ଭୌମେନ ପ୍ରାସୃଜଦ୍ଭୂମିଂ ପାର୍ଵତେନାସୃଜଦ୍ଗିରୀନ୍। ଅନ୍ତର୍ଧାନେନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ପୁନରନ୍ତର୍ହିତୋଽଭଵତ୍
ଭୂମି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ତିଆରି କଲେ, ପାହାଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଦେଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଉଥରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରାଂଶୁଃ କ୍ଷଣାଦ୍ଧ୍ରସ୍ଵଃ କ୍ଷଣାଚ୍ଚ ରଥଧୂର୍ଗତଃ। କ୍ଷଣେନ ରଥମଧ୍ଯସ୍ଥଃ କ୍ଷଣେନାଵତରନ୍ମହୀମ୍
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଉଚ୍ଚ, ପୁଣି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଛୋଟ, ଆଉ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥର ଧ୍ୱଜରେ, ପୁଣି ରଥ ମଧ୍ୟରେ, ଆଉ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ।
ସୁକୁମାରଂ ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚ ଗୁରୁ ଚାପି ଗୁରୁପ୍ରିଯଃ। ସୌଷ୍ଠଵେନାଭିସଂଯୁକ୍ତଃ ସୋଽଵିଧ୍ଯଦ୍ଵିଵିଧୈଃ ଶରୈଃ
ସେ ନରମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଭାରୀ ଓ ଭାରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦକ୍ଷତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭ୍ରମତଶ୍ଚ ଵରାହସ୍ଯ ଲୋହସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସମମ୍। ପଞ୍ଚବାଣାନସଂକ୍ତାନ୍ସଂମୁମୋଚୈକବାଣଵତ୍
ଏକ ଲୋହା ଶୂକର ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଏକାସାଥିରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏକ ବାଣ ଭଳି।
ଗଵ୍ଯେ ଵିଷାଣକୋଶେ ଚ ଚଲେ ରଜ୍ଜ୍ଵଵଲମ୍ବିନି। ନିଚଖାନ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସାଯକାନେକଵିଂଶତିମ୍
ଗାଈର ଶିଙ୍ଗର ଖୋଲ ଓ ଚଳିତ ଦୋରୀରେ, ସେ ଏକୋଇଶଟି ବାଣ ଗାଢ଼ିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର।
ଇତ୍ଯେଵମାଦି ସୁମହତ୍ଖଡ୍ଗେ ଧନୁଷି ଚାନଘ। ଗଦାଯାଂ ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଲୋ ମଣ୍ଡଲାନି ହ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ବଡ଼ ତଳୱାର, ଧନୁଷ ଓ ଗଦାରେ, ଅସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଅର୍ଜୁନ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଇଲେ।
ତତଃ ସମାପ୍ତଭୂଯିଷ୍ଠେ ତସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ଭାରତ। ମନ୍ଦୀଭୂତେ ସମାଜେ ଚ ଵାଦିତ୍ରସ୍ଯ ଚ ନିଃସ୍ଵନେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସମାବେଶ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ମନ୍ଦ ହେଲା।
ଦ୍ଵାରଦେଶାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ମାହାତ୍ମ୍ଯବଲସୂଚକଃ। ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସଦୃଶଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଭୁଜନିଃସ୍ଵନଃ
ଦ୍ୱାର ଦିଗରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଏକ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ବଜ୍ର ଭଙ୍ଗିବା ଭଳି, ବାହୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା।
ଦୀର୍ଯନ୍ତେ କିଂ ନୁ ଗିରଯଃ କିଂସ୍ଵିଦ୍ଭୂମିର୍ଵିଦୀର୍ଯତେ। କିଂସ୍ଵିଦାପୂର୍ଯତେ ଵ୍ଯୋମ ଜଲଧାରାଘନୈର୍ଘନୈଃ
ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି କି? ଭୂମି ଫାଟୁଛି କି? ଆକାଶ ଘନ ମେଘରେ ପୂରିଯାଉଛି କି?
