ନ ଚ ତେ ମାନୁଷେଷ୍ଵେତତ୍ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ। ଜଗଦ୍ଵିନିର୍ଦହେଦେତଦଲ୍ପତେଜସି ପାତିତମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର କେବେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା କାହା ପାଖରେ ଏହା ପଡ଼ିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଧ୍ୱଂସ ହେବ।
ଅସାମାନ୍ଯମିଦଂ ତାତ ଲୋକେଷ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ନିଗଦ୍ଯତେ। ତଦ୍ଧାରଯେଥାଃ ପ୍ରଯତଃ ଶୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ
ମୁଁ କହୁଛି ପୁଅ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସାଧାରଣ ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ସାବଧାନରେ ଧାରଣ କର, ଏବଂ ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ବାଧେତାମାନୁଷଃ ଶତ୍ରୁର୍ଯଦି ତ୍ଵାଂ ଵୀର କଶ୍ଚନ। ତଦ୍ଵଧାଯ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀଥାସ୍ତଦସ୍ତ୍ରମିଦମାହଵେ
ହେ ବୀର, ଯଦି କେହି ମାନବ ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କର।
ତଥେତି ସଂପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ବୀଭତ୍ସୁଃ ସ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଜଗ୍ରାହ ପରମାସ୍ତ୍ରଂ ତଦାହ ଚୈନଂ ପୁନର୍ଗୁରୁଃ। ଭଵିତା ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାନ୍ଯଃ ପୁମାଁଲ୍ଲୋକେ ଧନୁର୍ଧରଃ
ବୀଭତ୍ସୁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଏପରି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ସେଇ ପରମ ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପୁଣି ଗୁରୁ କହିଲେ, "ତୁମ ସମାନ ଧନୁର୍ଧର ଏଇ ଜଗତରେ ଆଉ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।"
କୃତାସ୍ତ୍ରାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଂଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭାରତ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନେଶ୍ଵରମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃପସ୍ଯ ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ଵାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯ ଚ ସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ
କୃପ, ସୋମଦତ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାହ୍ଲୀକ, ଗାଙ୍ଗେୟ, ବ୍ୟାସ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,
ରାଜନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତଵିଦ୍ଯାସ୍ତେ କୁମାରାଃ କୁରୁସତ୍ତମ। ତେ ଦର୍ଶଯେଯୁଃ ସ୍ଵାଂ ଶିକ୍ଷାଂ ରାଜନ୍ନନୁମତେ ତଵ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ହୋଇଛନ୍ତି; ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର କୌଶଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ତାପରେ ମହାରାଜା ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, କହିଲେ।
ଯଦାନୁମନ୍ଯସେ କାଲଂ ଯସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଯଥାଯଥା। ତଥାତଥା ଵିଧାନାଯ ସ୍ଵଯମାଜ୍ଞାପଯସ୍ଵ ମାମ୍
ଯେତେବେଳେ, କେଉଁଠି, ଯେପରି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବିବେ, ସେପରି ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି।
ସ୍ପୃହଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ନିର୍ଵେଦାନ୍ପୁରୁଷାଣାଂ ସଚକ୍ଷୁଷାମ୍। ଅସ୍ତ୍ରହେତୋଃ ପରାକ୍ରାନ୍ତାନ୍ଯେ ମେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରକାନ୍
ଆଜି ମୁଁ ଚାହାଁଉଛି ମୋ ପୁଅମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ, ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିବାକୁ।
କ୍ଷତ୍ତର୍ଯଦ୍ଗୁରୁରାଚାର୍ଯୋ ବ୍ରଵୀତି କୁରୁ ତତ୍ତଥା। ନ ହୀଦୃଶଂ ପ୍ରିଯଂ ମନ୍ଯେ ଭଵିତା ଧର୍ମଵତ୍ସଲ
ହେ କ୍ଷତ୍ତା, ଗୁରୁ ଯାହା କହିବେ, ସେହିପରି କର; ଧର୍ମପ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ଏଠିକି ଆଉ କିଛି ମୋତେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ତତୋ ରାଜାନମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵିଦୁରାନୁମତୋପି ହି। ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମାପଯାମାସ ମେଦିନୀମ୍
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବିଦୁରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଭାରଦ୍ୱାଜ ମାଟି ମାପିଲେ।
ସମାମଵୃକ୍ଷାଂ ନିର୍ଗୁଲମାମୁଦକ୍ପ୍ରଵଣସଂସ୍ଥିତାମ୍। ତସ୍ଯାଂ ଭୂମୌ ବଲିଂ ଚକ୍ରେ ତିଥୌ ନକ୍ଷତ୍ରପୂଜିତେ
ସମତଳ ଭୂମିରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଗଛ ନଥିଲା ଏବଂ ଜଳପଥ ନିକଟରେ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଦିନରେ ବଳି ଦେବା କାମ କଲେ।
ଅଵଘୁଷ୍ଟଂ ପୁରଂ ଚାପି ତଦର୍ଥଂ ଭରତର୍ଷଭ। ରଙ୍ଗଭୂମୌ ସୁଵିପୁଲଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଵିଧି
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହରକୁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଶାଳ ରଙ୍ଗଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା।
ପ୍ରେକ୍ଷାଗାରଂ ସୁଵିହିତଂ ଚକ୍ରସ୍ତେ ତସ୍ଯ ଶିଲ୍ପିନଃ। ରକ୍ଷାଂ ସର୍ଵାଯୁଧୋପେତାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚୈଵ ନରର୍ଷଭ
କାରିଗରମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶନ ମଞ୍ଚ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ଓ ରାଜାଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା।
