ଜ୍ଵାଲାଵର୍ଣୋ ଘୋରରୂପଃ କିରୀଟୀ ଵର୍ମ ଧାରଯନ୍। ଵୀରଃ ସଖଙ୍ଗଃ ସଶରୋ ଧନୁଷ୍ମାନ୍ସ ନଦନ୍ମୁହୁଃ
ସେ କୁମାର ଜ୍ୱାଳାସମ ରୂପରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେହ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଶରୀରରେ କବଚ, ହାତରେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ-ବାଣ ଧରି, ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ସୋଽଭ୍ଯରୋହଦ୍ରଥଵରଂ ତେନ ଚ ପ୍ରଯଯୌ ତଦା। ଜାତମାତ୍ରେ କୁମାରେ ଚ ଵାକ୍କିଲାନ୍ତର୍ହିତାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଚଢ଼ି ଚଲିଗଲେ। କୁମାର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କଣ୍ଠରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଏଷ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଜାଯତେ। ଭଯାପହୋ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଯଶସ୍କରଃ
"ଏହି କୁମାର ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଷ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁହେଁ। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହିମା ବଢ଼ାଇବେ।"
ରାଜ୍ଞଃ ଶୋକାପହୋ ଜାତ ଏଷ ଦ୍ରୋଣଵଧାଯ ହି। ଇତ୍ଯଵୋଚନ୍ମହଦ୍ଭୂତମଦୃଶ୍ଯଂ ଖେଚରଂ ତଦା
"ଏହି କୁମାର ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏହି କୁମାର ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ କହିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ ପାଞ୍ଚାଲାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି। ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ଚ ହୋତ୍ରାଯାଂ ହୁତେ ହଵିଷି ମନ୍ତ୍ରିତେ
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଖୁସି ହୋଇ 'ଭଲ ହେଲା, ଭଲ ହେଲା' ବୋଲି ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ପୁରୋହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ହବି ଅର୍ପଣ କଲେ।
କୁମାରୀ ଚାପି ପାଞ୍ଚାଲୀ ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତା। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତେ ପୃଷତ୍ଯା ଚ ଯାଜକେ ଭରତର୍ଷଭ
ପୃଷତୀ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରେ ଓ ପୁରୋହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପାଞ୍ଚାଳୀ କୁମାରୀ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉଠିଆସିଲେ।
ପୁନଃ କୁମାରୀ ପାଞ୍ଚାଲୀ ସୁଭଗା ଵେଦିମଧ୍ଯଗା। ଅନ୍ତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଭୂତା କନ୍ଯା ସା ସୁମନୋହରା
ପୁନିଥରେ, ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ପାଞ୍ଚାଳୀ କୁମାରୀ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ଝିଅ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶ୍ଯାମା ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜା। ମାନୁଷଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରୀରିଵ ଵର୍ଣିନୀ
ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ନୀଳ ଓ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତାମ୍ରତୁଙ୍ଗନଖୀ ସୁଭ୍ରୂଶ୍ଚାରୁପୀନପଯୋଧରା। ନୀଲୋତ୍ପଲସମୋ ଗନ୍ଧୋ ଯସ୍ଯାଃ କ୍ରୋଶାତ୍ପ୍ରଧାଵତି
ତାଙ୍କ ନଖ ତାମ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚ, ଭୂରୁ ଶୋଭାବନ୍ତୀ, ରୂପସୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦର, ତାଙ୍କ ଦେହର ସୁଗନ୍ଧ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପରି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା।
ଯା ବିଭର୍ତି ପରଂ ରୂପଂ ଯସ୍ଯା ନାସ୍ତ୍ଯୁପମା ଭୁଵି। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାମୀପ୍ସିତା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା କନ୍ୟାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତାଂ ଚାପି ଜାତାଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ। ସର୍ଵଯୋଷିଦ୍ଵରା କୃଷ୍ଣା କ୍ଷଯଂ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ନେଷ୍ଯତି
ତାପରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ୱର କହିଲା: 'ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠା, ଏବଂ କଳାବରଣୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଆଣିବି.'
