ଗାନ୍ଧାରୀ ଚ ମହାଭାଗା କୁନ୍ତୀ ଚ ଜଯତାଂ ଵର। ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ସପ୍ରେଷ୍ଯାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଓ କୁନ୍ତୀ, ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କ ସେବିକା ଓ ଭୂଷଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହର୍ଷାଦାରୁରୁହୁର୍ମଞ୍ଚାନ୍ମେରୁଂ ଦେଵସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯଥା। ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯାଦ୍ଯଂ ଚ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ପୁରାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଞ୍ଚକୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦେବୀମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସହରରୁ ତ୍ୱରିତ ଆସିଲେ।
ଦର୍ଶନେପ୍ସୁଃ ସମଭ୍ଯାଗାତ୍କୁମାରାଣାଂ କୃତାସ୍ତ୍ରତାମ୍। କ୍ଷଣେନୈକସ୍ଥତାଂ ତତ୍ର ଦର୍ଶନେପ୍ସୁର୍ଜଗାମ ହ
ଅସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ କୁମାରମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଵାଦିତୈଶ୍ଚ ଵାଦିତ୍ରୈର୍ଜନକୌତୂହଲେନ ଚ। ମହାର୍ଣଵ ଇଵ କ୍ଷୁବ୍ଧଃ ସମାଜଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା
ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ସମାବେଶ ଏମିତି ହେଲା, ଯେପରି ଉତ୍ତେଜିତ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର।
ତତଃ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତଵାନ୍। ଶୁକ୍ଲକେଶଃ ସିତଶ୍ମଶ୍ରୁଃ ଶୁକ୍ଲାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ
ତାପରେ ଗୁରୁ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଉପବୀତ, ଶୁଭ୍ର କେଶ, ଶୁଭ୍ର ଦାଢ଼ି ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରଙ୍ଗମଧ୍ଯଂ ତଦାଚାର୍ଯଃ ସପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ନଭୋ ଜଲଧରୈର୍ହୀନଂ ସାଙ୍ଗାରକ ଇଵାଂଶୁମାନ୍
ସେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ରଙ୍ଗଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମେଘହୀନ ଆକାଶରେ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଵ୍ଯାସସ୍ଯାନୁମତେ ଚକ୍ରେ ବଲିଂ ବଲଵତାଂ ଵରଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ୍କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜେ ବଳି ଦେଲେ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିରତ୍ନାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପ୍ରଦଦୌ ଦକ୍ଷିଣାଂ ରାଜା ଦ୍ରୋଣାଯ ଚ କୃପାଯ ଚ
ରାଜା ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ।
ସୁଖପୁଣ୍ଯାହଘୋଷସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସମନନ୍ତରମ୍। ଵିଵିଶୁର୍ଵିଵିଧଂ ଗୃହ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରୋପକରଣଂ ନରାଃ
ଶୁଭ ଦିନ ଓ ସୁଖର ଘୋଷଣା ପରେ, ପୁରୁଷମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଉପକରଣ ନେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ବଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରାଣା ବଦ୍ଧକକ୍ଷ୍ଯା ମହାରଥାଃ। ବଦ୍ଧଥୂଣାଃ ସଧନୁଷୋ ଵିଵିଶୁର୍ଭରତର୍ଷଭାଃ
ତାପରେ ମହାରଥୀମାନେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ରକ୍ଷା, କମରବନ୍ଧ, ତୁଣୀ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରଙ୍ଗମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତଂ ଦ୍ରୋଣମଭିଵାଦ୍ଯ ନରର୍ଷଭାଃ। ଚକ୍ରୁଃ ପୂଜାଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚ କୃପସ୍ଯ ଚ
ମଞ୍ଚର ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଓ ପୂଜା କଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିଶ୍ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତାଭିଃ ସର୍ଵେ ସଂହୃଷ୍ଟମାନସାଃ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ପୁନଃ ଶସ୍ତ୍ରାନ୍ବଲିପୁଷ୍ପୈଃ ସମର୍ଚିତାନ୍
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ପୁଣିଥରେ ଫୁଲ ଓ ବଳି ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିବା ଶସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂମିଶ୍ରୈଃ ସ୍ଵଯମର୍ଚନ୍ତି କୌରଵାଃ। ରକ୍ତଚନ୍ଦନଦିଗ୍ଧାଶ୍ଚ ରକ୍ତମାଲ୍ଯାନୁଧାରିଣଃ
କୌରବମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଲାଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ରକ୍ତପତାକାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନାଃ। ଦ୍ରୋଣେନ ସମନୁଜ୍ଞାତା ଗୃହ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରଂ ପରନ୍ତପାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଲାଲ ପତାକା ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ମହାବୀରମାନେ ନିଜ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।
ଧନୂଂଷି ପୂର୍ଵ ସଂଗୃହ୍ଯ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷିତାଃ। ସଜ୍ଯାନି ଵିଵିଧାକାରାଃ ଶରୈଃ ସନ୍ଧାଯ କୌରଵା
କୌରବମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାରା ଗହଣା ଲଗାଇଥିବା ଧନୁଷ ନେଲେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଧନୁଷ ତଣି ତାର ଚଢାଇଲେ ଏବଂ ତାରରେ ତୀର ଲଗେଇଲେ।
ଜ୍ଯାଘୋଷଂ ତଲଘୋଷଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଭୂତାନ୍ଯମୋହଯନ୍
