ଦ୍ରଵନ୍ତିସ୍ମ ନଦନ୍ତିସ୍ମ କ୍ରୋଶନ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି। ପାଡଵାସ୍ତୁ ସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଆର୍ତାନାଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି, ଚିତ୍କାର କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଚିଲ୍ଲାଉଥିଲେ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖିତମାନେର ଦୟନୀୟ ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ଦ୍ରୋଣଂ ରଥାନାରୁରୁହୁସ୍ତଦା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ନିଵାର୍ଯାଶୁ ମା ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵେତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ରୋକି, 'ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ନାହିଁ,' ବୋଲି କହିଲେ।
ମାଦ୍ରେଯୌ ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ତୁ ଫାଲ୍ଗୁନଶ୍ଚ ତଦାଽକରୋତ୍। ସେନାଗ୍ରଗୋ ଭୀମସେନସ୍ତଦାଭୂଦ୍ଗଦଯା ସହ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ରକ୍ଷା କାମରେ ଲାଗିଲେ, ଫାଲ୍ଗୁନୀ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି କଲେ; ଭୀମସେନ, ସେନାର ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଗଦା ନେଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଦା ଶତ୍ରୁସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘଃ। ଆଯାଜ୍ଜଵେନ କୌନ୍ତେଯୋ ରଥେନାନାଦଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶତ୍ରୁମାନେର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ନିର୍ମଳ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧ୍ୱନି କରିଲେ।
ପଞ୍ଚାଲାନାଂ ତତଃ ସେନାମୁଦ୍ଧୂତାର୍ଣଵନିଃସ୍ଵନାମ୍। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁର୍ଦଣ୍ଡପାଣିରିଵାନ୍ତକଃ
ତାପରେ, ପଞ୍ଚାଳମାନେର ସେନା ଝଡ଼ ଲାଗିଥିବା ସାଗରର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାସେନାଂ ମକରଃ ସାଗରଂ ଯଥା। `ଚତୁରଙ୍ଗବଲାକୀର୍ଣେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ରଣୋତ୍ସଵେ
ସେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ଭରିଥିବା ବଡ଼ ସେନାକୁ, ଯେପରି ମକର ମାଛ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଇପରି ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ୍ଵଯମଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଭୀମୋ ନାଗାନୀକଂ ଗଦାଧରଃ
ଭୀମ ନିଜେ ଗଦା ଧରି, ହାତୀ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଲଃ ପାର୍ଥୋ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଚାତୁଲଃ। ଅହନତ୍କୁଞ୍ଜରାନୀକଂ ଗଦଯା କାଲରୂପଧୃକ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବାହୁବଳୀ ପାର୍ଥ, କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ସେନାକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରହାର କଲେ।
ତେ ଗଜା ଗିରିସଙ୍କାଶାଃ କ୍ଷରନ୍ତୋ ରୁଧିରଂ ବହୁ। ଭୀମସେନସ୍ଯ ଗଦଯା ଭିନ୍ନମସ୍ତକପିଣ୍ଡକାଃ
ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେହି ହାତୀମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କର ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତ ଝରାଉଥିଲେ।
ପତନ୍ତି ଦ୍ଵିରଦା ଭୂମୌ ଵଜ୍ରଘାତାଦିଵାଚଲାଃ। ଗଜାନଶ୍ଵାନ୍ରଥାଂଶ୍ଚୈଵ ପାତଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ
ସେହି ହାତୀମାନେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ପାଣ୍ଡବ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥମାନେକୁ ମାଟିକୁ ଫେଲାଇଦେଲେ।
ପଦାତୀଂଶ୍ଚ ରଥାଂଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵଧୀଦର୍ଜୁନାଗ୍ରଜଃ। ଗୋପାଲ ଇଵ ଦଣ୍ଡେନ ଯଥା ପଶୁଗଣାନ୍ଵନେ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼, ପଦାତି ଓ ରଥୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପଶୁମାନେକୁ ମାଡ଼ିଥାଏ।
ଚାଲଯନ୍ରଥନାଗାଂଶ୍ଚ ସଂଚଚାଲ ଵୃକୋଦରଃ। ଭାରଦ୍ଵାଜପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ତଦା
ଭୀମ, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେକୁ ହଲାଇ ଚାଲିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ପାର୍ଷତଂ ଶରଜାଲେନ କ୍ଷିପନ୍ନାଗାତ୍ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। ହଯୌଘାଂଶ୍ଚ ରଥୌଘାଂଶ୍ଚ ଗଜୌଘାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ର ପାର୍ଷତଙ୍କ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଚାରିପଟେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଭୂଲାଇ ଦେଲେ।
ପାତଯନ୍ସମରେ ରାଜନ୍ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ରିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ତତସ୍ତେ ହନ୍ଯମାନା ଵୈ ପଞ୍ଚାଲାଃ ସୃଞ୍ଜଯାସ୍ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଏମିତି ପଡ଼ି ଦେଲେ, ଯେମିତି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ; ଏହିପରେ ପଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଶରୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାର୍ଥଂ ସଂଛାଦ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ। ସିଂହନାଦଂ ମୁଖୈଃ କୃତ୍ଵା ସମଯୁଧ୍ଵନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀରରେ ଦ୍ରୁତ ଢାକି ଦେଇ, ସେମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ପାଣ୍ଡବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ସମୁହାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ସିଂହନାଦସ୍ଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାମୃଷ୍ଯତ୍ପାକଶାସନିଃ