ସୁରକାର୍ଯମିଯଂ କାଲେ କରିଷ୍ଯତି ସୁମଧ୍ଯମା। ଅସ୍ଯା ହେତୋଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ମହଦୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ଭଯମ୍
'ଏହି ସୁସ୍ଥଳୀ ଯୁବତୀ ସମୟ ଆସିଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବେ। ଏହାର କାରଣରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେବ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାଞ୍ଚାଲାଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ ସିଂହସଙ୍ଘଵତ୍। ନ ଚୈନାନ୍ହର୍ଷସଂପନ୍ନାନିଯଂ ସେହେ ଵସୁନ୍ଧରା
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଦଳ ସିଂହମାନଙ୍କ ଦଳ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଦେଖି ପୃଥିବୀ ଧରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ତଥା ତୁ ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କୁମାରଶ୍ଚ କୁମାରୀ ଚ ମନୋଜ୍ଞୌ ତୌ ନରର୍ଷଭୌ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଝଡ଼ି ଜନ୍ମ ହେଲା— ଏକ ପୁଅ ଏବଂ ଏକ ଝିଅ, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ମନୋହର।
ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୌ କ୍ଷାତ୍ରେଣ ଵପୁଷା ତଥା। ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷତୀ ଯାଜଂ ପ୍ରପେଦେ ସା ସୁତାର୍ଥିନୀ
ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ରାଜସିକ ରୂପରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ପ୍ରିଷତୀ ଏହା ଦେଖି, ସନ୍ତାନ ପାଇବା ଆଶାରେ ଯାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ନ ଵୈ ମଦନ୍ଯାଂ ଜନନୀଂ ଜାନୀଯାତାମିମାଵିତି। ତଥେତ୍ଯୁଵାଚ ତାଂ ଯାଜୋ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
'ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହିଳା ଏହି ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ମା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯିବେ ନାହିଁ,' ସେ କହିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଯାଜ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'
ତଯୋସ୍ତୁ ନାମନୀ ଚକ୍ରୁର୍ଦ୍ଵିଜାଃ ସଂପୂର୍ଣମାନସାଃ। ଧୃଷ୍ଟତ୍ଵାଦପ୍ରଧୃଷ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ଦ୍ଯୁମ୍ନାଦ୍ଯୁତ୍ସଂଭଵାଦପି
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ— ସାହସ ଏବଂ ଅଜୟତା, ପ୍ରଭା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଜନ୍ମର ଅନୁସାରେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ କୁମାରୋଽଯଂ ଦ୍ରୁପଦ୍ସଯ ଭଵତ୍ଵିତି। କୃଷ୍ଣେତ୍ଯେଵାଭଵତ୍କନ୍ଯା କୃଷ୍ଣା ଭୂତ୍ସା ହି ଵର୍ଣତଃ
'ଏହି ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଉ,' ସେମାନେ କହିଲେ। ଝିଅଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣା ବୋଲି ନାମ ଦିଆଗଲା, କାରଣ ସେ କଳାବରଣୀ ଥିଲେ।
ତଥା ତନ୍ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାମଖେ। ଵୈଦିକାଧ୍ଯଯନେ ପାରଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଗତସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞରେ ଏହି ଝଡ଼ି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାପରେ ବେଦ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯମାନୀଯ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍। ଉପାକରୋଦସ୍ତ୍ରହେତୋର୍ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ।
ଅମୋକ୍ଷଣୀଯଂ ଦୈଵଂ ହି ଭାଵି ମତ୍ଵା ମହାମତିଃ। ତଥା ତତ୍କୃତଵାନ୍ଦ୍ରୋଣ ଆତ୍ମକୀର୍ତ୍ଯନୁରକ୍ଷଣାତ୍
ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝି, ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କର ନିଜ ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହିପରି କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣି ସ ତୁ କ୍ଷିପ୍ରମାପ୍ତଵାନ୍ପରଯା ଧିଯା
ସେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାପି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସଂଭଵମ୍। କଥଂ ଚାପି ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କଥମସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଵାପ୍ତଵାନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ କିପରି ଶସ୍ତ୍ର ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏହି କଥା ମତେ କୁହ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। କୌତୂହଲଂ ଜନ୍ମସୁ ମେ କୀର୍ତ୍ଯମାନେଷ୍ଵନେକଶଃ
ହେ ଭଗବନ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏହି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ କଥା ନେଇ ମୋର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।
ରାଜା ବଭୂଵ ପାଞ୍ଚାଲଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍। ଵନଂ ଗତୋ ମହାରାଜସ୍ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା, ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ଅଟବାରେ ଗଲେ ଏବଂ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଆରାଧଯନ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମହର୍ଷୀନ୍ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍। ତସ୍ଯ ସଂତପ୍ଯମାନସ୍ଯ ଵନେ ମୃଗଗଣାଯୁତେ
ସେ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଅଟବାରେ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ।
କାଲସ୍ତୁ ସୁମହାନ୍ରାଜନ୍ନତ୍ଯଯାତ୍ସୁତକାରଣାତ୍। ସ ତୁ ରାଜା ମହାତେଜାସ୍ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସମାଦଦେ
ହେ ରାଜା, ପୁଅ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ ବହୁତ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ସେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଂଚିତ୍କାଲଂ ଵାଯୁଭକ୍ଷୋ ନିରାହାରସ୍ତଥୈଵ ଚ। ତଥୈଵ ତୁ ମହାବାହୋର୍ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଭାରତ
କିଛି ଦିନ ସେ କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ। ଏଭଳି ମହାବାହୁ ଦ୍ରୁପଦ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କାଲସ୍ତସ୍ଯ ମହାରାଜ ଯାତୋ ଵୈ ନୃପସତ୍ତମ। ତତୋ ନାତିଚିରାତ୍କାଲେ ଵସନ୍ତେ କାମଦୀପନେ
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଗଲା, ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ତାପରେ, ବହୁ ଦିନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଚେତନା ଜଗାଇଦେଇଥିବା ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଲା।
ଫୁଲ୍ଲାଶୋକଵନେ ଚୈଵ ପ୍ରାଣିନାଂ ସୁମନୋହରେ। ନଦ୍ଯାସ୍ତୀରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପଦ୍ମଲୋଚନଃ
ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେଠାରେ, ସେ ପଦ୍ମନୟନୀ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ତୀରକୁ ଗଲେ।