ପାଣ୍ଡଵା ଅପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଚକ୍ରୁର୍ଯଥାବଲମ୍। ଉଦ୍ଭାଵନମକୁର୍ଵନ୍ତୋ ଵିଦୁରସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କଲେ ନାହିଁ । ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରି ରହିଲେ ।
ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌରାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତାଂସ୍ତଦା। କଥଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତେଷାଂ ଗୁଣାନ୍ସଂସତ୍ସୁ ଭାରତ
ସେଇ ସମୟରେ ନଗରବାସୀମାନେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପସରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ରାଜ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଂ ତଦା। କଥଯନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଭୂଯ ଚତ୍ଵରେଷୁ ସଭାସୁ ଚ
ନଗରର ଚକ, ସଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ଚକ୍ଷୁରଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ରାଜ୍ଯଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ସ କଥଂ ନୃପତିର୍ଭଵେତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ହେଲେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧ; ସେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ରାଜ୍ୟ ପାଇନଥିଲେ, ଏବେ କିପରି ରାଜା ହେବେ ?
ତଥା ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ମହାଵ୍ରତଃ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାଯ ପୁରା ରାଜ୍ଯଂ ନ ସ ଜାତୁ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି
ଏହିପରି ଭାବରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟବାନ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେ କେବେ ରାଜ୍ୟ ନେବେ ନାହିଁ ।
ତେ ଵଯଂ ପାଣ୍ଡଵଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତରୁଣଂ ଵୃଦ୍ଧଶୀଲିନମ୍। ଅଭିଷିଞ୍ଚାମ ସାଧ୍ଵଦ୍ଯ ସତ୍ଯକାରୁଣ୍ଯଵେଦିନମ୍
ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଯୁବକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଦୟାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ।
ସ ହି ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍। ସପୁତ୍ରଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଗୈର୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯତି ପୂଜଯନ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆଦର କରିବେ ।
ତେଷାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାନି ଵାକ୍ଯାନି ଜଲ୍ପତାମ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରାନୁରକ୍ତାନାଂ ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମତିଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
ସ ତପ୍ଯମାନୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତେଷାଂ ଵାଚୋ ନ ଚକ୍ଷମେ। ଈର୍ଷ୍ଯଯା ଚାପି ସଂତପ୍ତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମୁପାଗମତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କଥା ମାନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ପୁଡ଼ିଯାଇ, ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ।
ତତୋ ଵିରହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ସଃ। ପୌରାନୁରାଗସଂତପ୍ତଃ ପଶ୍ଚାଦିଦମଭାଷତ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏକାକି ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରିଲେ; ନଗରବାସୀଙ୍କ ଭଲପାଇବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପରେ ଏହିପରି କହିଲେ ।
ଶ୍ରୁତା ମେ ଜଲ୍ପତାଂ ତାତ ପୌରାଣାମଶିଵା ଗିରଃ। ତ୍ଵାମନାଦୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପତିମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ପିତାଜୀ, ମୁଁ ନଗରବାସୀମାନେ କହୁଥିବା ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଛି; ସେମାନେ ଆପଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନାୟକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ମତମେତଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନ ସ ରାଜ୍ଯଂ ବୁଭୁକ୍ଷତି। ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ପରାଂ ପୀଡାଂ ଚିକୀର୍ଷନ୍ତି ପୁରେ ଜନାଃ
ଏହି ଭାବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେ କେବେ ରାଜ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ନଗରବାସୀମାନେ ଆମକୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ପିତୃତଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁରାତ୍ମଗୁଣୈଃ ପୁରା। ତ୍ଵମନ୍ଧଗୁଣସଂଯୋଗାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ନ ଲବ୍ଧଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୂର୍ବରୁ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଅନ୍ଧତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ସ ଏଷ ପାଣ୍ଡୋର୍ଦାଯାଦ୍ଯଂ ଯଦି ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପାଣ୍ଡଵଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ଚାପରଃ
ଏହିପରି, ଯଦି ପାଣ୍ଡବ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପାଇଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଚାଲିଯିବ ।
ତେ ଵଯଂ ରାଜଵଂଶେନ ହୀନାଃ ସହ ସୁତୈରପି। ଅଵଜ୍ଞାତା ଭଵିଷ୍ଯାମୋ ଲୋକସ୍ଯ ଜଗତୀପତେ
