ଦଶରାତ୍ରୋଷିତାନାଂ ତୁ ତତ୍ର ତେଷାଂ ପୁରୋଚନଃ। ନିଵେଦଯାମାସ ଗୃହଂ ଶିଵାଖ୍ଯମଶିଵଂ ତଦା
ସେଠାରେ ଦଶ ରାତି କାଟିବା ପରେ, ପୁରୋଚନ ତାଙ୍କୁ 'ଶିବ' ନାମକ ଘର ଦେଖେଇଲେ, ଯାହା ସେ ସମୟରେ କିଛିମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଥିଲା ନାହିଁ।
ତତ୍ର ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵିଵିଶୁଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ। ପୁରୋଚନସ୍ଯ ଵଚନାତ୍କୈଲାସମିଵ ଗୁହ୍ଯକାଃ
ସେଠାରେ ସେହି ପୁରୁଷସିଂହମାନେ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ, ପୁରୋଚନଙ୍କ କଥାରେ, କୈଳାସକୁ ଯାଉଥିବା ଯକ୍ଷମାନେ ପରି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଚ୍ଚାଗାରମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ। ଉଵାଚାଗ୍ନେଯମିତ୍ଯେଵଂ ଭୀମସେନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେଠାରେ ସେଇ ଘରକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନିର ଘର ଅଟେ।'
ଜିଘ୍ରାଣୋଽସ୍ଯ ଵସାଗନ୍ଧଂ ସର୍ପିର୍ଜତୁଵିମିଶ୍ରିତମ୍। କୃତଂ ହି ଵ୍ଯକ୍ତମାଗ୍ନେଯମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ପରନ୍ତପ
ଘରରେ ଚର୍ବି, ଘିଅ ଓ ଲାକ୍ ମିଶିଥିବା ଗନ୍ଧ ଶୁଘି, ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଘର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଶତ୍ରୁ ଦଳାଇବା ଭୟଙ୍କର।'
ଶଣସର୍ଜରସଂ ଵ୍ଯକ୍ତମାନୀଯ ଗୃହକର୍ମଣି। ମୁଞ୍ଜବଲ୍ଵଜଵଂଶାଦିଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଘୃତୋକ୍ଷିତମ୍
ଘର ତିଆରି ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଶଣ ଓ ସର୍ଜ ଗୁମ୍ମି ଚିହ୍ନଟ ହେଉଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ—ମୁଞ୍ଜ ଘାସ, ବଲ୍ବଜ, ବାଁସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ସବୁ ଘିଅରେ ଭିଜାଯାଇଛି।
ତୃଣବଲ୍ଵଜକାର୍ପାସଵଂଶଦାରୁକଟାନ୍ଯପି। ଆଗ୍ନେଯାନ୍ଯତ୍ର କ୍ଷିପ୍ତାନି ପରିତୋ ଵେଶ୍ମନସ୍ତଥା
ଘାସ, ବଲ୍ବଜ, କପାସ, ବାଁସ, କାଠ ଓ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକଡ଼ି—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିଦାହ୍ୟ ଜିନିଷ ଘରର ସବୁଠାରେ ରଖାଯାଇଛି।
ଶିଲ୍ପିଭିଃ ସୁକୃତଂ ହ୍ଯାପ୍ତୈର୍ଵିନୀତୈର୍ଵେଶ୍ମକର୍ମଣି। ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ମାମଯଂ ପାପୋ ଦଗ୍ଧୁକାମଃ ପୁରୋଚନଃ
ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ଟ କାରିଗରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘର ଚତୁରତାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି, ମୋତେ ଭୁଲାଇବାକୁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ମୋତେ ପୋଡ଼ିବାକୁ ଚାହେ।
ତଥା ହି ଵର୍ତତେ ମନ୍ଦଃ ସୁଯୋଧନଵଶେ ସ୍ଥିତଃ। ଇମାଂ ତୁ ତାଂ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଦୁରୋ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତଥା
ଏହି ମୂର୍ଖ ପୁରୋଚନ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏପରି କରୁଛି; କିନ୍ତୁ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର ଏହି ସବୁ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି।
ଆପଦଂ ତେନ ମାଂ ପାର୍ଥ ସ ସଂବୋଧିତଵାନ୍ପୁରା। ତେ ଵଯଂ ବୋଧିତାସ୍ତେନ ନିତ୍ଯମସ୍ମଦ୍ଧିତୈଷିଣା
