ଯେନ ମେ କର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯେଵ। ଉପଯାଜ ଚରସ୍ଵୈତତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଧନଂ ତଵ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମୋତେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ସମାନ ପୁଅ ମିଳିବ? ଉପୟାଜ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଧନ ଦେଇବି।
ନାହଂ ଫଲାର୍ଥୀ ଦ୍ରୁପଦ ଯୋଽର୍ଥୀ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ର ଗମ୍ଯତାମ୍
ଦୃପଦ, ମୁଁ ଫଳ ଚାହିଁବା ଲୋକ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଫଳ ଚାହିଁବା ଅଛି, ସେଉଁଠି ଯାଉ।
ଆରାଧଯିଷ୍ଯନ୍ଦ୍ରୁପଦଃ ସ ତଂ ପର୍ଯଚରତ୍ତଦା। ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ଦ୍ରୁପଦଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଦୃପଦ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ସେବା କଲେ; ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୃପଦଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଉପଯାଜୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାଲେ ମଧୁରଯା ଗିରା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ନ ମେଽତ୍ଯାକ୍ଷୀଦ୍ଵିଚରନ୍ଵିଜନେ ଵନେ
ଉପୟାଜ ସମୟରେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: 'ମୋ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ କେବେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିନଥିଲେ, ଅଞ୍ଜଳି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ।'
ଅପରିଜ୍ଞାତଶୌଚାଯାଂ ଭୂମୌ ନିପତିତଂ ଫଲମ୍। ତଦପଶ୍ଯମହଂ ଭ୍ରାତୁରସାଂପ୍ରତମନୁଵ୍ରଜନ୍
ମୁଁ ଭାଇଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଏକ ଫଳ ଦେଖିଲି, ଯାହାର ପବିତ୍ରତା ଅଜଣା ଥିଲା।
ଵିମର୍ଶଂ ହି ଫଲାଦାନେ ନାଯଂ କୁର୍ଯାତ୍କଥଂଚନ। ନାପଶ୍ଯତ୍ଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୋଷାଂସ୍ତସ୍ଯାଽଽନୁବନ୍ଧିକାନ୍
ସେ କେବେ ଫଳ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କରିନଥିଲେ; ଫଳ ଦେଖି ତାହାର ଦୋଷ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦୋଷ ଦେଖିଥିଲେ।
ଵିଵିନକ୍ତି ନ ଶୌଚାର୍ଥୀ ସୋଽନ୍ଯତ୍ରାପି କଥଂ ଭଵେତ୍। ସଂହିତାଧ୍ଯଯନସ୍ଯାନ୍ତେ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞାନ୍ନିରୂପ୍ଯ ଚ
ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ କରିନଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ଏହା କିପରି କରିପାରିବ? ସଂହିତା ପଠନ ଶେଷରେ ଓ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପରେ—
ଭୈକ୍ଷମୁଞ୍ଛେନ ସହିତଂ ଭୁଞ୍ଜାନସ୍ତୁ ତଦା ତଦା। କୀର୍ତଯତ୍ଯେଵ ରାଜର୍ଷେ ଭୋଜନସ୍ଯ ରସଂ ପୁନଃ
ଉଞ୍ଚ ଭିକ୍ଷା ସହିତ ଖାଇଥିଲେ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ କୁ ରାଜାର୍ଷିଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ।
ସଂହିତାଧ୍ଯଯନଂ କୁର୍ଵନ୍ଵନେ ଗୁରୁକୁଲେ ଵସନ୍। ଭୈକ୍ଷମୁଚ୍ଛିଷ୍ଟମନ୍ଯେଷାଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ମ ସତତଂ ତଥା
ସଂହିତା ପଠିବା ସମୟରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହି, ସେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉଞ୍ଚ ଭିକ୍ଷା ଖାଇଥିଲେ।
କୀର୍ତଯନ୍ଗୁଣମନ୍ନାନାମଥ ପ୍ରୀତୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଏଵଂ ଫଲାର୍ଥିନସ୍ତ୍ସମାନ୍ମନ୍ଯେଽହଂ ତର୍କଚକ୍ଷୁଷା
ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ; ଏଭଳି ଫଳ ଚାହିଁବା ଲୋକ, ବିଚାରର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବୁଛି।
ତଂ ଵୈ ଗଚ୍ଛେହ ନୃପତେ ତ୍ଵାଂ ସ ସଂଯାଜଯିଷ୍ଯତି
ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବେ।
ଉପଯାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାଜସ୍ଯାଶ୍ରମମଭ୍ଯଗାତ୍। ଜୁଗୁପ୍ସମାନୋ ନୃପତିର୍ମନସେଦଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଉପୟାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ମନରେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଭୃଶଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୂଜାର୍ହମୃଷିଂ ଯାଜମୁଵାଚ ହ। ଗୋଶତାନି ଦଦାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଯାଜ ଯାଜଯ ମାଂ ଵିଭୋ
ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଋଷି ଯାଜଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନ କରି, କହିଲେ: 'ଯାଜ, ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଠ ଶତ ଗାଈ ଦେଇବି।'
ଦ୍ରୋଣଵୈରାନ୍ତରେ ତପ୍ତଂ ଵିଷଣ୍ଣଂ ଶରଣାଗତମ୍। ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁପ୍ରଣିହିତଂ ନ କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଜଯେତ୍
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ମନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ ଲଗାଇଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ ଜିତିପାରିବା ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରୋଣଭଯାର୍ତଂ ମାଂ ଭଵାଂସ୍ତ୍ରାତୁମିହାର୍ହତି। ଯେନ ମେ କର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯଵେ
ଏହିଠାରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଭୟରୁ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହେଇଛି, ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପୁଅ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାପି ଵୈ ଭାର୍ଯା ଭଵେଦ୍ଯା ଵରଵର୍ଣିନୀ। ସ ହି ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବ୍ରାହ୍ମେ କ୍ଷାତ୍ରେଽପ୍ଯନୁତ୍ତମଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ ଜନା ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ତୁ ମାଽଜୈଷୀତ୍ସଖିଵିଗ୍ରହକାରଣାତ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନାସ୍ତି ତୁଲ୍ଯୋଽସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କଶ୍ଚିଦଗ୍ରଣୀଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ମୋତେ ସଖା ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବେ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ନାହିଁ, କେହି ନେତୃତ୍ୱ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭାରତାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଶରଜାଲାନି ରିପୁଦେହହରାଣି ଚ
ଭାରତମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟାପକ ମୁଖ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀର ବର୍ଷା ଓ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦେହକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଷଡରତ୍ନି ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ଖଡ୍ଗମପ୍ରତିମ ତଥା। ସ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଷେଣ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଵେଗମସଂଶଯମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଛଅ ମଣି ଥିବା ଧନୁଷ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତଳୱାର ଅଛି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୋଷାକରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି।
ପ୍ରତିହନ୍ତି ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାମନାଃ। କାର୍ତଵୀର୍ଯସମୋ ହ୍ଯେଷ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗପ୍ରତିମୋ ରଣେ
ମହାମନା ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରନ୍ତି। ସେ କାର୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ସମାନ।
କ୍ଷତ୍ରୋଚ୍ଛେଦାଯ ଵିହିତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇଵାସ୍ଥିତଃ
ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ସହିତଂ କ୍ଷତ୍ରଵେଗେନ ବ୍ରହ୍ମଵେଗେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଉପପନ୍ନଂ ହି ମନ୍ଯେଽହଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହୋଇଛି। ମୁଁ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଏକ ସଫଳ, ପ୍ରଶସ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଦେଖୁଛି।
ନେଷଵସ୍ତମପାକୁର୍ଯୁର୍ନ ଚ ପ୍ରାସା ନ ଚାସଯଃ। ବ୍ରାହ୍ମଂ ତସ୍ଯ ମହାତେଜୋ ମନ୍ତ୍ରାହୁତିହୁତଂ ଯଥା
ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ତୀର, ବଣ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଦେବା ପରି।
ତସ୍ଯ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରବଲଂ ଘୋରମପ୍ରସହ୍ଯଂ ପରୈର୍ଭୁଵି। ଶତ୍ରୂନ୍ସମେତ୍ଯ ଜଯତି କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍କୃତମ୍
ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିକୁ ଆଗରେ ରଖି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେ ଜିତିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ସହିତେ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ସୋଽହଂ କ୍ଷତ୍ରବଲାଦ୍ଦୀନୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜଃ ପ୍ରପେଦିଵାନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି।
ଦ୍ରୋଣାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟମାସାଦ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମମ୍। ଦ୍ରୋଣାନ୍ତକମହଂ ପୁତ୍ରଂ ଲଭେଯଂ ଯୁଧି ଦୁର୍ଜଯମ୍
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଆପଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ପୁଅ ପାଇପାରିବି, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନ୍ତ ହେବ।
ଦ୍ରୋଣମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା ମେଽଦ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଜାଯେତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତତ୍କର୍ମ କୁରୁ ମେ ଯାଜ ନିର୍ଵପାମ୍ଯର୍ବୁଦ୍ଧଂ ଗଵାମ୍
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଏମିତି ଏକ ଶୂର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉ, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯାଜ, ମୁଁ ଅନେକ ଗାଁ ଦାନ ଦେବି।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଂ ତଂ ଯାଜୋ ଯଜ୍ଞାର୍ଥମୁପକଲ୍ପଯନ୍। ଗୁର୍ଵର୍ଥ ଇତି ଚାକାମମୁପଯାଜମଚୋଦଯତ୍
‘ଏମିତି ହେବ’ ବୋଲି କହି, ଯାଜ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଚାହିଲେ ନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉପଯାଜଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଂ ଚ ମହାରାଜମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି କର୍ମଣା ଭଵତଃ ସୁତମ୍
ସେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇପାରିବି।’
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ କର୍ମ ଚାସ୍ଯାଦଦେ ମୁନିଃ
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ମୁନି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।