ରଙ୍ଗସ୍ଯୈଵଂ ମତିରଭୂତ୍କ୍ଷଣେନ ଵସୁଧାଧିପ। ଦ୍ଵାରଂ ଚାଭିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷକାସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଭୂମିର ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଆସିଲା, ସେଇବେଳେ ସମସ୍ତ ଦର୍ଶକ ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଦେଖିଲେ।
ପଞ୍ଚଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପାର୍ଥୈର୍ଦ୍ରୋଣଃ ପରିଵୃତୋ ଵଭୌ। ପଞ୍ଚତାରେଣ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସାଵିତ୍ରେଣେଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ଦ୍ରୋଣ ଚମକୁଥିଲେ, ପାଞ୍ଚ ତାରା ସହିତ ସାବିତ୍ରୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନା ଚ ସହିତଂ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଶତମୂର୍ଜିତମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନମମିତ୍ରଘ୍ନମୁତ୍ଥିତଂ ପର୍ଯଵାରଯତ୍
ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମା ଓ ଶତମାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ ମିଶି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଉଠିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
ସ ତୈସ୍ତଦା ଭ୍ରାତୃଭିରୁଦ୍ଯତାଯୁଧୈ- ର୍ଗଦାଗ୍ରପାଣିଃ ସମଵସ୍ଥିତୈର୍ଵୃତଃ। ବଭୌ ଯଥା ଦାନଵସଂକ୍ଷଯେ ପୁରା ପୁନନ୍ଦରୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସମାଵୃତଃ
ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତୁଳି, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବମାନେ ଦାନବ ନାଶ କରିବା ବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ତସ୍ମିଞ୍ଜନସମାଗମେ।' ଦତ୍ତେଽଵକାଶେ ପୁରୁଷୈର୍ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ। ଵିଵେଶ ରଙ୍ଗଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କର୍ଣଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ପୁରୁଷମାନେ ଅବକାଶ ଦେଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି ସହ କର୍ଣ୍ଣ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ବିଜେତା, ବିସ୍ତୃତ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସହଜଂ କଵଚଂ ବିଭ୍ରତ୍କୁଣ୍ଡଲୋଦ୍ଦ୍ଯୋତିତାନନଃ। ସ ଧନୁର୍ବଦ୍ଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶଃ ପାଦଚାରୀଵ ପର୍ଵତଃ
ସ୍ୱାଭାବିକ କବଚ ପିନ୍ଧି, କଣ୍ଠରେ ଝଲମଲାଉଥିବା କୁଣ୍ଡଳରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ବାନ୍ଧି, ସେ ପାହାଡ଼ ଚାଲିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କନ୍ଯାଗର୍ଭଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ପୃଥାଯାଃ ପୃଥୁଲୋଚନଃ। ତୀକ୍ଷ୍ଣାଂଶୋର୍ଭାସ୍କରସ୍ଯାଂଶଃ କର୍ଣୋଽରିଗଣସୂଦନଃ
କନ୍ୟାର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବଡ଼ ଆଖିଅଳି କର୍ଣ୍ଣ, ତୀବ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ।
ସିଂହର୍ଷଭଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ବଲଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଦୀପ୍ତିକାନ୍ତିଦ୍ଯୁତିଗୁଣୈଃ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଜ୍ଵଲନୋପମଃ
ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ସେ ସିଂହ, ବୃଷ୍ଵ ଓ ମହାହାତୀ ହାତୀ ପରି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ପ୍ରାଂଶୁଃ କନକତାଲାଭଃ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା। ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯଗୁଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯାତ୍ମସଂଭଵଃ
ଲମ୍ବା ଦେହ, ସୁନା ରଙ୍ଗ, ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକ, ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣର ଧନୀ, ମହିମାମୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ।