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହେଲା; ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ର ଏହା ସହିପାରିଲେନି।
ତତଃ କିରୀଟୀ ସହସା ପଞ୍ଚାଲାନ୍ସମରେଽଦ୍ରଵତ୍। ଛାଦଯନ୍ନିଷୁଜାଲେନ ମହତା ମୋହଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୁତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଞ୍ଚାଳମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷାରେ ସେମାନେକୁ ଢାକି ଦେଲେ, ମନେ ହେଲା ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ବାଣାନ୍ସଂଦଧାନସ୍ଯ ଚାନିଶମ୍। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କିଂଚିତ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତୀର ଧରି ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଦେହର କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ନ ଦିଶୋ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ତଦା ନୈଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଅଦୃଶ୍ଯତ ମହାରାଜ ତତ୍ର କିଂଚିନ୍ନ ସଙ୍ଗରେ
ସେଠାରେ ଦିଗ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ମାଟି କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ମହାରାଜ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା।
ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ନିସ୍ଵନଃ। ତତ୍ର ତୂର୍ଯନିନାଦଶ୍ଚ ଶଙ୍ଖାନାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନଃ
ପଞ୍ଚାଳ ଓ କୁରୁମାନେ 'ଭଲ କଲେ! ଭଲ କଲେ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ତୁରୀ ଓ ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ସିଂହନାଦଶ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ସାଧୁଶବ୍ଦେନ ମିଶ୍ରିତଃ। ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ତୁ ତଥା ସତ୍ଯଜିତା ସହ
ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଶଂସାର ସ୍ୱର ସହ ମିଶିଗଲା; ଏହାପରେ ପଞ୍ଚାଳରାଜା ସତ୍ୟଜିତଙ୍କ ସହ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତ୍ଵରମାଣୋଽଭିଦୁଦ୍ରାଵ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଶମ୍ବରୋ ଯଥା। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ପାର୍ଥଃ ପାଞ୍ଚାଲମାଵୃଣୋତ୍
ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେମିତି ଶମ୍ବର ମହାଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଏ; ପାର୍ଥ ପଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷାରେ ଢାକି ଦେଲେ।
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦ ଆସୀତ୍ପାଞ୍ଚାଲକେ ବଲେ। ଜିଵୃକ୍ଷତି ମହାସିଂହେ ଗଜାନାମିଵ ଯୂଥପମ୍
ତାପରେ ପଞ୍ଚାଳ ସେନାରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଯେମିତି ବଡ଼ ସିଂହ ମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଖିଆକୁ ଆହତ କରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥଂ ତଦାଯାନ୍ତଂ ସତ୍ଯଜିତ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ପାଞ୍ଚାଲଂ ଵୈ ପରିପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଧନଞ୍ଜଯମଦୁଦ୍ରୁଵତ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସତ୍ୟଜିତ ନିଶ୍ଚୟ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ପଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନପାଞ୍ଚାଲୌ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପାଗତୌ। ଵ୍ଯକ୍ଷୋଭଯେତାଂ ତୌ ସୈନ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଵୈରୋଚନାଵିଵ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ପଞ୍ଚାଳର ସତ୍ୟଜିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଏମିତି ସେନାକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ, ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିରୋଚନ।
ତତଃ ସତ୍ଯଜିତଂ ପାର୍ଥୋ ଦଶଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ବଵଲଦ୍ଗାଢଂ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ ସତ୍ୟଜିତଙ୍କୁ ଦଶଟି ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇଥିବା ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତତଃ ଶରଶତୈଃ ପାର୍ଥଂ ପାଞ୍ଚାଲଃ ଶୀଘ୍ରମାର୍ଦଯତ୍। ପାର୍ଥସ୍ତୁ ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନୋ ମହାରଥଃ
ତାପରେ ପଞ୍ଚାଳ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଶତଶତ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏବଂ ପାର୍ଥ, ସେ ମହାରଥୀ, ତୀରବର୍ଷାରେ ଢାକି ଦିଆଯିଲେ।
ଵେଗଂ ଚକ୍ରେ ମହାଵେଗୋ ଧନୁର୍ଜ୍ଯାମଵମୃଜ୍ଯ ଚ। ତତଃ ସତ୍ଯଜିତଶ୍ଚାପଂ ଛିତ୍ଵା ରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍
ସେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦ୍ରୁତ ଧନୁର ତାଣିଲେ; ତାପରେ ସତ୍ୟଜିତଙ୍କର ଧନୁ ଭାଙ୍ଗି, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସତ୍ଯଜିଦ୍ଵେଗଵତ୍ତରମ୍। ସାଶ୍ଵଂ ସସୂତଂ ସରଥଂ ପାର୍ଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସତ୍ଵରଃ
ତାପରେ ସତ୍ୟଜିତ ଆଉ ଏକ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ରଥ ସହିତ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତଂ ନ ମମୃଷେ ପାର୍ଥଃ ପାଞ୍ଚାଲେନାର୍ଦିତୋ ଯୁଧି। ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵିନାଶାର୍ଥଂ ସତ୍ଵରଂ ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛରାନ୍
ପଞ୍ଚାଳଙ୍କ ଆଘାତରେ ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିପାରିଲେନି; ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।