ଧନୁଷର ତାର ଝଙ୍କାର ଓ ହାତ ତାଳିର ଶବ୍ଦ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚ ତେ ତତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁନରୋଗମାଃ। ଚକ୍ରୁରସ୍ତ୍ରଂ ମହାଵୀର୍ଯାଃ କୁମାରାଃ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେଇ ପ୍ରବଳ କୁମାରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଷତ ରହି, ଅଦ୍ଭୁତ ଶସ୍ତ୍ର କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ।
କେଷାଂଚିତ୍ତତ୍ର ମାଲ୍ଯେଷୁ ଶରା ନିପତିତା ନୃପ। କେଷାଂଚିତ୍ପୁଷ୍ପମୁକୁଟେ ନିପତନ୍ତି ସ୍ମ ସାଯକାଃ
ହେ ରାଜା, କିଛି ଲୋକଙ୍କ ମାଳା ଉପରେ ତୀର ପଡ଼ିଲା, କିଛିଙ୍କ ଫୁଲ ମୁକୁଟ ଉପରେ ତୀର ଲାଗିଲା।
କେଚିଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵିଵିଧୈର୍ବାଣୈରାହିତଲକ୍ଷଣୈଃ। ବିଭିଦୁର୍ଲାଘଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ଗୁରୂଣି ଚ ଲଘୂନି ଚ
କିଛି ଯୋଧା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଦକ୍ଷତାରେ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଏବଂ ଛୋଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଉଭୟକୁ ଭେଦିଲେ।
କେଚିଚ୍ଛରାକ୍ଷେପଭଯାଚ୍ଛିରାଂସ୍ଯଵନନାମିରେ। ମନୁଜା ଧୃଷ୍ଟମପରେ ଵୀକ୍ଷାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ
କିଛି ଲୋକ ତୀର ଭୁଲିଯିବା ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଦୃଢ଼ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ତେ ସ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ଯାଣି ବିଭିଦୁର୍ବାଣୈର୍ନାମାଙ୍କଶୋଭିତୈଃ। ଵିଵିଧୈର୍ଲାଘଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈରୁହ୍ଯନ୍ତୋ ଵାଜିଭିର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ନାମ ଲେଖା ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଦକ୍ଷତାରେ ଛାଡ଼ି, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦିଲେ।
ତତ୍କୁମାରବଲଂ ତତ୍ର ଗୃହୀତଶରକାର୍ମୁକମ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାକାରଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତେ ଵିସ୍ମିତାଭଵନ୍
ତୀର ଓ ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ସେଇ କୁମାରମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଦର୍ଶକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସହସା ଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନରାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭାରତ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଜଣେ ହଟାତ୍ ଚିତ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଫୁଲିଯାଇ, 'ବାହ୍ ବାହ୍' ବୋଲି କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କୃତ୍ଵା ଧନୁଷି ତେ ମାର୍ଗାନ୍ରଥଚର୍ଯାସୁ ଚାସକୃତ୍। ଗଜପୃଷ୍ଠେଽଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଚ ନିଯୁଦ୍ଧେ ଚ ମହାବଲାଃ
ସେମାନେ ଧନୁଷରେ ନିଜ କୌଶଳ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଇଲେ—ରଥ ଚଳାଣରେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପିଠିରେ, ଏବଂ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବଳ ଦେଖାଇଲେ।
ଗୃହୀତଖଡ୍ଗଚର୍ମାଣସ୍ତତୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରହାରିଣଃ। ତ୍ସରୁମାର୍ଗାନ୍ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚେରୁଃ ସର୍ଵାସୁ ଭୂମିଷୁ
ତାପରେ ସେମାନେ ଖଡ଼ଗ ଓ ଢାଳ ଧରି, ପୁଣିଥରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ମଞ୍ଚର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଣ କଲେ।
ଲାଘଵଂ ସୌଷ୍ଠଵଂ ଶୋଭାଂ ସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଦୃଢମୁଷ୍ଟିତାମ୍। ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରଯୋଗଂ ଖଡ୍ଗଚର୍ମଣୋଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଚପଳତା, ଦକ୍ଷତା, ରୂପ, ଦୃଢ଼ତା ଓ ମଜବୁତ ଧରିବା କୌଶଳ ଦେଖିଲେ—ଖଡ଼ଗ ଓ ଢାଳ ବ୍ୟବହାରରେ।
ଅଥ ତୌ ନିତ୍ଯସଂହୃଷ୍ଟୌ ସୁଯୋଧନଵୃକୋଦରୌ। ଅଵତୀର୍ଣୌ ଗଦାହସ୍ତାଵେକଶୃଙ୍ଗାଵିଵାଚଲୌ
ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ସୁୟୋଧନ ଓ ବୃକୋଦର—ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଗଦା ହାତରେ ନେଇ, ଏକ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଦୁଇଟି ପରି ମଞ୍ଚକୁ ଉତରିଲେ।
ବଦ୍ଧକକ୍ଷ୍ଯୌ ମହାବାହୂ ପୌରୁଷେ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତୌ। ବୃଂହନ୍ତୌ ଵାସିତାହେତୋଃ ସମଦାଵିଵ କୁଞ୍ଜରୌ
ମଜବୁତ କମର ବାନ୍ଧି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ନେଇ, ପୁରୁଷ ମାନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଯାଇଥିଲେ—ଯେପରି ମଦ ହୋଇଥିବା ଦୁଇଟି ହାତୀ।
ତୌ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣସଵ୍ଯାନି ମଣ୍ଡଲାନି ମହାବଲୌ। ଚେରତୁର୍ମଣ୍ଡଲଗତୌ ସମଦାଵିଵ କୁଞ୍ଜରୌ
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଏକାଉଁଠି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପଟେ ଘୂରି ଘୂରି ଚାଲିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟି ସମାନ ଶକ୍ତିର ହାତୀ ମାନେ ଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ଵିଦୁରୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଗାନ୍ଧାର୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵାରଣିଃ। ନ୍ଯଵେଦଯେତାଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୁମାରାଣାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପାଣ୍ଡବ ହାତୀ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଓ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖବର ଦେଲେ।