ଭୀମସେନସହାଯଶ୍ଚ ରଥାନାମଯୁତଂ ଚ ସଃ। ଅର୍ଜୁନଃ ସମରେ ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ସର୍ଵାନେକରଥୋଽଜଯତ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକା ରଥରେ ବସି ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଦିଗର ରାଜାମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଦଶ ହଜାର ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ।
ତଥୈଵୈକରଥୋ ଗତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣାମଜଯଦ୍ଦିଶମ୍। ଧନୌଘଂ ପ୍ରାପଯାମାସ କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଏହିପରି ଅର୍ଜୁନ ଏକା ରଥରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜିତି ଅପାର ଧନ କୁରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ଯତଃ ପଞ୍ଚଦଶେ ଵର୍ଷେ ସର୍ଵମେତଚ୍ଚକାର ସଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ତତୋ ଭଯମଜାଯତ
ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସରେ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଜନ୍ମିଲା।
ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ଵିପ୍ରଚକାର ହ। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁର୍ବଲାଦ୍ବଲଵତାଂ ଵରଃ
ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବଶ କରିଥିଲେ।
ଅଦୁଷ୍ଟଭାଵଂ ତଂ ଦୋଷୈର୍ଜଗୃହୁର୍ଦୋଷବୁଦ୍ଧଯଃ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତଥା ସର୍ଵେ ଭଯାଦ୍ଭୀମସ୍ଯ କର୍ମଣା
ଭୀମ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମନଭାବ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ତାଙ୍କର ଦୋଷ ଖୋଜିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମଭିଃ ପାର୍ଥାନ୍ସର୍ଵାନାଗତଲକ୍ଷଣାନ୍। ବଲାଦ୍ବହୁଗୁଣାଂସ୍ତେଭ୍ଯୋ ବିଭିଯୁର୍ଦୋଷବୁଦ୍ଧଯଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁମାନେ କର୍ମରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ବଳ ଓ ଗୁଣରେ ଅଧିକ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନବୃତ୍ତି ଥିବାମାନେ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣ୍ଡଵା ମନୁଜୋତ୍ତମାଃ। ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ନିର୍ଜିତ୍ଯ ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵଵୃଧୁଃ ପୁରା
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଓ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂର୍ବକାଳରେ ବିଦେଶୀ ରାଜ୍ୟମାନେ ଜିତି, ନିଜ ଦେଶକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ବଲମତିଖ୍ଯାତଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଦୃଢଧନ୍ଵିନାମ୍। ଦୂଷିତଃ ସହସା ଭାଵୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁଷୁ। ସ ଚିନ୍ତାପରମୋ ରାଜା ନ ନିଦ୍ରାମଲଭନ୍ନିଶି
ଏପରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ହଠାତ୍ ଦ୍ୱେଷ ଜନ୍ମିଲା। ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ତିନି ରାତିରେ ଶୁଇପାରୁନଥିଲେ।
ପ୍ରାଣାଧିକଂ ଭୀମସେନଂ କୃତଵିଦ୍ଯଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମନାଃ
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଵୈକର୍ତନଃ କର୍ଣଃ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ଅନେକାରଭ୍ଯୁପାଯୈସ୍ତେ ଜିଘାଂସନ୍ତି ସ୍ମ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତାପରେ ବୃକ୍ରପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵା ଅପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଚକ୍ରୁର୍ଯଥାବଲମ୍। ଉଦ୍ଭାଵନମକୁର୍ଵନ୍ତୋ ଵିଦୁରସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର କଲେ ନାହିଁ । ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରି ରହିଲେ ।
ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୌରାଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତାଂସ୍ତଦା। କଥଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତେଷାଂ ଗୁଣାନ୍ସଂସତ୍ସୁ ଭାରତ
ସେଇ ସମୟରେ ନଗରବାସୀମାନେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆପସରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ରାଜ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଂ ତଦା। କଥଯନ୍ତି ସ୍ମ ସଂଭୂଯ ଚତ୍ଵରେଷୁ ସଭାସୁ ଚ
ନଗରର ଚକ, ସଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ଚକ୍ଷୁରଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ରାଜ୍ଯଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ସ କଥଂ ନୃପତିର୍ଭଵେତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ହେଲେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କିନ୍ତୁ ଅନ୍ଧ; ସେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ରାଜ୍ୟ ପାଇନଥିଲେ, ଏବେ କିପରି ରାଜା ହେବେ ?
