କ୍ଷତ୍ରୋଚ୍ଛେଦାଯ ଵିହିତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇଵାସ୍ଥିତଃ
ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ସହିତଂ କ୍ଷତ୍ରଵେଗେନ ବ୍ରହ୍ମଵେଗେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଉପପନ୍ନଂ ହି ମନ୍ଯେଽହଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହୋଇଛି। ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଏକ ସଫଳ, ପ୍ରଶସ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖୁଛି।
ନେଷଵସ୍ତମପାକୁର୍ଯୁର୍ନ ଚ ପ୍ରାସା ନ ଚାସଯଃ। ବ୍ରାହ୍ମଂ ତସ୍ଯ ମହାତେଜୋ ମନ୍ତ୍ରାହୁତିହୁତଂ ଯଥା
ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ତୀର, ବଣ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଦେବା ପରି।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରବଲଂ ଘୋରମପ୍ରସହ୍ଯଂ ପରୈର୍ଭୁଵି। ଶତ୍ରୂନ୍ସମେତ୍ଯ ଜଯତି କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍କୃତମ୍
ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିକୁ ଆଗରେ ରଖି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେ ଜିତିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ସହିତେ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ସୋଽହଂ କ୍ଷତ୍ରବଲାଦ୍ଦୀନୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃ ପ୍ରପେଦିଵାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।
ଦ୍ରୋଣାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟମାସାଦ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମମ୍। ଦ୍ରୋଣାନ୍ତକମହଂ ପୁତ୍ରଂ ଲଭେଯଂ ଯୁଧି ଦୁର୍ଜଯମ୍
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଆପଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ପୁଅ ପାଇପାରିବି, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନ୍ତ ହେବ।
ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା ମେଽଦ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଜାଯେତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତତ୍କର୍ମ କୁରୁ ମେ ଯାଜ ନିର୍ଵପାମ୍ଯର୍ବୁଦ୍ଧଂ ଗଵାମ୍
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଏମିତି ଏକ ଶୂର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉ, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯାଜ, ମୁଁ ଅନେକ ଗାଁ ଦାନ ଦେବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଂ ତଂ ଯାଜୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥମୁପକଲ୍ପଯନ୍। ଗୁର୍ଵର୍ଥ ଇତି ଚାକାମମୁପଯାଜମଚୋଦଯତ୍
‘ଏମିତି ହେବ’ ବୋଲି କହି, ଯାଜ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଚାହିଲେ ନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉପଯାଜଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଂ ଚ ମହାରାଜମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କର୍ମଣା ଭଵତଃ ସୁତମ୍
ସେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇପାରିବି।’
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କର୍ମ ଚାସ୍ଯାଦଦେ ମୁନିଃ
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ମୁନି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଥାଵିଧି କଥାକ୍ରମମ୍। ଯାଜୋ ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ଯାଜଯାମାସ ତଂ ନୃପମ୍
ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାଜ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କ୍ରମରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ଗୁର୍ଵର୍ଥେଽଯୋଜଯତ୍କର୍ମ ଯାଜସ୍ଯାପି ସମୀପତଃ। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଉପଯାଜୋ ମହାତପାଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଯାଜଙ୍କ ନିକଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ, ଉପଯାଜ ମହାତପସ୍ୱୀ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କଲେ।
ଆଚଵ୍ଯୌ କର୍ମ ଵୈତାନଂ ତଥା ପୁତ୍ରଫଲାଯ ଵୈ। ଇହ ପୁତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାତେଜା ମହାବଲଃ। ଇଷ୍ଯତେ ଯଦ୍ଵିଧୋ ରାଜନ୍ଭଵିତା ସ ତଥାଵିଧଃ
ପୁଅ ପାଇବା ପାଇଁ ବୈତାନ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା, ରାଜା। ଯେପରି ପୁଅ ଆଶା କରାଯିବ, ସେପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ହନ୍ତାରଂ ସୋଽଭିସନ୍ଧାଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଆଜହେଽଥ ତଦା ରାଜନ୍ଦ୍ରୁପଦଃ କର୍ମ ସିଦ୍ଧଯେ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ସେଇ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜୁହାଵ ଚ ଯଥାଵିଧି। କୌସଵୀ ନାମ ତସ୍ଯାସୀଦ୍ଯା ଵୈ ତାଂ ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହବି ଅର୍ପଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ଜଣା ଥିଲେ କୌସବୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ସୌତ୍ରାମଣିଂ ତଥା ପତ୍ନୀଂ ତତଃ କାଲେଽଭ୍ଯଯାତ୍ତଦା। ଯାଜସ୍ତୁ ସଵନସ୍ଯାନ୍ତେ ଦେଵୀମାହ୍ଵାପଯତ୍ତଦା
ଠିକ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୌତ୍ରାମଣି ଯଜ୍ଞ କରି ଆସିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ ରାଣୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ପ୍ରେହି ମାଂ ରାଜ୍ଞି ପୃଷତି ମିଥୁନଂ ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥିତମ୍। କୁମାରଶ୍ଚ କୁମାରୀ ଚ ପିତୃଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧଯେ
"ରାଣୀ ପୃଷତୀ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ, ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ଝୋଡ଼ା ଅଛି—ଏକ ପୁଅ ଓ ଏକ ଝିଅ, ଯାହା ରାଜବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।"
ନାଲିପ୍ତଂ ଵୈ ମମ ମୁଖଂ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଗନ୍ଧାନ୍ବିଭର୍ମି ଚ। ନ ପତ୍ନୀ ତେଽସ୍ମି ସୂତ୍ଯର୍ଥେ ତିଷ୍ଠ ଯାଜ ମମ ପ୍ରିଯେ
"ମୋ ମୁହଁରେ କିଛି ଲଗାଯାଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଛି। ମୁଁ ତୁମ ପତ୍ନୀ ନୁହେଁ, ମୋର ଜନ୍ମଦାନ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ।"
ଯାଜେନ ଶ୍ରପିତଂ ହଵ୍ଯମୁପଯାଜେନ ମନ୍ତ୍ରିତମ୍। କଥଂ କାମଂ ନ ସଂଦଧ୍ଯାତ୍ପୃଷତି ପ୍ରେହି ତିଷ୍ଠ ଵା
"ଯଜ୍ଞରେ ଯାଜ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହବି ଓ ଉପଯାଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି—ଏପରି ଯଜ୍ଞ କିପରି ଫଳ ଦେବ ନାହିଁ? ପୃଷତୀ, ଚାଲ କିମ୍ବା ରୁହ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା।"
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯାଜେନ ହୁତେ ହଵିଷି ସଂସ୍କୃତେ। ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପାଵକାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୁମାରୋ ଦେଵସଂନିଭଃ
ଏପରି କହି, ଯାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ହବି ଅର୍ପିତ ହେବା ପରେ, ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଦେବତା ସଦୃଶ କୁମାର ଉଠିଆସିଲେ।
ଜ୍ଵାଲାଵର୍ଣୋ ଘୋରରୂପଃ କିରୀଟୀ ଵର୍ମ ଧାରଯନ୍। ଵୀରଃ ସଖଙ୍ଗଃ ସଶରୋ ଧନୁଷ୍ମାନ୍ସ ନଦନ୍ମୁହୁଃ
ସେ କୁମାର ଜ୍ୱାଳାସମ ରୂପରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେହ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଶରୀରରେ କବଚ, ହାତରେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ-ବାଣ ଧରି, ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ସୋଽଭ୍ଯରୋହଦ୍ରଥଵରଂ ତେନ ଚ ପ୍ରଯଯୌ ତଦା। ଜାତମାତ୍ରେ କୁମାରେ ଚ ଵାକ୍କିଲାନ୍ତର୍ହିତାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଚଢ଼ି ଚଲିଗଲେ। କୁମାର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କଣ୍ଠରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଏଷ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଜାଯତେ। ଭଯାପହୋ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଯଶସ୍କରଃ
"ଏହି କୁମାର ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଷ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁହେଁ। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହିମା ବଢ଼ାଇବେ।"
ରାଜ୍ଞଃ ଶୋକାପହୋ ଜାତ ଏଷ ଦ୍ରୋଣଵଧାଯ ହି। ଇତ୍ଯଵୋଚନ୍ମହଦ୍ଭୂତମଦୃଶ୍ଯଂ ଖେଚରଂ ତଦା
"ଏହି କୁମାର ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏହି କୁମାର ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ କହିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ ପାଞ୍ଚାଲାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି। ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ଚ ହୋତ୍ରାଯାଂ ହୁତେ ହଵିଷି ମନ୍ତ୍ରିତେ
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଖୁସି ହୋଇ 'ଭଲ ହେଲା, ଭଲ ହେଲା' ବୋଲି ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ପୁରୋହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ହବି ଅର୍ପଣ କଲେ।
କୁମାରୀ ଚାପି ପାଞ୍ଚାଲୀ ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତା। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତେ ପୃଷତ୍ଯା ଚ ଯାଜକେ ଭରତର୍ଷଭ
ପୃଷତୀ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରେ ଓ ପୁରୋହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ପାଞ୍ଚାଳୀ କୁମାରୀ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉଠିଆସିଲେ।
ପୁନଃ କୁମାରୀ ପାଞ୍ଚାଲୀ ସୁଭଗା ଵେଦିମଧ୍ଯଗା। ଅନ୍ତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଭୂତା କନ୍ଯା ସା ସୁମନୋହରା
ପୁନିଥରେ, ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ପାଞ୍ଚାଳୀ କୁମାରୀ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ଝିଅ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶ୍ଯାମା ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜା। ମାନୁଷଂ ଵିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରୀରିଵ ଵର୍ଣିନୀ
ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ନୀଳ ଓ ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ, ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତାମ୍ରତୁଙ୍ଗନଖୀ ସୁଭ୍ରୂଶ୍ଚାରୁପୀନପଯୋଧରା। ନୀଲୋତ୍ପଲସମୋ ଗନ୍ଧୋ ଯସ୍ଯାଃ କ୍ରୋଶାତ୍ପ୍ରଧାଵତି
ତାଙ୍କ ନଖ ତାମ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚ, ଭୂରୁ ଶୋଭାବନ୍ତୀ, ରୂପସୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦର, ତାଙ୍କ ଦେହର ସୁଗନ୍ଧ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପରି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା।
ଯା ବିଭର୍ତି ପରଂ ରୂପଂ ଯସ୍ଯା ନାସ୍ତ୍ଯୁପମା ଭୁଵି। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାମୀପ୍ସିତା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା କନ୍ୟାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।