ତେଣୁ ଆମେ ଓ ଆମ ପୁଅମାନେ ରାଜବଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନଜରେ ଅବହେଳିତ ହେଇଯିବା, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ ।
ସତତଂ ନିରଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପରପିଣ୍ଡୋପଜୀଵିନଃ। ନ ଭଵେମ ଯଥା ରାଜଂସ୍ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦାନାପାଣି ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଆମ ପକ୍ଷରେ ନ ହେଉ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉ ।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ହି ପୁରା ରାଜନ୍ନିଦଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍। ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମ ଚ ଵଯଂ ରାଜ୍ଯମପ୍ଯଵଶେ ଜନେ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଥାନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମୀଦୃଶମ୍। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି, ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ପାଣ୍ଡୁଃ ସୁପ୍ରୀତୋ ମଯି କୌରଵଃ। ସର୍ଵେଷୁ ଜ୍ଞାତିଷୁ ତଥା ମଦୀଯେଷୁ ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଓ କୌରବ, ସେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ମୋପାଇଁ ଆଦର ଦେଉଥିଲେ।
ନାତ୍ର କିଂଚନ ଜାନାତି ଭୋଜନାଦି ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମଯି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସେ କିଛି ଜାଣୁନଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ ଜଣାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଯଥା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଥା ଧର୍ମପରଃ ସଦା। ଗୁଣାଵାଁଲ୍ଲୋକଵିଖ୍ଯାତୋ ନଗରେ ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପରି, ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଗୁଣବାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସହରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସ କଥଂ ଶକ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିରପାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନରର୍ଷଭଃ। ରାଜ୍ଯମେଷ ହି ନଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସସହଯୋ ଵିଶେଷତଃ
ଏମିତି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ଅପସାରଣ କରିପାରିବୁ? ଏହି ରାଜ୍ୟ ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ବିଶେଷ କରି ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଥିବାବେଳେ।
ଭୃତା ହି ପାଣ୍ଡୁନାଽମାତ୍ଯା ବଲଂ ଚ ସତତଂ ମତମ୍। ଧୃତାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ତେଷାମପି ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସେନା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପଉତ୍ରମାନେ, ବିଶେଷ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ରଖିଥିଲେ।
ତେ ତଥା ସଂସ୍ତୁତାସ୍ତାତ ଵିଷଯେ ପାଣ୍ଡୁନା ନରାଃ। କଥଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାର୍ଥେ ନ ନୋ ହନ୍ଯୁଃ ସବାନ୍ଧଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେକୁ ଏତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଓ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମାରି ଦେବେନାହିଁ?
ନୈତେ ଵିଷଯମିଚ୍ଛେଯୁର୍ଧର୍ମତ୍ଯାଗେ ଵିଶେଷତଃ। ତେ ଵଯଂ କୌରଵେନ୍ଦ୍ରାଣାମେତେଷାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରିବେନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି; ଆମେ କୌରବ ନାୟକମାନେ ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ।
କଥଂ ନ ଵାଚ୍ଯତାଂ ତାତ ଗଚ୍ଛେମ ଜଗତସ୍ତଥା
ତେଣୁ, ପ୍ରିୟ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଆମେ ଜଗତରୁ ବିଦାୟ ନେବୁ ବୋଲି କିପରି କୁହାଯିବ ନାହିଁ?
ମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ସତତଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରୋ ମଯି ସ୍ଥିତଃ। ଯତଃ ପୁତସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଭୀଷ୍ମ ସଦା ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହନ୍ତି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ମୋ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ପୁଅ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ଡ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଯତ ଏଵ ଵଯଂ ତତଃ। ବାଗିନେଯଂ ତତୋ ଦ୍ରୌଣିଂ ନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି କଥଂଚନ
ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁଅ କୃପା ମଧ୍ୟ ଏହି କାରଣରେ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ କେବେ ତାଙ୍କ ମାମାକୁ ଛାଡ଼ିବେନାହିଁ।
କ୍ଷତ୍ତା ତୁ ବନ୍ଧୁରସ୍ମାକଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନସ୍ତୁ ତତଃ ପରୈଃ। ନ ଚୈକଃ ସ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମାନ୍ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପ୍ରବାଧିତୁମ୍
ବିଦୁର ଆମ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ଏକାକି ଆମକୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିରୋଧ କରିପାରିବେନାହିଁ।
ସୁଵିସ୍ରବ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡୁସୁତାନ୍ସହ ମାତ୍ରା ଵିଵାସଯ। ଵାରଣାଵତମଦ୍ଯୈଵ ନାତ୍ର ଦୋଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଆଜି ବାରଣାବତକୁ ନିର୍ବାସିତ କର; ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ।