ଦ୍ରୋଣୋ ଜଗାଦ ଵଚନଂ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତୁ ଫାଲ୍ଗୁନମ୍। ଯନ୍ମଯୋକ୍ତଂ ପୁରା ପାର୍ଥ ତଵ ଲୋକେ ନରଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଦ୍ରୋଣ ଫାଲ୍ଗୁନୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, 'ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି, ଏହି ସଂସାରରେ କେହି ତୁମ ସମାନ ନାହିଁ।'
ସଦୃଶଂ କାରଯେ ନୈଵ ସର୍ଵପ୍ରହରଣେ ଯୁଧି। ତତ୍କୃତଂ ଚ ମଯା ସମ୍ଯକ୍ତଵ ତୁଲ୍ଯୋ ନ ଵର୍ତତେ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି ଯେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ତୁମ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏହି କାମ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିଛି, ତୁମ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଦେଵା ଯୁଧି ନ ଶକ୍ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଦୈତ୍ଯା ନ ଦାନଵାଃ। ନାହଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଶିଷ୍ଟୋଽସ୍ମି କିଂ ପୁନର୍ମାନଵା ରଣେ
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସହିତ ଲଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ମଣିଷମାନେ କିପରି ହେବେ?
ଏକସ୍ତଵାଧିକୋ ଲୋକେ ଯୋ ହି ଵୃଷ୍ଣିକୁଲୋଦ୍ଭଵଃ। କୃଷ୍ଣଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଃ କଂସକାଲିଯସୂଦନଃ
ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମଠାରୁ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି—ବୃଷ୍ଣିବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, କମଳପତ୍ର ନୟନ, କଂସ ଓ କାଳିୟ ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।
ସ ଜେତା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାଯୁଧଃ। ନୈତାଵତା ତେ ପାର୍ଥାହଂ ଭଵାମ୍ଯନୃତଵାଗିହ
ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜିତିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ, ପୃଥାନନ୍ଦନ, ଏହି କଥା ମାତ୍ରରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି ବୋଲି ହେଉନାହିଁ।
ତଦଧୀନଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରଲୀନଂ ତଦୁଦ୍ଭଵମ୍। ତତ୍ପଦଂ ନ ଵିଜାନନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମେଶାନାଦଯୋଽପି ଵା
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସେଠାରେ ଲୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
ତନ୍ନାଭିପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାନି ନିର୍ମମେ। ସ ଏଵ କର୍ତା ଭୋକ୍ତା ଚ ସଂହର୍ତା ଚ ଜଗନ୍ମଯମ୍
ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ଏକା ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉପଭୋକ୍ତା ଓ ସଂହାରକ।
ସ ଏଵ ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଚ ଭଵଚ୍ଚ ପୁରୁଷଃ ପରଃ। ନିତ୍ଯଃ ସର୍ଵଗତଃ ସ୍ଥାଣୁରଚଲୋଽଯଂ ସନାତନଃ
ସେ ଏକା ଅତି ପରମ ପୁରୁଷ, ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ; ସଦା ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଅଚଳ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ପୁରାତନ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି ଯୋଗାତ୍ମା ପାଲନାର୍ଥଂ ସ ଲୀଲଯା। ତତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ହି ନ ଜାଯେତ ନ ଜାତୋ ନ ଜନିଷ୍ଯତେ
ସେ ଯୋଗଶକ୍ତି ସହିତ ଲୀଳାରେ ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବିର୍ଭାବ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା କେହି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁନ୍ତି, ନେଇନାହାଁନ୍ତି, ନେବେ ନାହିଁ।
ସ ହି ମାତୁଲଜୋଽଭୂତ୍ତେ ଚରାଚରଗୁରୁଃ ପିତା। କୋ ହି ତଂ ଜେତୁମୀହେତ ଜାନନ୍ନାତ୍ମହିତଂ ନରଃ
ସେ ମାମାଘରର ପୁଅ ହୋଇ, ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଗୁରୁ ଓ ପିତା ହେଲେ; ଜଣେ ଜଣା ଲୋକ ନିଜ ଭଲ ବୁଝି, କିପରି ତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ?
