ତଂ ଵୈ ଗଚ୍ଛେହ ନୃପତେ ତ୍ଵାଂ ସ ସଂଯାଜଯିଷ୍ଯତି
ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବେ।
ଉପଯାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାଜସ୍ଯାଶ୍ରମମଭ୍ଯଗାତ୍। ଜୁଗୁପ୍ସମାନୋ ନୃପତିର୍ମନସେଦଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଉପୟାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ମନରେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଭୃଶଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୂଜାର୍ହମୃଷିଂ ଯାଜମୁଵାଚ ହ। ଗୋଶତାନି ଦଦାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଯାଜ ଯାଜଯ ମାଂ ଵିଭୋ
ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଋଷି ଯାଜଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନ କରି, କହିଲେ: 'ଯାଜ, ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଠ ଶତ ଗାଈ ଦେଇବି।'
ଦ୍ରୋଣଵୈରାନ୍ତରେ ତପ୍ତଂ ଵିଷଣ୍ଣଂ ଶରଣାଗତମ୍। ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁପ୍ରଣିହିତଂ ନ କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଜଯେତ୍
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ମନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ ଲଗାଇଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ ଜିତିପାରିବା ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରୋଣଭଯାର୍ତଂ ମାଂ ଭଵାଂସ୍ତ୍ରାତୁମିହାର୍ହତି। ଯେନ ମେ କର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯଵେ
ଏହିଠାରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଭୟରୁ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହେଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପୁଅ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାପି ଵୈ ଭାର୍ଯା ଭଵେଦ୍ଯା ଵରଵର୍ଣିନୀ। ସ ହି ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବ୍ରାହ୍ମେ କ୍ଷାତ୍ରେଽପ୍ଯନୁତ୍ତମଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ ଜନା ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତୁ ମାଽଜୈଷୀତ୍ସଖିଵିଗ୍ରହକାରଣାତ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନାସ୍ତି ତୁଲ୍ଯୋଽସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କଶ୍ଚିଦଗ୍ରଣୀଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ମୋତେ ସଖା ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବେ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ନାହିଁ, କେହି ନେତୃତ୍ୱ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭାରତାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଶରଜାଲାନି ରିପୁଦେହହରାଣି ଚ
ଭାରତମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟାପକ ମୁଖ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷା ଓ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦେହକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଷଡରତ୍ନି ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ଖଡ୍ଗମପ୍ରତିମ ତଥା। ସ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଷେଣ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଵେଗମସଂଶଯମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଛଅ ମଣି ଥିବା ଧନୁଷ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତଳୱାର ଅଛି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୋଷାକରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି।
ପ୍ରତିହନ୍ତି ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାମନାଃ। କାର୍ତଵୀର୍ଯସମୋ ହ୍ଯେଷ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗପ୍ରତିମୋ ରଣେ
ମହାମନା ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରନ୍ତି। ସେ କାର୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ସମାନ।
କ୍ଷତ୍ରୋଚ୍ଛେଦାଯ ଵିହିତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇଵାସ୍ଥିତଃ
ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ସହିତଂ କ୍ଷତ୍ରଵେଗେନ ବ୍ରହ୍ମଵେଗେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଉପପନ୍ନଂ ହି ମନ୍ଯେଽହଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହୋଇଛି। ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଏକ ସଫଳ, ପ୍ରଶସ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖୁଛି।
ନେଷଵସ୍ତମପାକୁର୍ଯୁର୍ନ ଚ ପ୍ରାସା ନ ଚାସଯଃ। ବ୍ରାହ୍ମଂ ତସ୍ଯ ମହାତେଜୋ ମନ୍ତ୍ରାହୁତିହୁତଂ ଯଥା
ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ତୀର, ବଣ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଦେବା ପରି।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରବଲଂ ଘୋରମପ୍ରସହ୍ଯଂ ପରୈର୍ଭୁଵି। ଶତ୍ରୂନ୍ସମେତ୍ଯ ଜଯତି କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍କୃତମ୍
ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିକୁ ଆଗରେ ରଖି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେ ଜିତିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ସହିତେ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ସୋଽହଂ କ୍ଷତ୍ରବଲାଦ୍ଦୀନୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃ ପ୍ରପେଦିଵାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।
ଦ୍ରୋଣାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟମାସାଦ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମମ୍। ଦ୍ରୋଣାନ୍ତକମହଂ ପୁତ୍ରଂ ଲଭେଯଂ ଯୁଧି ଦୁର୍ଜଯମ୍
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଆପଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ପୁଅ ପାଇପାରିବି, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନ୍ତ ହେବ।
ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା ମେଽଦ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଜାଯେତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତତ୍କର୍ମ କୁରୁ ମେ ଯାଜ ନିର୍ଵପାମ୍ଯର୍ବୁଦ୍ଧଂ ଗଵାମ୍
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଏମିତି ଏକ ଶୂର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉ, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯାଜ, ମୁଁ ଅନେକ ଗାଁ ଦାନ ଦେବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଂ ତଂ ଯାଜୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥମୁପକଲ୍ପଯନ୍। ଗୁର୍ଵର୍ଥ ଇତି ଚାକାମମୁପଯାଜମଚୋଦଯତ୍
‘ଏମିତି ହେବ’ ବୋଲି କହି, ଯାଜ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଚାହିଲେ ନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉପଯାଜଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଂ ଚ ମହାରାଜମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କର୍ମଣା ଭଵତଃ ସୁତମ୍
ସେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇପାରିବି।’
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କର୍ମ ଚାସ୍ଯାଦଦେ ମୁନିଃ
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ମୁନି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଥାଵିଧି କଥାକ୍ରମମ୍। ଯାଜୋ ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ଯାଜଯାମାସ ତଂ ନୃପମ୍
ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାଜ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କ୍ରମରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ଗୁର୍ଵର୍ଥେଽଯୋଜଯତ୍କର୍ମ ଯାଜସ୍ଯାପି ସମୀପତଃ। ତତସ୍ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଉପଯାଜୋ ମହାତପାଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଯାଜଙ୍କ ନିକଟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ, ଉପଯାଜ ମହାତପସ୍ୱୀ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କଲେ।
ଆଚଵ୍ଯୌ କର୍ମ ଵୈତାନଂ ତଥା ପୁତ୍ରଫଲାଯ ଵୈ। ଇହ ପୁତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାତେଜା ମହାବଲଃ। ଇଷ୍ଯତେ ଯଦ୍ଵିଧୋ ରାଜନ୍ଭଵିତା ସ ତଥାଵିଧଃ
ପୁଅ ପାଇବା ପାଇଁ ବୈତାନ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା, ରାଜା। ଯେପରି ପୁଅ ଆଶା କରାଯିବ, ସେପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ହନ୍ତାରଂ ସୋଽଭିସନ୍ଧାଯ ପାର୍ଥିଵଃ। ଆଜହେଽଥ ତଦା ରାଜନ୍ଦ୍ରୁପଦଃ କର୍ମ ସିଦ୍ଧଯେ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ସେଇ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜୁହାଵ ଚ ଯଥାଵିଧି। କୌସଵୀ ନାମ ତସ୍ଯାସୀଦ୍ଯା ଵୈ ତାଂ ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହବି ଅର୍ପଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ଜଣା ଥିଲେ କୌସବୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ସୌତ୍ରାମଣିଂ ତଥା ପତ୍ନୀଂ ତତଃ କାଲେଽଭ୍ଯଯାତ୍ତଦା। ଯାଜସ୍ତୁ ସଵନସ୍ଯାନ୍ତେ ଦେଵୀମାହ୍ଵାପଯତ୍ତଦା
ଠିକ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୌତ୍ରାମଣି ଯଜ୍ଞ କରି ଆସିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ ରାଣୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ପ୍ରେହି ମାଂ ରାଜ୍ଞି ପୃଷତି ମିଥୁନଂ ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥିତମ୍। କୁମାରଶ୍ଚ କୁମାରୀ ଚ ପିତୃଵଂଶଵିଵୃଦ୍ଧଯେ
"ରାଣୀ ପୃଷତୀ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ, ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ଝୋଡ଼ା ଅଛି—ଏକ ପୁଅ ଓ ଏକ ଝିଅ, ଯାହା ରାଜବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।"
ନାଲିପ୍ତଂ ଵୈ ମମ ମୁଖଂ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଗନ୍ଧାନ୍ବିଭର୍ମି ଚ। ନ ପତ୍ନୀ ତେଽସ୍ମି ସୂତ୍ଯର୍ଥେ ତିଷ୍ଠ ଯାଜ ମମ ପ୍ରିଯେ
"ମୋ ମୁହଁରେ କିଛି ଲଗାଯାଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଛି। ମୁଁ ତୁମ ପତ୍ନୀ ନୁହେଁ, ମୋର ଜନ୍ମଦାନ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ।"
ଯାଜେନ ଶ୍ରପିତଂ ହଵ୍ଯମୁପଯାଜେନ ମନ୍ତ୍ରିତମ୍। କଥଂ କାମଂ ନ ସଂଦଧ୍ଯାତ୍ପୃଷତି ପ୍ରେହି ତିଷ୍ଠ ଵା
"ଯଜ୍ଞରେ ଯାଜ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହବି ଓ ଉପଯାଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି—ଏପରି ଯଜ୍ଞ କିପରି ଫଳ ଦେବ ନାହିଁ? ପୃଷତୀ, ଚାଲ କିମ୍ବା ରୁହ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା।"
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯାଜେନ ହୁତେ ହଵିଷି ସଂସ୍କୃତେ। ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପାଵକାତ୍ତସ୍ମାତ୍କୁମାରୋ ଦେଵସଂନିଭଃ
ଏପରି କହି, ଯାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ହବି ଅର୍ପିତ ହେବା ପରେ, ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଦେବତା ସଦୃଶ କୁମାର ଉଠିଆସିଲେ।