ମଞ୍ଚାଂଶ୍ଚ କାରଯାମାସୁର୍ଯତ୍ର ଜାନପଦା ଜନାଃ। ଵିପୁଲାନୁଚ୍ଛ୍ରଯୋପେତାଞ୍ଶିବିକାଶ୍ଚ ମହାଧନାଃ
ସେଠାରେ ଜନମାନେ ବସିପାରିବେ ବୋଲି ମଞ୍ଚ ତିଆରି ହେଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ଧନରେ ଶୋଭିତ ଉଚ୍ଚ ଓ ଆରାମଦାୟକ ଶିବିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହେଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତତୋଽହନି ପ୍ରାପ୍ତେ ରାଜା ସସଚିଵସ୍ତଦା। `ସାନ୍ତଃପୁରଃ ସହାମାତ୍ଯୋ ଵ୍ଯାସସ୍ଯାନୁମତେ ତଦା।' ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରମୁଖତଃ କୃତ୍ଵା କୃପଂ ଚାଚାର୍ଯସତ୍ତମମ୍
ସେ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ଅମାତ୍ୟମାନେ ସହିତ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଏବଂ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସହିତ ରଖିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକଂ ସୋମଦତ୍ତଂ ଚ ଭୂରିଶ୍ରଵସମେଵ ଚ। କୁରୂନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସଚିଵାନାଦାଯ ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ବାହ୍ଲୀକ, ସୋମଦତ୍ତ, ଭୂରିଶ୍ରବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୁରୁ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସେ ସହରରୁ ବାହାରେ ଆସିଲେ।
ରଙ୍ଗଭୂମିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହିତୋ ନୃପଃ
ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ରଙ୍ଗଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମୁକ୍ତାଜାଲପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଵୈଦୂର୍ଯମମିଶୋଭିତମ୍। ଶାତକୁମ୍ଭମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷାଗାରମୁପାଗମତ୍
ମୁକ୍ତା ଜାଳରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ବିଦୂର୍ୟମ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା, ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ମଞ୍ଚକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ଚ ମହାଭାଗା କୁନ୍ତୀ ଚ ଜଯତାଂ ଵର। ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ସପ୍ରେଷ୍ଯାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଓ କୁନ୍ତୀ, ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କ ସେବିକା ଓ ଭୂଷଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହର୍ଷାଦାରୁରୁହୁର୍ମଞ୍ଚାନ୍ମେରୁଂ ଦେଵସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯଥା। ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯାଦ୍ଯଂ ଚ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ପୁରାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଞ୍ଚକୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦେବୀମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସହରରୁ ତ୍ୱରିତ ଆସିଲେ।
ଦର୍ଶନେପ୍ସୁଃ ସମଭ୍ଯାଗାତ୍କୁମାରାଣାଂ କୃତାସ୍ତ୍ରତାମ୍। କ୍ଷଣେନୈକସ୍ଥତାଂ ତତ୍ର ଦର୍ଶନେପ୍ସୁର୍ଜଗାମ ହ
ଅସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ କୁମାରମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଵାଦିତୈଶ୍ଚ ଵାଦିତ୍ରୈର୍ଜନକୌତୂହଲେନ ଚ। ମହାର୍ଣଵ ଇଵ କ୍ଷୁବ୍ଧଃ ସମାଜଃ ସୋଽଭଵତ୍ତଦା
ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ସମାବେଶ ଏମିତି ହେଲା, ଯେପରି ଉତ୍ତେଜିତ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର।
ତତଃ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତଵାନ୍। ଶୁକ୍ଲକେଶଃ ସିତଶ୍ମଶ୍ରୁଃ ଶୁକ୍ଲାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ
ତାପରେ ଗୁରୁ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଉପବୀତ, ଶୁଭ୍ର କେଶ, ଶୁଭ୍ର ଦାଢ଼ି ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରଙ୍ଗମଧ୍ଯଂ ତଦାଚାର୍ଯଃ ସପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ। ନଭୋ ଜଲଧରୈର୍ହୀନଂ ସାଙ୍ଗାରକ ଇଵାଂଶୁମାନ୍
ସେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ରଙ୍ଗଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମେଘହୀନ ଆକାଶରେ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଵ୍ଯାସସ୍ଯାନୁମତେ ଚକ୍ରେ ବଲିଂ ବଲଵତାଂ ଵରଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ୍କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜେ ବଳି ଦେଲେ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିରତ୍ନାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପ୍ରଦଦୌ ଦକ୍ଷିଣାଂ ରାଜା ଦ୍ରୋଣାଯ ଚ କୃପାଯ ଚ
ରାଜା ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ।
ସୁଖପୁଣ୍ଯାହଘୋଷସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସମନନ୍ତରମ୍। ଵିଵିଶୁର୍ଵିଵିଧଂ ଗୃହ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରୋପକରଣଂ ନରାଃ
ଶୁଭ ଦିନ ଓ ସୁଖର ଘୋଷଣା ପରେ, ପୁରୁଷମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଉପକରଣ ନେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ବଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରାଣା ବଦ୍ଧକକ୍ଷ୍ଯା ମହାରଥାଃ। ବଦ୍ଧଥୂଣାଃ ସଧନୁଷୋ ଵିଵିଶୁର୍ଭରତର୍ଷଭାଃ
ତାପରେ ମହାରଥୀମାନେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ରକ୍ଷା, କମରବନ୍ଧ, ତୁଣୀ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।