍ତ ସାପମାନେ, ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏକଠା ହୋଇ, ମୁଁ ଘୁମରେ ଅସହାୟ ଥିବାବେଳେ, ମୋତେ କାହିଁକି ଡସିଲେ ନାହିଁ?
ସର୍ପୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଵିଷୈର୍ଗୋରୈର୍ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଶୂଲସନ୍ତତୌ। କିଂ ତୈର୍ନ ପାତିତୋ ଭୂପ ତଦା କିଂ ମୃତଵାନହମ୍
ସେହି ଦୃଷ୍ଟିବିଷ ଓ ଭୟଙ୍କର ସାପମାନେ, ଗଙ୍ଗାରେ ଶୁଳ ମଧ୍ୟରେ, ମୋତେ କାହିଁକି ଫିଙ୍ଗିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା? ସେତେବେଳେ ମୁଁ କାହିଁକି ମରିଗଲି ନାହିଁ?
ଆପତ୍ସୁ ତାସୁ ଘୋରାସୁ ଦୁଷ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତାସୁ ପାପିଭିଃ। ଅସ୍ମାନରକ୍ଷଦ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଜଗଦ୍ଯସ୍ଯ ଵଶେ ସ୍ଥିତମ୍
ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନାରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା କଷ୍ଟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଯାହାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛି, ସେ ଦେବତା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଚରାଚରାତ୍ମକଂ ସୋଽଦ୍ଯ ଯାତଃ କୁତ୍ର ନୃପୋତ୍ତମ। ଯାଵତ୍ସୋଢଵ୍ଯମସ୍ମାଭିସ୍ତାଵତ୍ସୋଢାସ୍ମି ଯତ୍ନତଃ
ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଆଜି କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ସହିପାରିବା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରି ସହିବାକୁ ପଡିବ।
ଯଦା ନ ଶକ୍ଷ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିସ୍ତଦା ପଶ୍ଯାମ ନୋ ହିତମ୍। କିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯମିହାସ୍ମାଭିର୍ଵିଗୃହ୍ଯ ତରସା ବଲାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆଉ ସହିପାରିବୁ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଆମ ପାଇଁ କଣ ଭଲ ହେବ, ତାହା ଭାବିବା। ଶକ୍ତି ଓ ଜୋର ଦେଇ ସଂଘର୍ଷ କରି, ଏଠାରେ ଆମେ କଣ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁବା?
ସାନ୍ତ୍ଵଵାଦେନ ଦାନେନ ଭେଦେନାପି ଯତାମହେ। ଅର୍ଧରାଜ୍ଯସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତ୍ଯୈ ତତୋ ଦଣ୍ଡଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ମିଥ୍ୟା କଥା, ଉପହାର ଦେଇ, ବା ଭିନ୍ନତା ଦେଇ, ଆମେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ତାପରେ ମାତ୍ର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାତ୍ସହୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ତନ୍ମନୋର୍ପିତଶଲ୍ଯଵତ୍। ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ପୃଥକ୍ କ୍ଵାପି ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଭୀତଵତ୍
ତେଣୁ, ଆମେ ଏକଠି ରହିବା ଉଚିତ, ମନରେ ବେଦନା ନେଇ। ଆମେ ଦେଖାଇଦେଇ, ଭୟରେ କେଉଁଠି ବି ଏକା ଏକା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇହ ଯତ୍ତୈର୍ନିରାକାରୈର୍ଵସ୍ତଵ୍ଯମିତି ରୋଚଯେ। ଅପ୍ରମତ୍ତୈର୍ଵିଚିନ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଗତିମିଷ୍ଟାଂ ଧ୍ରୁଵାମିତଃ
ଏଠି, ସେମାନେ ଯେପରି ଚାହାଁନ୍ତି, ଆମେ ସେପରି ରହିବାକୁ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ। ଆମେ ସଚେତନ ରହି, ଏଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଆମେ ଚାହୁଁଥିବା ପଥ ଖୋଜିବା।
ଯଦି ଵିନ୍ଦେତ ଚାକାରମସ୍ମାକଂ ସ ପୁରୋଚନଃ। କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରସହ୍ଯାପି ଦହେତ୍ତତଃ
ଯଦି ପୁରୋଚନ ଆମର ଯୋଜନା ଧରିପାରିବ, ତେବେ ସେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଜୋର ଦେଇ ଆମକୁ ପୋଡ଼ିଦେଇପାରେ।
ନାଯଂ ବିଭେତ୍ଯୁପକ୍ରୋଶାଦଧର୍ମାଦ୍ଵା ପୁରୋଚନଃ। ତଥା ହି ଵର୍ତତେ ମନ୍ଦଃ ସୁଯୋଧନଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ପୁରୋଚନ ନ କି ଅପବାଦକୁ, ନ କି ଅଧର୍ମକୁ ଭୟ କରେ। ସେ ମୂର୍ଖ, ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଛି।
ଅପି ଚାଯଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧେଷୁ ଭୀଷ୍ମୋଽସ୍ମାସୁ ପିତାମହଃ। କୋପଂ କୁର୍ଯାତ୍କିମର୍ଥଂ ଵା କୌରଵାନ୍କୋପଯୀତ ସଃ
ଯଦି ଆମେ ପୋଡ଼ିଯିବା, ତେବେ ଆମ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ କାହିଁକି ଆମ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବେ? ସେ କାହିଁକି କୌରବମାନେଠାରେ ରାଗ କରିବେ?
