ତାଂସ୍ତଥା ଵାଦିନଃ ପୌରାନ୍ଦୁଃକିତାନ୍ଦୁଃଖକର୍ଶିତଃ। ଉଵାଚ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ପୌରମାନେ ଏପରି କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମନେ ଭାବି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପିତା ମାନ୍ଯୋ ଗୁରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଦାହ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଅଶଙ୍କମାନୈସ୍ତତ୍କାର୍ଯମସ୍ମାଭିରିତି ନୋ ଵ୍ରତମ୍
ରାଜା, ଆମ ପିତା, ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁରୁ। ସେଉଁଠିଏ କହିଥିବା କଥା, ଆମେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଏହି ଆମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ଭଵନ୍ତଃ ସୁହୃଦୋଽସ୍ମାକଂ ଯାତ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯ ତଥାଽଽଶୀର୍ଭିର୍ନିଵର୍ତଧ୍ଵଂ ଯଥାଗୃହମ୍
ଆପଣମାନେ ଆମର ବନ୍ଧୁ। ଆମକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଆପଣମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯିବେ।
ଯଦା ତୁ କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଭଵଦ୍ଭିରୁପପତ୍ସ୍ଯତେ। ତଦା କରିଷ୍ଯଥାସ୍ମାକଂ ପ୍ରିଯାଣି ଚ ହିତାନି ଚ
ଯେତେବେଳେ ଆମକୁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର ପଡ଼ିବ, ସେତେବେଳେ ଆପଣମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ ଏବଂ ପ୍ରିୟ, ତାହା କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତଦା ପୌରାଃ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଆଶୀର୍ଭିଶ୍ଚାଭିନନ୍ଦ୍ଯୈତାଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ନଗରମେଵ ହି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେହି ପୌରମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ପୁଣି ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୌରେଷୁ ଵିନିଵୃତ୍ତେଷୁ ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। ବୋଧଯନ୍ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପୌରମାନେ ଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ବିଦୁର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଂ ପ୍ରଲାପଜ୍ଞଃ ପ୍ରଲାପଜ୍ଞମିଦଂ ଵଚଃ। ଯୋ ଜାନାତି ପରପ୍ରଜ୍ଞାଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରିଣୀମ୍। ଵିଜ୍ଞାଯେହ ତଥା କୁର୍ଯାଦାପଦଂ ନିସ୍ତରେଦ୍ଯଥା
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଏ, ଚତୁର ଲୋକ ଚତୁରଙ୍କ ସହ। ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନ ଜାଣି, ନୀତି ଅନୁସାରେ କାମ କରିବା ଦରକାର, ସେଉଁଠି ଏଭଳି ଚାଲିଲେ ଆପଦ ଦୂର କରିପାରିବ।
ଅଲୋହଂ ନିଶିତଂ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଶରୀପରିକର୍ତନମ୍। ଯୋ ଵେତ୍ତି ନ ତୁ ତଂ ଘ୍ନନ୍ତି ପ୍ରତିଘାତଵିଦଂ ଦ୍ଵିଷଃ
ଯିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖିଥାଏ ଏବଂ ତାହାକୁ କିପରି ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ଜାଣେ, ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରେନାହିଁ।
କକ୍ଷଘ୍ନଃ ଶିଶିରଘ୍ନଶ୍ଚ ମହାକକ୍ଷେ ବିଲୌକସଃ। ନ ଦହେଦିତି ଚାତ୍ମାନଂ ଯୋ ରକ୍ଷତି ସ ଜୀଵତି
ଯିଏ ବଡ଼ ଗୁହାରେ ରହି, ଗୁହା ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବା ଶୀତ ଦୂର କରୁଥିବା ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ବଞ୍ଚିଯାଏ।
ନାଚକ୍ଷୁର୍ଵେତ୍ତି ପନ୍ଥାନଂ ନାଚକ୍ଷୁର୍ଵିନ୍ଦତେ ଦିଶଃ। ନାଧୃତିର୍ଭୂତିମାପ୍ନୋତି ବୁଧ୍ଯସ୍ଵୈଵଂ ପ୍ରବୋଧିତଃ
ଚକ୍ଷୁ ରାସ୍ତା ଜାଣେନାହିଁ, ଦିଗ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରେନାହିଁ। ଧୃଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ିଲେ କେହି ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉନାହାନ୍ତି—ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ଅନାପ୍ତୈର୍ଦତ୍ତମାଦତ୍ତେ ନରଃ ଶସ୍ତ୍ରମଲୋହଜମ୍। ଶ୍ଵାଵିଚ୍ଛରଣମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ହୁତାଶନାତ୍
ଅଜଣା ଲୋକ ଦେଇଥିବା ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ଏକ ଲୋକ ନେଇପାରେ; କୁକୁରର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରେ।
ଚରନ୍ମାର୍ଗାନ୍ଵିଜାନାତି ନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ଵିନ୍ଦତେ ଦିଶଃ। ଆତ୍ମନା ଚାତ୍ମନଃ ପଞ୍ଚ ପୀଡଯନ୍ନାନୁପୀଡ୍ଯତେ
ପଥରେ ଚାଲିଲେ ରାସ୍ତା ଜାଣିପାରିବ, ତାରା ଦେଖି ଦିଗ ଚିହ୍ନିପାରିବ; ନିଜ ପାଞ୍ଚେଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମ କଲେ, ଜୀବନରେ କେହି ତାକୁ ଦୁଃଖିତ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵିଦୁରଂ ଵିଦୁଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜ୍ଞାତମିତ୍ଯେଵ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜଣେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୁରଙ୍କୁ 'ମୁଁ ବୁଝିଲି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଅନୁଶିକ୍ଷ୍ଯାନୁଗମ୍ଯୈତାନ୍କୃତ୍ଵା ଚୈଵ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ଵିଦୁରଃ ପ୍ରଯଯୌ ଗୃହାନ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ପରିଦକ୍ଷିଣା କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ବିଦୁର ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ନିଵୃତ୍ତେ ଵିଦୁରେ ଚାପି ଭୀଷ୍ମେ ପୌରଜନେ ତଥା। ଅଜାତଶତ୍ରୁମାସାଦ୍ଯ କୁନ୍ତୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ସହରବାସୀମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ କୁନ୍ତୀ ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ ।
କ୍ଷତ୍ତା ଯଦବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜନମଧ୍ଯେଽବ୍ରୁଵନ୍ନିଵ। ତ୍ଵଯା ଚ ସ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜାନୀମୋ ନ ଚ ତଦ୍ଵଯମ୍
କ୍ଷତ୍ତା ବିଦୁର ଯେଉଁ କଥା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଥିଲେ, ତୁମେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲା, କିନ୍ତୁ ଆମେ କଣ କହିଥିଲେ ଜାଣିପାରିଲୁ ନାହିଁ ।
ଯଦୀଦଂ ଶକ୍ଯମସ୍ମାଭିର୍ଜ୍ଞାତୁଂ ନୈଵ ଚ ଦୋଷଵତ୍। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଂଵାଦଂ ତଵ ତସ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥା ଯଦି ଆମେ ଜାଣିପାରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅନୁଚିତ ନୁହେଁ, ତେବେ ତୁମେ ବିଦୁରଙ୍କ ସହିତ କହିଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।
ଵିଷାଦଗ୍ନେଶ୍ଚ ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯମିତି ମାଂ ଵିଦୁରୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ପନ୍ଥାନୋ ଵେଦିତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରୈଶ୍ଚ ତଥା ଦିଶଃ। `କୁଡ୍ଯାଶ୍ଚଵିଦିତାଃକାର୍ଯାଃସ୍ଯାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିରିତିଚାବ୍ରଵୀତ୍
ବିଦୁର ମୋତେ କହିଥିଲେ, 'ବିଷର ଅଗ୍ନି ବୁଝିବା, ତାରା ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିବା, ଅଜଣା ଦିଵାଲ ତିଆରି କରିବା ଓ ପବିତ୍ରତା ରଖିବା ଦରକାର' ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଶ୍ଚ ଵସୁଧାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତୀତି ଚ ମେଽବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଜ୍ଞାତମିତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଦୁରୋ ମଯା
