ପଦାତୀଂଶ୍ଚ ରଥାଂଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵଧୀଦର୍ଜୁନାଗ୍ରଜଃ। ଗୋପାଲ ଇଵ ଦଣ୍ଡେନ ଯଥା ପଶୁଗଣାନ୍ଵନେ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼, ପଦାତି ଓ ରଥୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପଶୁମାନେକୁ ମାଡ଼ିଥାଏ।
ଚାଲଯନ୍ରଥନାଗାଂଶ୍ଚ ସଂଚଚାଲ ଵୃକୋଦରଃ। ଭାରଦ୍ଵାଜପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ତଦା
ଭୀମ, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେକୁ ହଲାଇ ଚାଲିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ପାର୍ଷତଂ ଶରଜାଲେନ କ୍ଷିପନ୍ନାଗାତ୍ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। ହଯୌଘାଂଶ୍ଚ ରଥୌଘାଂଶ୍ଚ ଗଜୌଘାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ର ପାର୍ଷତଙ୍କ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଚାରିପଟେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଭୂଲାଇ ଦେଲେ।
ପାତଯନ୍ସମରେ ରାଜନ୍ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ରିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ତତସ୍ତେ ହନ୍ଯମାନା ଵୈ ପଞ୍ଚାଲାଃ ସୃଞ୍ଜଯାସ୍ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଏମିତି ପଡ଼ି ଦେଲେ, ଯେମିତି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ; ଏହିପରେ ପଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଶରୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାର୍ଥଂ ସଂଛାଦ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ। ସିଂହନାଦଂ ମୁଖୈଃ କୃତ୍ଵା ସମଯୁଧ୍ଵନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀରରେ ଦ୍ରୁତ ଢାକି ଦେଇ, ସେମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ପାଣ୍ଡବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ସମୁହାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ସିଂହନାଦସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାମୃଷ୍ଯତ୍ପାକଶାସନିଃ
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହେଲା; ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ର ଏହା ସହିପାରିଲେନି।
ତତଃ କିରୀଟୀ ସହସା ପଞ୍ଚାଲାନ୍ସମରେଽଦ୍ରଵତ୍। ଛାଦଯନ୍ନିଷୁଜାଲେନ ମହତା ମୋହଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୁତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷାରେ ସେମାନେକୁ ଢାକି ଦେଲେ, ମନେ ହେଲା ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ବାଣାନ୍ସଂଦଧାନସ୍ଯ ଚାନିଶମ୍। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କିଂଚିତ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତୀର ଧରି ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଦେହର କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ନ ଦିଶୋ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ତଦା ନୈଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଅଦୃଶ୍ଯତ ମହାରାଜ ତତ୍ର କିଂଚିନ୍ନ ସଙ୍ଗରେ
ସେଠାରେ ଦିଗ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ମାଟି କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ମହାରାଜ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା।
ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ନିସ୍ଵନଃ। ତତ୍ର ତୂର୍ଯନିନାଦଶ୍ଚ ଶଙ୍ଖାନାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନଃ
ପଞ୍ଚାଳ ଓ କୁରୁମାନେ 'ଭଲ କଲେ! ଭଲ କଲେ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତୁରୀ ଓ ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ସିଂହନାଦଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ସାଧୁଶବ୍ଦେନ ମିଶ୍ରିତଃ। ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ତୁ ତଥା ସତ୍ଯଜିତା ସହ
ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଶଂସାର ସ୍ୱର ସହ ମିଶିଗଲା; ଏହାପରେ ପଞ୍ଚାଳରାଜା ସତ୍ୟଜିତଙ୍କ ସହ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତ୍ଵରମାଣୋଽଭିଦୁଦ୍ରାଵ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଶମ୍ବରୋ ଯଥା। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ପାର୍ଥଃ ପାଞ୍ଚାଲମାଵୃଣୋତ୍
ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେମିତି ଶମ୍ବର ମହାଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଏ; ପାର୍ଥ ପଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷାରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦ ଆସୀତ୍ପାଞ୍ଚାଲକେ ବଲେ। ଜିଵୃକ୍ଷତି ମହାସିଂହେ ଗଜାନାମିଵ ଯୂଥପମ୍
ତାପରେ ପଞ୍ଚାଳ ସେନାରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଯେମିତି ବଡ଼ ସିଂହ ମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଖିଆକୁ ଆହତ କରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥଂ ତଦାଯାନ୍ତଂ ସତ୍ଯଜିତ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ପାଞ୍ଚାଲଂ ଵୈ ପରିପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଧନଞ୍ଜଯମଦୁଦ୍ରୁଵତ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସତ୍ୟଜିତ ନିଶ୍ଚୟ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ପଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନପାଞ୍ଚାଲୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପାଗତୌ। ଵ୍ଯକ୍ଷୋଭଯେତାଂ ତୌ ସୈନ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଵୈରୋଚନାଵିଵ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ପଞ୍ଚାଳର ସତ୍ୟଜିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଏମିତି ସେନାକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ, ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିରୋଚନ।
