ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା ବଲଵନ୍ତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ନରାଧିପ। ପଶ୍ଚାତ୍ତାପୋ ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ରାଜା, ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ; ତୁମର ନୀତି ଏପରି ହେଉ, ଯେପରି ତୁମେ ପଛରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସଂପ୍ରତସ୍ଥେ କଣିକଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ତତଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽପି କୌରଵ୍ଯଃ ଶୋକାର୍ତଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଏପରି କହି, କଣିକା ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କୌରବ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ।
କଣିକସ୍ଯ ମତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଭରତର୍ଷଭ। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ଦୁଶାସନଚତୁର୍ଥାସ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁରେକଦା
କଣିକାଙ୍କର ଉପଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ, ଶକୁନି (ସୁବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର) ଓ ଦୁଶାସନ ଚାରିଜଣ ଏକଥିରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ତେ କୌରଵ୍ଯମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ନରାଧିପମ୍। ଦହନେ ତୁ ସପୁତ୍ରାଯାଃ କୁନ୍ତ୍ଯା ବୁଦ୍ଧିମକାରଯନ୍
ସେମାନେ କୌରବ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, କୁନ୍ତୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ତିଆରି କଲେ।
ତେଷାମିଙ୍ଗିତଭାଵଜ୍ଞୋ ଵିଦୁରସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଵାନ୍। ଆକାରେଣ ଚ ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ବୁବୁଧେ ଦୁଷ୍ଟଚେତସାମ୍
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରଣା କୁ ବୁଝିବାରେ ବିଦୁର ଅତି ଚତୁର ଓ ସତ୍ୟ ଜଣାଇଥିବା ଜଣେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନସ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଚେହେରା ଓ ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଵିଦିତଵେଦ୍ଯାତ୍ମା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତେ ରତଃ। ପଲାଯନେ ମତିଂ ଚକ୍ରେ କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୈଃ ସହାନଘଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଭଲରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ବିଦୁର, ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି ନିଶ୍ଚିତ କରିଲେ ଯେ, କୁନ୍ତୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ପଳାଇବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵାତସହାଂ ନାଵଂ ଯନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତାଂ ପତାକିନୀମ୍। ଊର୍ମିକ୍ଷମାଂ ଦୃଢାଂ କୃତ୍ଵା କୁନ୍ତୀମିଦମୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ବିଦୁର ଏକ ଦୃଢ଼ ନାଉ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପତାକା ଲାଗିଥିଲା, ଯନ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିଲା, ଓ ବାୟୁ ଓ ତରଙ୍ଗକୁ ସହିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଏଷ ଜାତଃ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ କୀର୍ତିଵଂଶପ୍ରଣାଶନଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପରୀତାତ୍ମା ଧର୍ମଂ ତ୍ଯଜତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଏହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଏହି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବଂଶ ଓ କୀର୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟପଥରେ ଲାଗି, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ଇଯଂ ଵାରିପଥେ ଯୁକ୍ତା ତରଙ୍ଗପଵନକ୍ଷମା। ନୌର୍ଯଯା ମୃତ୍ଯୁପାଶାତ୍ତ୍ଵଂ ସପୁତ୍ରା ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଶୁଭେ
ଏହି ନାଉ ଜଳପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତରଙ୍ଗ ଓ ପବନକୁ ସହିପାରିବା; ଏହା ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବ, ଶୁଭେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତା କୁନ୍ତୀ ପୁତ୍ରୈଃ ସହ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ନାଵମାରୁହ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନାଉରେ ଚଢ଼ି ଗଙ୍ଗାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଵିଦୁରଵାକ୍ଯେନ ନାଵଂ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଧନଂ ଚାଦାଯ ତୈର୍ଦତ୍ତମରିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାଵିଶନ୍ଵନମ୍
ତାପରେ ବିଦୁରଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନାଉକୁ ଚାଲାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦିଆ ଧନ ନେଇ, ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନିଷାଦୀ ପଞ୍ଚପୁତ୍ରା ତୁ ଜାତେଷୁ ତତ୍ର ଵେଶ୍ମନି। କାରଣାଭ୍ଯାଗତା ଦଗ୍ଧା ସହ ପୁତ୍ରୈରନାଗସା
ସେଠାରେ, ଏହି ଘରରେ, ନିଷାଦୀ ଓ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ, କିଛି କାରଣରେ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଅପରାଧ ନଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଦହିଗଲେ।
ସ ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଧମଃ ପାପୋ ଦଗ୍ଧସ୍ତତ୍ର ପୁରୋଚନଃ। ଵଞ୍ଚିତାଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସହାନୁଗାଃ
ସେଠାରେ, ପୁରୋଚନ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମନ୍ଦ ଜନ, ଦହିଗଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟମନସ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଠକିଗଲେ।
ଅଵିଜ୍ଞାତା ମହାତ୍ମନୋ ଜନାନାମକ୍ଷତାସ୍ତଥା। ଜନନ୍ଯା ସହ କୌନ୍ତେଯା ମୁକ୍ତା ଵିଦୁରମନ୍ତ୍ରିତାଃ