ସେ ଆଉ କହିଥିଲେ, 'ଯିଏ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିପାରିବ, ସେ ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରିବ' । ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଏହି ସବୁ ବୁଝିଲି' ।
ଅଷ୍ଟମେଽହନି ରୋହିଣ୍ଯାଂ ପ୍ରଯାତାଃ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ତେ। ଵାରଣାଵତମାସାଦ୍ଯ ଦଦୃଶୁର୍ନାଗରଂ ଜନମ୍
ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ସେମାନେ ବାରଣାବତକୁ ଯାଇ ସହରବାସୀମାନେକୁ ଦେଖିଲେ ।
ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତଯୋ ନଗରାଦ୍ଵାରଣାଵତାତ୍। ସର୍ଵମଙ୍ଗଲସଂଯୁକ୍ତା ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ବାରଣାବତ ସହରର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଗତାନ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍ନାନାଯାନୈଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଅଭିଜଗ୍ମୁର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ପରଯା ମୁଦା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଆସିଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଆଗକୁ ଯାଇଲେ ।
ତେ ସମାସାଦ୍ଯ କୌନ୍ତେଯାନ୍ଵାରଣାଵତକା ଜନାଃ। କୃତ୍ଵା ଜଯାଶିଷଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ
ବାରଣାବତର ଲୋକମାନେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ଭେଟି, ସମସ୍ତେ ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଚାରିପଟେ ଘେରି ଉଭୟ ଦିଗରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ତୈର୍ଵୃତଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵିବଭୌ ଦେଵସଙ୍କାଶୋ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାମରୈଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗିଲେ ।
ସତ୍କୃତାଶ୍ଚୈଵ ପୌରୈସ୍ତେ ପୌରାନ୍ସତ୍କୃତ୍ଯ ଚାନଘ। ଅଲଙ୍କୃତଂ ଜନାକୀର୍ଣଂ ଵିଵିଶୁର୍ଵାରଣାଵତମ୍
ପୌରଜନମାନେ ଯେପରି ବନ୍ଦନା କଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୌରଜନମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଲୋକେ ଭରିଥିବା ବାରଣାବତ ସହରକୁ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୁରୀଂ ଵୀରାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗ୍ମୁରଥୋ ଗୃହାନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହୀପାଲ ରତାନାଂ ସ୍ଵେଷୁ କର୍ମସୁ
ସେ ଶୂରମାନେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା ଓ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ ।
ନଗରାଧିକୃତାନାଂ ଚ ଗୃହାଣି ରଥିନାଂ ଵରାଃ। ଉପତସ୍ଥୁର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵୈଶ୍ଯଶୂଦ୍ରଗୃହାଣ୍ଯପି
ସହରର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ଗଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଇଲେ ।
ଅର୍ଚିତାଶ୍ଚ ନରୈଃ ପୌରୈଃ ପାଣ୍ଡଵା ଭରତର୍ଷଭ। ଜଗ୍ମୁରାଵସଥଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପୁରୋଚନପୁରଃସରାଃ
ଲୋକମାନେ ଓ ପୌରଜନମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ଏହା ପରେ ପୁରୋଚନ ଆଗରେ ରହି, ସେମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ ।
ତେଭ୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ପାନାନି ଶଯନାନି ଶୁଭାନି ଚ। ଆସନାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ପ୍ରଦଦୌ ସ ପୁରୋଚନଃ
ପୁରୋଚନ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଶୁଭ ଶୟନ ଓ ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦେଲେ ।
ତତ୍ର ତେ ସତ୍କୃତାସ୍ତେନ ସୁମହାର୍ହପରିଚ୍ଛଦାଃ। ଉପାସ୍ଯମାନାଃ ପୁରୁଷୈରୂଷୁଃ ପୁରନିଵାସିଭିଃ
ସେଠାରେ ପୁରୋଚନ ଦ୍ୱାରା ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସହରବାସୀମାନଙ୍କ ସେବା ନେଇ ସେଠି ରହିଲେ ।