ଶ୍ଯାଲଶ୍ଚ ତେ ସଖା ଚାସୌ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭଃ। ସ୍ନେହମଭ୍ଯଧିକଂ ତସ୍ଯ ତଵ ସଖ୍ଯମଵସ୍ଥିତମ୍
ସେ ତୁମର ଶ୍ୟାଳ ଓ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କର ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅଧିକ, ଓ ତୁମର ସଖ୍ୟତା ତାଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ଼।
ନ ତେନ ଭଵତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭଵିତା ନର୍ମତୋଽପି ଵା। ଅପିଚାର୍ଥେ ତଵ ପୁରା ଶକ୍ରେଣ କିଲ ଚୋଦିତଃ
ତୁମେ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ନାହିଁ, ମଜାକରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ଗୋକୁଲେ ଵର୍ଧମାନସ୍ତୁ ନନ୍ଦଗୋପସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ମମାଂଶଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ଲୋକେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଗୋକୁଳରେ ବଢ଼ିଉଠି, ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଦୟାରୁ, ମୋର ଅଂଶ ଭାବେ, ପୃଥିବୀରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
କୌନ୍ତେଯାଵରଜଃ ଶ୍ରୀମାନର୍ଜୁନୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଭୁଵୋ ଭାରାପହରଣେ ସାହାଯ୍ଯଂ ତେ କରିଷ୍ଯତି
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ ବୀର ଅର୍ଜୁନ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।
ତଦର୍ଥମଭଯଂ ଦେହି ପାହି ଚାସ୍ମତ୍କୃତେ ପ୍ରଭୋ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷସ୍ତଦା ଶକ୍ରେଣ ଫଲ୍ଗୁନ
ଏହି କାରଣରେ, ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କର ଓ ଆମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହିପରି ଶକ୍ର ଫଳ୍ଗୁନକୁ କହିଥିଲେ, ହେ କମଳନୟନ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ। ଜାନାମି ପାଣ୍ଡଵେ ଵଂଶେ ଜାତଂ ପାର୍ଥଂ ପିତୃଷ୍ଵସୁଃ
ତାପରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଜାଣେ, ପାଣ୍ଡବ ବଂଶରେ ମୋ ପିତୃସ୍ୱସାର ପୁଅ ପୃଥାପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ହେ ପାର୍ଥ।'
ପୁତ୍ରଂ ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ପାଲଯାମି ତ୍ଵଦଂଶଂ ତଂ ସର୍ଵଲୋକମହାଭୁଜମ୍
ସେ ଅତି ଧର୍ମିକ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ତୁମ ଅଂଶ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରକ୍ଷା କରିବି।
ଆଵଯୋଃ ସଖ୍ଯସଦୃଶଂ ନ ଚ ଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଯସ୍ତଦ୍ଭକ୍ତଃ ସମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଯସ୍ତଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସ ମାମପି
ଆମର ସଖ୍ୟତା ପରି ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଆଉ କେହି ହେବ ନାହିଁ; ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି କରେ; ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ କରେ।
ଯନ୍ମେ ଵିତ୍ତଂ ତୁ ତତ୍ତସ୍ଯ ତଂ ଵିନାହଂ ନ ଜୀଵଯେ। ଇତି ପାର୍ଥ ପୁରା ଶକ୍ରମାହ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ
ମୋର ଯେଉଁଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କର; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ ଏହିପରି ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ହେ ପାର୍ଥ।
ତସ୍ମାତ୍ତଵାପି ସଦୃଶସ୍ତଂ ଵିନାଭ୍ଯଧିକଃ ପୁମାନ୍। ନ ଚେହ ଭଵିତା ଲୋକେ ତମେଵ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ
ତେଣୁ, ଏହି ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା କେହି ହେବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ଏକା ଶରଣ ନେ।
ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶରଣ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଦ୍ରୋଣାଯ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵଃ। ଉପସଂଗୃହ୍ଯ ଚରଣୌ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଶୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନୁଗତ ହେଲେ।
ସ୍ଵଭାଵାଦଗମଚ୍ଛବ୍ଦୋ ମହୀଂ ସାଗରମେଖଲାମ୍। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ସମୋ ଲୋକେ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚିଦ୍ଧନୁର୍ଧରଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧନୁଷର ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରିଥିଲା। ସମସ୍ତ ସଂସାରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ କୌଶଳୀ ଧନୁର୍ଧର କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଯୁଦ୍ଧେ ଚ ରଥଯୁଦ୍ଧେ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ପାରଗଶ୍ଚ ଧନୁର୍ଯୁଦ୍ଧେ ବଭୂଵାଥ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଗଦା, ତଳୱାର ଓ ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଧନଞ୍ଜୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଥିଲେ।
ନୀତିମାନ୍ସକଲାଂ ନୀତିଂ ଵିବୁଧାଧିପତେସ୍ତଦା। `ଅସ୍ତ୍ରେ ଶସ୍ତ୍ରେ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରେ ଚ ରଥନାଗାଶ୍ଵକର୍ମଣି।' ଅଵାପ୍ଯ ସହଦେଵୋଽପି ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଵଵୃତେ ଵଶେ
ସହଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ନୀତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଚଳାଣରେ ପାରଦର୍ଶୀ ହୋଇ, ଭାଇମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଥିଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନୈଵଂ ଵିନୀତଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ନକୁଲଃ ପ୍ରିଯଃ। ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ସମାଖ୍ଯାତୋ ବଭୂଵାତିରଥୋଦିତଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନକୁଳ ଏକ ଅତିଶୟ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଅତିରଥ ଭାବରେ କ୍ୟାନ୍ଦିଥିଲେ।
ତ୍ରିଵର୍ଷକୃତଯଜ୍ଞସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମୁପପ୍ଲଵେ। ଅର୍ଜୁନପ୍ରମୁଖୈଃ ପାର୍ଥୈଃ ସୌଵୀରଃ ସମରେ ହତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ ସଂଘର୍ଷରେ ତିନି ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସୌବୀର ରାଜା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲେ।
ନ ଶଶାକ ଵଶେ କର୍ତୁଂ ଯଂ ପାଣ୍ଡୁରପି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସୋଽର୍ଜୁନେନ ଵଶଂ ନୀତୋ ରାଜାସୀଦ୍ଯଵନାଧିପଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଯବନ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଶାସନାଧୀନ କରିଥିଲେ।
ଅତୀଵ ବଲସଂପନ୍ନଃ ସଦା ମାନି କୁରୂନ୍ପ୍ରତି। ଵିପୁଲୋ ନାମ ସୌଵୀରଃ ଶସ୍ତଃ ପାର୍ଥେନ ଧୀମତା
ସୌବୀର ଦେଶର ବିପୁଳ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ କୁରୁମାନେ ପ୍ରତି ଗର୍ବିତ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଥିଲେ।
ଦତ୍ତାମିତ୍ର ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କୃତନିଶ୍ଚଯମ୍। ସୁମିତ୍ରଂ ନାମ ସୌଵୀରମର୍ଜୁନୋଽଦମଯଚ୍ଛରୈଃ
ଦତ୍ତମିତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୌବୀର ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଅପରାଜିତ ବାଣରେ ବଶ କରିଥିଲେ।