ଲୋକମାନେ ଜଣାନଥିଲେ, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ, ବିଦୁରଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ପୁରେ ଲୋକା ନଗରେ ଵାରଣାଵତେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜତୁଗୃହଂ ଦଗ୍ଧମନ୍ଵଶୋଚନ୍ତ ଦୁଃଖିତାଃ
ତାପରେ, ଭାରଣାବତ ନଗରରେ, ଲୋକମାନେ ଜତୁ ଘର ଦହିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଶୋକ କରିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସୂ ରାଜାନଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ନିଵେଦିତୁମ୍। ସଂଵୃତସ୍ତେ ମହାନ୍କାମଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦଗ୍ଧଵାନସି
ସେମାନେ ଘଟିଥିବା କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ଜଣେ ଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।
ସକାମୋ ଭଵ କୌରଵ୍ଯ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଂ ସପୁତ୍ରକଃ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ସହପୁତ୍ରେଣ ଶୋଚଯନ୍
‘କୌରବ, ତୁମେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ କର;’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି ଚ ତଥା ଚକାର ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ତଥା କ୍ଷତ୍ତା ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ କୁରୁସତ୍ତମଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତ୍ତା ଓ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ଭୀଷ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କରିଥିଲେ।
ପୁନର୍ଵିସ୍ତରଶଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଦାହଂ ଜତୁଗୃହସ୍ଯୈଵ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ମୋକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଘଟଣା, ଜତୁ ଘର ଦହିଯିବା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବା, ଆଉ ଏକଥା ଆପଣ ଠାରୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୁନୃଶଂସମିଦଂ କର୍ମ ତେଷାଂ କ୍ରୂରୋପସଂହିତମ୍। କୀର୍ତଯସ୍ଵ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଯୋଜିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଳିଲା ଦୟାଳୁ ଫଳ; ଯାହା ଯେପରି ଘଟିଛି, ଦୟାକରି କହ, ମୋ ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ।
ଶୃଣୁ ଵିସ୍ତରଶୋ ରାଜନ୍ଵଦତୋ ମେ ପରନ୍ତପ। ଦାହଂ ଜତୁଗୃହସ୍ଯୈତତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ମୋକ୍ଷଣମ୍
ରାଜା, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏହି ଘଟଣାର ବିସ୍ତାର ଜଣାଇବି: ଜତୁ ଘର ଦହିଯିବା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବା।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଭାଷତ। ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ନଃ ସ୍ଯାତ୍ତାନ୍ଵିଵାସଯତାଂ ଭଵାନ୍। ନିପୁଣେନାଭ୍ଯୁପାଯେନ ନଗରଂ ଵାରଣାଵତମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପାଣ୍ଡବମାନେ ଠାରୁ ଆମେ ଭୟରେ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଆପଣ ଚତୁର ଉପାୟରେ ସେମାନେ ଭାରଣାବତ ନଗରରୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।'
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ପୁତ୍ରେଣ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମୀରିତମ୍। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯଃ ସଦା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଥା ଧର୍ମପରାଯଣଃ। ସର୍ଵେଷୁ ଜ୍ଞାତିଷୁ ତଥା ମଯି ତ୍ଵାସୀଦ୍ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେ ନିଜେ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷକରି ମୋ ପ୍ରତି ସେ ଏଭଳି ଭାବରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।
ନାସୌ କିଂଚିଦ୍ଵିଜାନାତି ଭୋଜନାଦିଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ନିତ୍ଯଂ ହି ମମ ରାଜ୍ଯଂ ଧୃତଵ୍ରତଃ
ସେ କେବେ କିଛି କାମ, ଖାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଜଣେଇ ନଥିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେ ସଦା ରାଜ୍ୟର କଥା ମୋତେ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଯଥା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଥା ଧର୍ମପରାଯଣଃ। ଗୁଣଵାନ୍ଲୋକଵିଖ୍ଯାତଃ ପୌରଵାଣାଂ ସୁସଂମତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ଗୁଣବାନ୍, ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଚିନ୍ହନ୍ତି, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ।
ସ କଥଂ ଶକ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିରପାକର୍ତୁଂ ବଲାଦିତଃ। ପିତୃପୈତାମାହାଦ୍ରାଜ୍ଯାତ୍ସସହାଯୋ ଵିଶେଷତଃ
ତାଙ୍କୁ ଏହି ପିତୃପୁରୁଷ ରାଜ୍ୟରୁ, ବଳଦ୍ୱାରା, ବାହାର କରିବା କିପରି ସମ୍ଭବ? ବିଶେଷକରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଯୋଗୀ ଥିବାବେଳେ।
ଭୃତା ହି ପାଣ୍ଡୁନାଽମାତ୍ଯା ବଲଂ ଚ ସତତଂ ଭୃତମ୍। ଭୃତାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ତେଷାମପି ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ନିଜେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସେନାକୁ ସଦା ପାଳନ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପଉତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ପାଉଥିଲେ।
ତେ ପୁରା ସତ୍କୃତାସ୍ତାତ ପାଣ୍ଡୁନା ନାଗରା ଜନାଃ। କଥଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାର୍ଥେ ନ ନୋ ହନ୍ଯୁଃ ସବାନ୍ଧଵାନ୍
ହେ ପୁତ୍ର, ସେହି ନଗରବାସୀ ଓ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଇଁ, ସେମାନେ କିପରି ଆମେ ଓ ଆମ ପରିବାରକୁ ମାରିଦେବେ ନାହିଁ?
ଏଵମେତନ୍ମଯା ତାତ ଭାଵିତଂ ଦୋଷମାତ୍ମନି। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରକୃତଯଃ ସର୍ଵା ଅର୍ଥମାନେନ ପୂଜିତାଃ
ଏଭଳି, ମୁଁ ଏହି ଦୋଷକୁ ନିଜର ଭାବିଛି, ହେ ପୁତ୍ର; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଅଛନ୍ତି।