ପୂର୍ବରୁ ବିଦୁର ଏହି ବିପଦ ବିଷୟରେ ମୋତେ ସଚେତନ କରିଥିଲେ, ପାର୍ଥ; ସେ ସଦା ଆମ ଭଲ ପାଇଁ ଆମକୁ ସତର୍କ କରିଥିଲେ।
ପିତ୍ରା କନୀଯସା ସ୍ନେହାଦ୍ବୁଦ୍ଧିମନ୍ତୋ ଶିଵଂ ଗୃହମ୍। ଅନାର୍ଯୈଃ ସୁକୃତଂ ଗୂଢୈର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଵଶାନୁଗୈଃ
ପିତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ଆମ ସୁବୁଦ୍ଧିମାନ ଚାଚା, ସ୍ନେହବଶତଃ ଆମ ପାଇଁ ଏକ ନିରାପଦ ଘର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଏହା ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଅନାର୍ୟ ଲୋକମାନେ ଲୁଚାଇ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଯଦୀଦଂ ଗୃହାମାଗ୍ନେଯଂ ଵିହିତଂ ମନ୍ଯତେ ଭଵାନ୍। ତତ୍ରୈଵ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମୋ ଯତ୍ର ପୂର୍ଵୋଷିତା ଵଯମ୍
ଯଦି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି ଯେ ଏହି ଘର ପୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ତିଆରି, ତେବେ ଆମେ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁଠାରେ ରହୁଥିଲୁ, ସେଠାକୁ ଫେରିଯିବା ଭଲ।
ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ପୃଥଗ୍ଗନ୍ତୁଂ ନ କାର୍ଯଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ। ଅଶୁଭଂ ଵା ଶୁଭଂ ଵା ସ୍ଯାତ୍ତୈର୍ଵସାମ ସହୈଵ ତୁ
ଆମେ ଦେଖାଦେଇ ଆଲଗା ହୋଇ ଚାଲିଯିବା ଠିକ୍ ମନେ ହୁଏନାହିଁ; ଭଲ କି ଖରାପ ଯାହା ହେଉ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ରହିବା ଉଚିତ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଚାସ୍ମାସୁ ଗତେଷୁ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ। ରୂଢମୂଲୋ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଯେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ
ଆଜିଠାରୁ ଯଦି ଆମେ ଚାଲିଯିବା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭୟରେ ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଇଯିବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
ତଦୀଯଂ ତୁ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ତଦୀଯାଶ୍ଚ ଜନା ଇମେ। ତସ୍ମାତ୍ସହୈଵ ଵତ୍ସ୍ଯାମୋ ଗଲନ୍ଯସ୍ତପଦା ଵଯମ୍
ତେବେ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କର ହେଇଯିବ, ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ହେବେ; ତେଣୁ ଆମେ ଏକାଠି ରହିବା, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପଦ ରଖି।
ଅସ୍ମାକଂ କାଲମାସାଦ୍ଯ ରାଜ୍ଯମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁତଃ। ଅର୍ଥଂ ପୈତୃକମସ୍ମାକଂ ସୁଖଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଆମର ସମୟ ଆସିଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହଟାଇ ରାଜ୍ୟ ଦଖଳ କରି, ପିତୃପାର୍ଯ୍ୟ ଧନ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବା।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଵଚୋଽସ୍ମାଭିଃ କିମର୍ଥମନୁପାଲ୍ଯତେ। ତେଭ୍ଯୋ ଭିତ୍ତ୍ଵାଽନ୍ଯଥାଗନ୍ତୁଂ ଦୌର୍ବଲ୍ଯଂ ତେ କୁତୋ ନୃପ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କଥା ଆମେ କାହିଁକି ଶୁଣିବା? ରାଜା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟପଥେ ଯିବାକୁ କାହିଁକି ଦୁର୍ବଳତା ଭାବୁଛ?