ଅଥଵାପୀହ ଦଗ୍ଧେଷୁ ଭୀଷ୍ମୋଽସ୍ମାକଂ ପିତାମହଃ। ଧର୍ମ ଇତ୍ଯେଵ କୁପ୍ଯେରନ୍ଯେ ଚାନ୍ଯେ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାଃ
କିମ୍ବା ଏଠି ଆମେ ପୋଡ଼ିଯିବା, ତେବେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ କେବଳ ଧର୍ମ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେବେ।
ଉପପନ୍ନଂ ତୁ ଦଗ୍ଧେଷୁ କୁଲଵଂଶାନୁକୀର୍ତିତାଃ। କୁପ୍ଯେରନ୍ଯଦି ଧର୍ମଜ୍ଞାସ୍ତଥାନ୍ଯେ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଯଦି ଆମେ ପୋଡ଼ିଯିବା, ଯେଉଁମାନେ କୁଳ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ ଯଥାଯଥ ରେ ରାଗ କରିବେ।
ଵଯଂ ତୁ ଯଦି ଦାହସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତଃ ପ୍ରଦ୍ରଵେମହି। ସ୍ପଶୈର୍ନୋ ଘାତଯେତ୍ସର୍ଵାନ୍ରାଜ୍ଯଲୁବ୍ଧଃ ସୁଯୋଧନଃ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଦାହର ଭୟରେ ପଳାଇଯିବା, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ ସୁୟୋଧନ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଳାୟନକାରୀ ଭାବେ ମାରିଦେବ।
ଅପଦସ୍ଥାନ୍ପଦେ ତିଷ୍ଠନ୍ନପକ୍ଷାନ୍ପକ୍ଷସଂସ୍ଥିତଃ। ହୀନକୋଶାନ୍ମହାକୋଶଃ ପ୍ରଯୋଗୈର୍ଘାତଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ ହେବେ; ଯେଉଁମାନେ ସହଯୋଗୀ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଯୋଗୀ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବେ; ଅଳ୍ପ ସମ୍ପତିଥିବା ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ସମ୍ପତିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ତଦସ୍ମାଭିରିମଂ ପାପଂ ତଂ ଚ ପାପଂ ସୁଯୋଧନମ୍। ଵଞ୍ଚଯଦ୍ଭିର୍ନିଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଛନ୍ନଂ ଵୀର କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ସେଥିପାଇଁ, ବୀର, ଏଠି ଆମେ ଏହି ପାପୀ ପୁରୋଚନ ଓ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଠକି, କେବେ କେବେ ଲୁଚି ରହିବା ଉଚିତ।
ତେ ଵଯଂ ମୃଗଯାଶୀଲାଶ୍ଚରାମ ଵସୁଧାମିମାମ୍। ତଥା ନୋ ଵିଦିତା ମାର୍ଗା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପଲାଯତାଂ
ଆମେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରିବାରେ ଆମେ ସଦା ରହୁଛୁ। ଏଭଳି କରିଲେ, ପଳାଇବା ପଥଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପାଇଁ ଚିହ୍ନଟ ହେବ।
ଭୌମଂ ଚ ବିଲମଦ୍ଯୈଵ କରଵାମ ସୁସଂଵୃତମ୍। ଗୂଢୋଦ୍ଗତାନ୍ନ ନସ୍ତତ୍ର ହୁତାଶଃ ସଂପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
ଆଜି ଏଠାରେ ଏକ ଭଲଭାବେ ଲୁଚାଇଥିବା ଭୂଗର୍ଭ ସୁରଙ୍ଗ ତିଆରି କରିଦେବା। ସେଠାରେ ଆମେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ବାହାରିଲେ, ଆଗୁନ ଆମକୁ ଜଳାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଦ୍ରଵତୋଽତ୍ର ଯଥା ଚାସ୍ମାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯେତ ପୁରୋଚନଃ। ପୌରୋ ଵାପି ଜନଃ କଶ୍ଚିତ୍ତଥା କାର୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତୈଃ
ଆମେ ଯେତେବେଳେ ପଳାଉଛୁ, ପୁରୋଚନ କିମ୍ବା ଏଠାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନଗରବାସୀ ଯେଣ୍ଞାହେଁ ଜାଣିନପାରନ୍ତି, ସେପରି ସତର୍କ ହୋଇ କାମ କରିବା ଦରକାର।
ଵିଦୁରସ୍ଯ ସୁହୃତ୍କଶ୍ଚିତ୍ଖନକଃ କୁଶଲଃ କ୍ଵଚିତ୍। ଵିଵିକ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍ନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜା, ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ବିଦୁରଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଦକ୍ଷ ଖନନକାରୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରହିତୋ ଵିଦୁରେଣାସ୍ମି ଖନକଃ କୁଶଲୋ ହ୍ଯହମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯମିତି କିଂ କରଵାଣି ଵଃ
ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି, ମୁଁ ଦକ୍ଷ ଖନନକାରୀ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ, ସେହି କାମ କରିବାକୁ ଆସିଛି—ଆପଣମାନେ କହନ୍ତୁ, କଣ କରିବି?
ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ଵିଦୁରେଣୋକ୍ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଯନ୍ମ୍ଲେଚ୍ଛଭାଷଯା। ତ୍ଵଯା ଚ ତତ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତମେତଦ୍ଵିଶ୍ଵାସକାରଣମ୍
ବିଦୁର ଗୁପ୍ତଭାବେ ଯେଉଁ କଥା ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭାଷାରେ କହିଥିଲେ, ଆପଣ ଯେଉଁପରି ଠିକ୍ କହିଥିଲେ, ଏହି କଥାରେ ମୋର ଆସ୍ଥା ହେଲା।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ରାତ୍ରାଵସ୍ଯାଂ ପୁରୋଚନଃ। ଭଵନସ୍ଯ ତଵ ଦ୍ଵାରି ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ହୁତାଶନମ୍
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ, ପୁରୋଚନ ଆପଣଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରରେ ଆଗୁନ ଲଗାଇବ।
ମାତ୍ରା ସହ ପ୍ରଦଗ୍ଧଵ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଇତି ଵ୍ଯଵସିତଂ ତସ୍ଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ଜଳିଯିବେ।
ଉଵାଚ ତଂ ସତ୍ଯଧୃତିଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅଭିଜାନାମି ସୌମ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ସୁହୃଦଂ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଵୈ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସତ୍ୟଧୃତି, ସେଠାରେ କହିଲେ—'ସୁମନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଦୁରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।'
ଶୁଚିମାପ୍ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଚୈଵ ସଦା ଚ ଦୃଢଭକ୍ତିକମ୍। ନ ଵିଦ୍ଯତେ କଵେଃ କିଂଚିଦଵିଜ୍ଞାତଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ତୁମେ ପବିତ୍ର, ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସଦା ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ। କବିଙ୍କ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଜଣା ନୁହେଁ।
ଯଥା ତସ୍ଯ ତଥା ନସ୍ତ୍ଵଂ ନିର୍ଵିଶେଷା ଵଯଂ ତ୍ଵଯି। ଭଵତଶ୍ଚ ଯଥା ତସ୍ଯ ପାଲଯାସ୍ମାନ୍ଯଥା କଵିଃ
ଯେପରି ବିଦୁର ତୁମ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ। ବିଦୁର ଯେପରି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।
ଇଦଂ ଶରଣମାଗ୍ନେଯଂ ମଦର୍ଥମିତି ମେ ମତିଃ। ପୁରୋଚନେନ ଵିହିତଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ମୋ ମନେ ହୁଏ, ଏହି ଅଗ୍ନିଯନ୍ତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୁରୋଚନ ମୋ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛି।
ସ ପାପଃ କୋଶଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସସହାଯଶ୍ଚ ଦୁର୍ମତିଃ। ଅସ୍ମାନପି ଚ ପାପାତ୍ମା ନିତ୍ଯକାଲଂ ପ୍ରବାଧତେ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ଧନୀ ଏବଂ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ, ସଦା ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକ ଆମକୁ ନିତ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।
ସ ଭଵାନ୍ଭୋକ୍ଷଯତ୍ଵସ୍ମାନ୍ଯତ୍ନେନାସ୍ମାଦ୍ଧୁତାଶନାତ୍। ଅସ୍ମାସ୍ଵିହ ହି ଦଗ୍ଧେଷୁ ସକାମଃ ସ୍ଯାତ୍ସୁଯୋଧନଃ
ତେଣୁ, ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଆମକୁ ଏହି ଆଗୁନରୁ ବଞ୍ଚାଅ। ଯଦି ଏଠାରେ ଆମେ ଜଳିଯିବୁ, ତେବେ ସୁଯୋଧନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।