ତଥା ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ମହାଵ୍ରତଃ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାଯ ପୁରା ରାଜ୍ଯଂ ନ ସ ଜାତୁ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି
ଏହିପରି ଭାବରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟବାନ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେ କେବେ ରାଜ୍ୟ ନେବେ ନାହିଁ ।
ତେ ଵଯଂ ପାଣ୍ଡଵଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତରୁଣଂ ଵୃଦ୍ଧଶୀଲିନମ୍। ଅଭିଷିଞ୍ଚାମ ସାଧ୍ଵଦ୍ଯ ସତ୍ଯକାରୁଣ୍ଯଵେଦିନମ୍
ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଯୁବକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଦୟାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ।
ସ ହି ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍। ସପୁତ୍ରଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଗୈର୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯତି ପୂଜଯନ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆଦର କରିବେ ।
ତେଷାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାନି ଵାକ୍ଯାନି ଜଲ୍ପତାମ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରାନୁରକ୍ତାନାଂ ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମତିଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
ସ ତପ୍ଯମାନୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତେଷାଂ ଵାଚୋ ନ ଚକ୍ଷମେ। ଈର୍ଷ୍ଯଯା ଚାପି ସଂତପ୍ତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମୁପାଗମତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କଥା ମାନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ପୁଡ଼ିଯାଇ, ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ।
ତତୋ ଵିରହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ସଃ। ପୌରାନୁରାଗସଂତପ୍ତଃ ପଶ୍ଚାଦିଦମଭାଷତ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏକାକି ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରିଲେ; ନଗରବାସୀଙ୍କ ଭଲପାଇବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପରେ ଏହିପରି କହିଲେ ।
ଶ୍ରୁତା ମେ ଜଲ୍ପତାଂ ତାତ ପୌରାଣାମଶିଵା ଗିରଃ। ତ୍ଵାମନାଦୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ପତିମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ପିତାଜୀ, ମୁଁ ନଗରବାସୀମାନେ କହୁଥିବା ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣିଛି; ସେମାନେ ଆପଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନାୟକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ମତମେତଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନ ସ ରାଜ୍ଯଂ ବୁଭୁକ୍ଷତି। ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ପରାଂ ପୀଡାଂ ଚିକୀର୍ଷନ୍ତି ପୁରେ ଜନାଃ
ଏହି ଭାବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେ କେବେ ରାଜ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ନଗରବାସୀମାନେ ଆମକୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।
ପିତୃତଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁରାତ୍ମଗୁଣୈଃ ପୁରା। ତ୍ଵମନ୍ଧଗୁଣସଂଯୋଗାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ନ ଲବ୍ଧଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୂର୍ବରୁ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଅନ୍ଧତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ସ ଏଷ ପାଣ୍ଡୋର୍ଦାଯାଦ୍ଯଂ ଯଦି ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପାଣ୍ଡଵଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ଚାପରଃ
ଏହିପରି, ଯଦି ପାଣ୍ଡବ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପାଇଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଚାଲିଯିବ ।
ତେ ଵଯଂ ରାଜଵଂଶେନ ହୀନାଃ ସହ ସୁତୈରପି। ଅଵଜ୍ଞାତା ଭଵିଷ୍ଯାମୋ ଲୋକସ୍ଯ ଜଗତୀପତେ
ତେଣୁ ଆମେ ଓ ଆମ ପୁଅମାନେ ରାଜବଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନଜରେ ଅବହେଳିତ ହେଇଯିବା, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ ।
ସତତଂ ନିରଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପରପିଣ୍ଡୋପଜୀଵିନଃ। ନ ଭଵେମ ଯଥା ରାଜଂସ୍ତଥା ନୀତିର୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦାନାପାଣି ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଆମ ପକ୍ଷରେ ନ ହେଉ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉ ।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ହି ପୁରା ରାଜନ୍ନିଦଂ ରାଜ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍। ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମ ଚ ଵଯଂ ରାଜ୍ଯମପ୍ଯଵଶେ ଜନେ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଥାନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମୀଦୃଶମ୍। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି, ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ପାଣ୍ଡୁଃ ସୁପ୍ରୀତୋ ମଯି କୌରଵଃ। ସର୍ଵେଷୁ ଜ୍ଞାତିଷୁ ତଥା ମଦୀଯେଷୁ ଵିଶେଷତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ଓ କୌରବ, ସେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ମୋପାଇଁ ଆଦର ଦେଉଥିଲେ।
ନାତ୍ର କିଂଚନ ଜାନାତି ଭୋଜନାଦି ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମଯି ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସେ କିଛି ଜାଣୁନଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ ଜଣାଉଥିଲେ।