ଆପତ୍ସୁ ରକ୍ଷିତାଽସ୍ମାକଂ ଵିଦୁରୋଽସ୍ତି ମହାମତିଃ। ମଧ୍ଯସ୍ଥ ଏଵ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ରାଜ୍ଯଭୋଗପରାଙ୍ମୁଖଃ
ବିପଦରେ ଆମ ପାଖରେ ବିଦୁର ଅଛନ୍ତି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ; ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ, ସଦା ନିର୍ପେକ୍ଷ, ରାଜ୍ୟ ସୁଖରୁ ଦୂରେ।
ବାହ୍ଲୀକପ୍ରମୁଖା ଵୃଦ୍ଧା ମଧ୍ଯସ୍ଥା ଏଵ ସର୍ଵଦା। ଅସ୍ମଦୀଯୋ ଭଵେଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ ଫଲ୍ଗୁନପ୍ରେମସଂଯୁତଃ
ବାହ୍ଲୀକ ଆଦି ବୃଦ୍ଧମାନେ ସଦା ନିର୍ପେକ୍ଷ; ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧା।
ତସ୍ମାତ୍ସହୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କଥଂ ନୃପ। ଅଥଵାସ୍ମାସୁ ତେ କୁର୍ଯୁଃ କିମଶକ୍ତାଃ ପରାକ୍ରମୈଃ
ସେଥିପାଇଁ, ରାଜା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରହିବା ଉଚିତ, ବିଛିନ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନାହିଁଲେ, ସେମାନେ ଆମେଠାରେ କଣ କରିପାରିବେ, ଯେଉଁମାନେ କିଛି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ?
କ୍ଷୁଦ୍ରାଃ କପଟିନୋ ଧୂର୍ତା ଜାଗ୍ରତ୍ସୁ ମନୁଜେଶ୍ଵର। କିଂ ନ କୁର୍ଯୁଃ ପୁରା ମହ୍ଯଂ କିଂ ନ ଦତ୍ତଂ ମହାଵିଷମ୍
ଏହି ଛୋଟ ମନର, ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ଆମେ ସଚେତନ ଥିଲେ କଣ କରିନପାରନ୍ତି? ସେମାନେ ମୋତେ ମହାବିଷ ଦେଇନଥିଲେ କାହିଁକି?
ଆଶୀଵିଷୈର୍ମହାଘୋରୈଃ ସର୍ପୈସ୍ତୈଃ କିଂ ନ ଦଂଶିତଃ। ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ନିଦ୍ରାପରଵଶେ ମଯି
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିଷାକ୍ତ ସାପମାନେ, ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏକଠା ହୋଇ, ମୁଁ ଘୁମରେ ଅସହାୟ ଥିବାବେଳେ, ମୋତେ କାହିଁକି ଡସିଲେ ନାହିଁ?
ସର୍ପୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଵିଷୈର୍ଗୋରୈର୍ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଶୂଲସନ୍ତତୌ। କିଂ ତୈର୍ନ ପାତିତୋ ଭୂପ ତଦା କିଂ ମୃତଵାନହମ୍
ସେହି ଦୃଷ୍ଟିବିଷ ଓ ଭୟଙ୍କର ସାପମାନେ, ଗଙ୍ଗାରେ ଶୁଳ ମଧ୍ୟରେ, ମୋତେ କାହିଁକି ଫିଙ୍ଗିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା? ସେତେବେଳେ ମୁଁ କାହିଁକି ମରିଗଲି ନାହିଁ?
ଆପତ୍ସୁ ତାସୁ ଘୋରାସୁ ଦୁଷ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତାସୁ ପାପିଭିଃ। ଅସ୍ମାନରକ୍ଷଦ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଜଗଦ୍ଯସ୍ଯ ଵଶେ ସ୍ଥିତମ୍
ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନାରେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେଇଥିବା କଷ୍ଟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଯାହାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛି, ସେ ଦେବତା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଚରାଚରାତ୍ମକଂ ସୋଽଦ୍ଯ ଯାତଃ କୁତ୍ର ନୃପୋତ୍ତମ। ଯାଵତ୍ସୋଢଵ୍ଯମସ୍ମାଭିସ୍ତାଵତ୍ସୋଢାସ୍ମି ଯତ୍ନତଃ
ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଆଜି କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ସହିପାରିବା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରି ସହିବାକୁ ପଡିବ।
ଯଦା ନ ଶକ୍ଷ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିସ୍ତଦା ପଶ୍ଯାମ ନୋ ହିତମ୍। କିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯମିହାସ୍ମାଭିର୍ଵିଗୃହ୍ଯ ତରସା ବଲାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆଉ ସହିପାରିବୁ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଆମ ପାଇଁ କଣ ଭଲ ହେବ, ତାହା ଭାବିବା। ଶକ୍ତି ଓ ଜୋର ଦେଇ ସଂଘର୍ଷ କରି, ଏଠାରେ ଆମେ କଣ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁବା?
ସାନ୍ତ୍ଵଵାଦେନ ଦାନେନ ଭେଦେନାପି ଯତାମହେ। ଅର୍ଧରାଜ୍ଯସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତ୍ଯୈ ତତୋ ଦଣ୍ଡଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ମିଥ୍ୟା କଥା, ଉପହାର ଦେଇ, ବା ଭିନ୍ନତା ଦେଇ, ଆମେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ତାପରେ ମାତ୍ର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାତ୍ସହୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ତନ୍ମନୋର୍ପିତଶଲ୍ଯଵତ୍। ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ପୃଥକ୍ କ୍ଵାପି ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଭୀତଵତ୍
ତେଣୁ, ଆମେ ଏକଠି ରହିବା ଉଚିତ, ମନରେ ବେଦନା ନେଇ। ଆମେ ଦେଖାଇଦେଇ, ଭୟରେ କେଉଁଠି ବି ଏକା ଏକା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇହ ଯତ୍ତୈର୍ନିରାକାରୈର୍ଵସ୍ତଵ୍ଯମିତି ରୋଚଯେ। ଅପ୍ରମତ୍ତୈର୍ଵିଚିନ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଗତିମିଷ୍ଟାଂ ଧ୍ରୁଵାମିତଃ
ଏଠି, ସେମାନେ ଯେପରି ଚାହାଁନ୍ତି, ଆମେ ସେପରି ରହିବାକୁ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ। ଆମେ ସଚେତନ ରହି, ଏଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଆମେ ଚାହୁଁଥିବା ପଥ ଖୋଜିବା।
ଯଦି ଵିନ୍ଦେତ ଚାକାରମସ୍ମାକଂ ସ ପୁରୋଚନଃ। କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରସହ୍ଯାପି ଦହେତ୍ତତଃ
ଯଦି ପୁରୋଚନ ଆମର ଯୋଜନା ଧରିପାରିବ, ତେବେ ସେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଜୋର ଦେଇ ଆମକୁ ପୋଡ଼ିଦେଇପାରେ।
ନାଯଂ ବିଭେତ୍ଯୁପକ୍ରୋଶାଦଧର୍ମାଦ୍ଵା ପୁରୋଚନଃ। ତଥା ହି ଵର୍ତତେ ମନ୍ଦଃ ସୁଯୋଧନଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ପୁରୋଚନ ନ କି ଅପବାଦକୁ, ନ କି ଅଧର୍ମକୁ ଭୟ କରେ। ସେ ମୂର୍ଖ, ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଛି।