ଶ୍ରୁତା ମେ ଜଲ୍ପତାଂ ତାତ ପୌରାଣାମଶିଵା ଗିରଃ। ତ୍ଵାମନାଦୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପତିମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ପିତାଜୀ, ମୁଁ ନଗରବାସୀମାନେ କହୁଥିବା ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଛି; ସେମାନେ ଆପଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନାୟକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ମତମେତଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନ ସ ରାଜ୍ଯଂ ବୁଭୁକ୍ଷତି। ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ପରାଂ ପୀଡାଂ ଚିକୀର୍ଷନ୍ତି ପୁରେ ଜନାଃ
ଏହି ଭାବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେ କେବେ ରାଜ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ନଗରବାସୀମାନେ ଆମକୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ପିତୃତଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁରାତ୍ମଗୁଣୈଃ ପୁରା। ତ୍ଵମନ୍ଧଗୁଣସଂଯୋଗାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ନ ଲବ୍ଧଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୂର୍ବରୁ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଅନ୍ଧତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ସ ଏଷ ପାଣ୍ଡୋର୍ଦାଯାଦ୍ଯଂ ଯଦି ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପାଣ୍ଡଵଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ଚାପରଃ
ଏହିପରି, ଯଦି ପାଣ୍ଡବ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପାଇଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଚାଲିଯିବ ।
ତେ ଵଯଂ ରାଜଵଂଶେନ ହୀନାଃ ସହ ସୁତୈରପି। ଅଵଜ୍ଞାତା ଭଵିଷ୍ଯାମୋ ଲୋକସ୍ଯ ଜଗତୀପତେ
ତେଣୁ ଆମେ ଓ ଆମ ପୁଅମାନେ ରାଜବଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନଜରେ ଅବହେଳିତ ହେଇଯିବା, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ ।
ସତତଂ ନିରଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପରପିଣ୍ଡୋପଜୀଵିନଃ। ନ ଭଵେମ ଯଥା ରାଜଂସ୍ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦାନାପାଣି ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଆମ ପକ୍ଷରେ ନ ହେଉ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉ ।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ହି ପୁରା ରାଜନ୍ନିଦଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍। ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମ ଚ ଵଯଂ ରାଜ୍ଯମପ୍ଯଵଶେ ଜନେ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଥାନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମୀଦୃଶମ୍। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି, ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ପାଣ୍ଡୁଃ ସୁପ୍ରୀତୋ ମଯି କୌରଵଃ। ସର୍ଵେଷୁ ଜ୍ଞାତିଷୁ ତଥା ମଦୀଯେଷୁ ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଓ କୌରବ, ସେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ମୋପାଇଁ ଆଦର ଦେଉଥିଲେ।
ନାତ୍ର କିଂଚନ ଜାନାତି ଭୋଜନାଦି ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମଯି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସେ କିଛି ଜାଣୁନଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ ଜଣାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଯଥା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଥା ଧର୍ମପରଃ ସଦା। ଗୁଣାଵାଁଲ୍ଲୋକଵିଖ୍ଯାତୋ ନଗରେ ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପରି, ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଗୁଣବାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସହରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସ କଥଂ ଶକ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିରପାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନରର୍ଷଭଃ। ରାଜ୍ଯମେଷ ହି ନଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସସହଯୋ ଵିଶେଷତଃ
ଏମିତି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ଅପସାରଣ କରିପାରିବୁ? ଏହି ରାଜ୍ୟ ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ବିଶେଷ କରି ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଥିବାବେଳେ।
ଭୃତା ହି ପାଣ୍ଡୁନାଽମାତ୍ଯା ବଲଂ ଚ ସତତଂ ମତମ୍। ଧୃତାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ତେଷାମପି ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସେନା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତ୍ରମାନେ, ବିଶେଷ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ରଖିଥିଲେ।
ତେ ତଥା ସଂସ୍ତୁତାସ୍ତାତ ଵିଷଯେ ପାଣ୍ଡୁନା ନରାଃ। କଥଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାର୍ଥେ ନ ନୋ ହନ୍ଯୁଃ ସବାନ୍ଧଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେକୁ ଏତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଓ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମାରି ଦେବେନାହିଁ?
ନୈତେ ଵିଷଯମିଚ୍ଛେଯୁର୍ଧର୍ମତ୍ଯାଗେ ଵିଶେଷତଃ। ତେ ଵଯଂ କୌରଵେନ୍ଦ୍ରାଣାମେତେଷାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରିବେନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି; ଆମେ କୌରବ ନାୟକମାନେ ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ।
କଥଂ ନ ଵାଚ୍ଯତାଂ ତାତ ଗଚ୍ଛେମ ଜଗତସ୍ତଥା
ତେଣୁ, ପ୍ରିୟ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଆମେ ଜଗତରୁ ବିଦାୟ ନେବୁ ବୋଲି କିପରି କୁହାଯିବ ନାହିଁ?
ମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ସତତଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରୋ ମଯି ସ୍ଥିତଃ। ଯତଃ ପୁତସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଭୀଷ୍ମ ସଦା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହନ୍ତି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ମୋ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ପୁଅ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ଡ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଯତ ଏଵ ଵଯଂ ତତଃ। ବାଗିନେଯଂ ତତୋ ଦ୍ରୌଣିଂ ନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି କଥଂଚନ
ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ କୃପା ମଧ୍ୟ ଏହି କାରଣରେ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ କେବେ ତାଙ୍କ ମାମାକୁ ଛାଡ଼ିବେନାହିଁ।
କ୍ଷତ୍ତା ତୁ ବନ୍ଧୁରସ୍ମାକଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନସ୍ତୁ ତତଃ ପରୈଃ। ନ ଚୈକଃ ସ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମାନ୍ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପ୍ରବାଧିତୁମ୍
ବିଦୁର ଆମ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ଏକାକି ଆମକୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିରୋଧ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ସୁଵିସ୍ରବ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ସହ ମାତ୍ରା ଵିଵାସଯ। ଵାରଣାଵତମଦ୍ଯୈଵ ନାତ୍ର ଦୋଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଆଜି ବାରଣାବତକୁ ନିର୍ବାସିତ କର; ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ।
ଵିନିଦ୍ରାକରଣଂ ଘୋରଂ ହୃଦି ଶଲ୍ଯମିଵାର୍ପିତମ୍। ଶୋପକପାଵକମୁଦ୍ଧୂତଂ କର୍ମଣାନେନ ନାଶଯ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନିଦ୍ରା ଯେଉଁଥିରେ ହୃଦୟରେ କଣ୍ଟକ ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଗିଛି, ଏହି ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱାନ କର।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ଵୀରାନ୍ବଲୋଦ୍ରିକ୍ତାନ୍ମହୌଜସଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପାଲଶ୍ଚିନ୍ତାମଗମଦାତୁରଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବୀର, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତତ ଆହୂଯ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞଂ ରାଜଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵିତ୍ତମମ୍। କଣିକଂ ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ରାଜନୀତି ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଣିକଙ୍କୁ ଡାକି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—
ଉତ୍ସକ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ନିତ୍ଯଂ ତେଭ୍ଯୋଽସୂଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତତ୍ର ମେ ନିଶ୍ଚିତତମଂ ସନ୍ଧିଵିଗ୍ରହକାରଣମ୍। କଣିକ ତ୍ଵଂ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ଉତ୍ସାହୀ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେମାନେ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ; ତେଣୁ, କଣିକ, ସନ୍ଧି କିମ୍ବା ବିଗ୍ରହ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଉପାୟ କହ, ମୁଁ ତୁମର କଥା ମାନିବି।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽଥ ଶକୁନିଃ କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଵପି। କଣିକଂ ହ୍ଯୁପସଂଗୃହ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଣଂ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶକୁନି, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଶାସନ ମଧ୍ୟ କଣିକ, ସୌବଳଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ନୈକଧା। ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଃ ପାଣ୍ଡଵା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ତେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରସାମହେ
ସେମାନେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ; କାରଣ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ସଚେତନ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଅନୂନଂ ସର୍ଵପକ୍ଷାଣାଂ ଯଦ୍ଭଵେତ୍କ୍ଷେମକାରକମ୍। ଭାରଦ୍ଵାଜ ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ କରିଷ୍ଯାମଃ କଥଂ ଵଯମ୍
ହେ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଆମେ କିପରି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍? ଆମକୁ ଏହା କହ।
ସ ପ୍ରସନ୍ନମନାସ୍ତେନ ପରିପୃଷ୍ଟୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ରାଜଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍
ସେ ଲୋକଟି ଖୁସି ମନେ ପଚାରିବା ପରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ରାଜନୀତିର ଅର୍ଥ ବୁଝାଇ ଦେଇ କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ନିଦଂ ତତ୍ର ପ୍ରୋଚ୍ଯମାନଂ ମଯାନଘ। ନ ମେଽଭ୍ଯସୂଯା କର୍ତଵ୍ଯା ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍କୁରୁସତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ଏଠାରେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତାହା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ହେ ପାପହୀନ, ଏହି କଥା ଶୁଣି କିଛି ମନେ ଖରାପ କରିବା ନାହିଁ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନିତ୍ଯମୁଦ୍ଯତଦଣ୍ଡଃ ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଵୃତପୌରୁଷଃ। ଅଚ୍ଛିଦ୍ରଶ୍ଛିଦ୍ରଦର୍ଶୀ ସ୍ଯାତ୍ପରେଷାଂ ଵିଵରାନୁଗଃ
ସେ ସଦା ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା ଉଚିତ୍, ସଦା ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍। ନିଜେ ଦୋଷରହିତ ହେବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଚିହ୍ନିବାରେ ଚତୁର ହେବା ଉଚିତ୍।