ସ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵତୋ ରଙ୍ଗମଣ୍ଡଲମ୍। ପ୍ରଣାମଂ ଦ୍ରୋଣକୃପଯୋର୍ନାତ୍ଯାଦୃତମିଵାକରୋତ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବାନ୍ ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚକୁ ଚାଲି ଦେଖିଲେ, ଡ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ନୁହେଁ, କିଛି ଅଭିବାଦନ କଲେ।
ସ ସମାଜଜନଃ ସର୍ଵୋ ନିଶ୍ଚଲଃ ସ୍ଥିରଲୋଚନଃ। କୋଽଯମିତ୍ଯାଗତକ୍ଷୋଭଃ କୌତୂହଲପରୋଽଭଵତ୍
ସମସ୍ତ ଦର୍ଶକ ନିର୍ମଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, 'ଏହି କିଏ?' ବୋଲି ଜିଜ୍ଞାସାରେ ମନ ଭରିଗଲା।
ସୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମେଘଗମ୍ଭୀରସ୍ଵରେଣ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମଜ୍ଞାତଂ ସାଵିତ୍ରଃ ପାକଶାସନିମ୍
ତାପରେ ସେ, ଗମ୍ଭୀର ମେଘର ଶବ୍ଦ ପରି କଣ୍ଠସ୍ୱରରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ: 'ଭାଇ ଭାଇଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ।'
ପାର୍ଥ ଯତ୍ତେ କୃତଂ କର୍ମ ଵିଶେଷଵଦହଂ ତତଃ। କରିଷ୍ଯେ ପଶ୍ଯତାଂ ନୄଣାଂ ମାଽଽତ୍ମନା ଵିସ୍ମଯଂ ଗମଃ
'ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିଛ, ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ସେଇ କାମ କରିବି; ମୋ ପ୍ରତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।'
ଅସମାପ୍ତେ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵଚନେ ଵଦତାଂ ଵର। ଯନ୍ତ୍ରୋତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ଇଵୋତ୍ତସ୍ଥୌ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈ ସର୍ଵତୋ ଜନଃ
ସେଠାରେ ସେ କଥା ଶେଷ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁରନ୍ତ ଉଠିପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନମୁପାଵିଶତ୍। ହ୍ରୀଶ୍ଚ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ବୀଭତ୍ସୁଂ କ୍ଷଣେନାନ୍ଵାଵିଵେଶ ହ
ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟସିଂହ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିଗଲା; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନରେ ଲଜ୍ଜା ଓ କ୍ରୋଧ ଏକ କ୍ଷଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ କର୍ଣଃ ପ୍ରିଯରଣଃ ସଦା। ଯତ୍କୃତଂ ତତ୍ର ପାର୍ଥେନ ତଚ୍ଚକାର ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ କର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ କଲେ।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଭାରତ। କର୍ଣଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୁଦା ତତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ଆନନ୍ଦରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାବାହୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ମାନଦ। ଅହଂ ଚ କୁରୁରାଜ୍ଯଂ ଚ ଯଥେଷ୍ଟମୁପଭୁଜ୍ଯତାମ୍
'ବଡ଼ ବାହୁବଳୀ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଆସିଛ, ମାନଦାତା। ମୋ ସହିତ କୁରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଇଚ୍ଛାମତେ ଉପଭୋଗ କର।'
କୃତଂ ସର୍ଵମହଂ ମନ୍ଯେ ସଖିତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଵୃଣେ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧଂ ଚ ପାର୍ଥେନ କର୍ତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭୋ
'ମୁଁ ଭାବୁଛି ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ନେଉଛି। ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଚାହେଁ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କର୍ଣେନ ରାଜନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। କର୍ଣଂ ଦୀର୍ଘାଞ୍ଚିତଭୁଜଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ବିସ୍ତାରିତ କରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମଯା ସାର୍ଧଂ ବନ୍ଧୂନାଂ ପ୍ରିଯକୃଦ୍ଭଵ। ଦୁର୍ହୃଦାଂ କୁରୁ ସର୍ଵେଷାଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦମରିନ୍ଦମ
'ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହେଉ, ଶତ୍ରୁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତୁମ ପାଦ ରଖ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।'