ତତଃ ସତ୍ଯଜିତଂ ପାର୍ଥୋ ଦଶଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ବଵଲଦ୍ଗାଢଂ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ ସତ୍ୟଜିତଙ୍କୁ ଦଶଟି ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇଥିବା ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତତଃ ଶରଶତୈଃ ପାର୍ଥଂ ପାଞ୍ଚାଲଃ ଶୀଘ୍ରମାର୍ଦଯତ୍। ପାର୍ଥସ୍ତୁ ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନୋ ମହାରଥଃ
ତାପରେ ପଞ୍ଚାଳ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଶତଶତ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏବଂ ପାର୍ଥ, ସେ ମହାରଥୀ, ତୀରବର୍ଷାରେ ଢାକି ଦିଆଯିଲେ।
ଵେଗଂ ଚକ୍ରେ ମହାଵେଗୋ ଧନୁର୍ଜ୍ଯାମଵମୃଜ୍ଯ ଚ। ତତଃ ସତ୍ଯଜିତଶ୍ଚାପଂ ଛିତ୍ଵା ରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦ୍ରୁତ ଧନୁର ତାଣିଲେ; ତାପରେ ସତ୍ୟଜିତଙ୍କର ଧନୁ ଭାଙ୍ଗି, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସତ୍ଯଜିଦ୍ଵେଗଵତ୍ତରମ୍। ସାଶ୍ଵଂ ସସୂତଂ ସରଥଂ ପାର୍ଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସତ୍ଵରଃ
ତାପରେ ସତ୍ୟଜିତ ଆଉ ଏକ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ରଥ ସହିତ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତଂ ନ ମମୃଷେ ପାର୍ଥଃ ପାଞ୍ଚାଲେନାର୍ଦିତୋ ଯୁଧି। ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵିନାଶାର୍ଥଂ ସତ୍ଵରଂ ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛରାନ୍
ପଞ୍ଚାଳଙ୍କ ଆଘାତରେ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିପାରିଲେନି; ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ହଯାନ୍ଧ୍ଵଜଂ ଧନୁର୍ମୁଷ୍ଟିମୁଭୌ ତୌ ପାର୍ଷ୍ଣିସାରଥୀ। ସ ତଥା ଭିଦ୍ଯମାନେଷୁ କାର୍ମୁକେଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଘୋଡ଼ିର ସାରଥି ଯିଏ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ଧନୁଷର ହାତ ଏବଂ ସାରଥିକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଧନୁଷଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନି ପୁନି ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ।
ହଯେଷୁ ଵିନିକୃତ୍ତେଷୁ ଵିମୁଖୋଽଭଵଦାହଵେ। ସ ସତ୍ଯଜିତମାଲେକ୍ଯ ତଥା ଵିମୁଖମାହଵେ
ଘୋଡ଼ିମାନେ କଟାଯିବା ପରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ; ସତ୍ୟଜିତଙ୍କୁ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯିବା ଦେଖି,
ଵେଗେନ ମହତା ରାଜନ୍ନଭ୍ଯଧାଵତ ପାର୍ଷତମ୍। ତଦା ଚକ୍ରେ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମର୍ଜୁନୋ ଜଯତାଂ ଵରଃ
ହେ ରାଜା, ବଡ଼ ତ୍ୱରାରେ ସେ ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିପଡ଼ିଲେ; ତାପରେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଧ୍ଵଜଂ ଚୋର୍ଵ୍ଯାମପାତଯତ୍। ପଞ୍ଚଭିସ୍ତସ୍ଯ ଵିଵ୍ଯାଧ ହଯାନ୍ସୂତଂ ଚ ସାଯକୈଃ
ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଧ୍ୱଜକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ; ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ସେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ି ଓ ସାରଥିକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଚ୍ଚାପମାଦଦାନଃ ଶରାଵରମ୍। ଖଡ୍ଗମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୌନ୍ତେଯଃ ସିଂହନାଦମଥାକରୋତ୍
ତାପରେ ସେ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି ଶରମାନ୍ଚା ନେଲେ; କୌନ୍ତେୟ ତଳୱାର ଉଠାଇ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲସ୍ଯ ରଥସ୍ଯେଷାମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ସହସାଽପତତ୍। ପାଞ୍ଚାଲରଥମାସ୍ଥାଯ ଅଵିତ୍ରସ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ରଥକୁ ହଠାତ୍ ଲାଘି ସେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟହୀନ ରହିଲେ।
ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯାମ୍ଭୋନିଧିଂତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ତଂନାଗମିଵ ସୋଽଗ୍ରହୀତ୍। ତତସ୍ତୁ ସର୍ଵପାଞ୍ଚାଲା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ଦିଶୋ ଦଶ
ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ପକୁ ଧରିବା ପରି ଧରିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଦର୍ଶଯନ୍ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସ ବାହ୍ଵୋର୍ବଲମାତ୍ମନଃ। ସିଂହନାଦସ୍ଵନଂ କୃତ୍ଵା ନିର୍ଜଗାମ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସମସ୍ତ ସେନାଙ୍କୁ ନିଜ ବାହୁବଳ ଦେଖାଇ, ଧନଞ୍ଜୟ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଇ ବାହାରିଗଲେ।
ଆଯାନ୍ତମର୍ଜୁନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରାଃ ସହିତାସ୍ତଦା। ମମୃଦୁସ୍ତସ୍ଯ ନଗରଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜକୁମାରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନଗର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସଂବନ୍ଧୀ କୁରୁଵୀରାଣାଂ ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜସତ୍ତମଃ। ମା ଵଧୀସ୍ତଦ୍ବଲଂ ଭୀମ ଗୁରୁଦାନଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
କୁରୁବୀରମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୁପଦ କହିଲେ: 'ଏହି ସେନାକୁ ମାରିବା ନାହିଁ; ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଭୀମଙ୍କୁ ଦିଅ।'