ଭୁକ୍ତ ଏଵ ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ନାସ୍ଯାଦନ୍ଯତ୍ର ଵର୍ତତେ। ହସ୍ତସ୍ତେଜସ୍ଵିନସ୍ତସ୍ଯ ଅନୁଗ୍ରହଣକାରଣାତ୍
ଖାଇ ସାରିଲାପରେ, କୌନ୍ତେୟ ତାଙ୍କର ହାତକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରେ ଯିବା ଦେଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାତ କୃପାବଶତଃ ଏହି କାମ କଲା।
ତଦଭ୍ଯାସକୃତଂ ମତ୍ଵା ରାତ୍ରାଵପି ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଯୋଗ୍ଯାଂ ଚକ୍ରେ ମହାବାହୁର୍ଧନୁଷା ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ଏହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ ଭାବି, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଅନୁଶୀଳନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷଂ ଦ୍ରୋଣଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ଭାରତ। ଉପେତ୍ଯ ଚୈନମୁତ୍ଥାଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର ଧନୁଷର ତଣ୍ଡା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—
ପ୍ରଯତିଷ୍ଯେ ତଥା କର୍ତୁଂ ଯଥା ନାନ୍ଯୋ ଧନୁର୍ଧରଃ। ତ୍ଵତ୍ସମୋ ଭଵିତା ଲୋକେ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିବି ଯେ, ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମ ସମାନ କୌଣସି ଧନୁର୍ଧର ହେବେ ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟ କଥା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽର୍ଜୁନଂ ଭୂଯୋ ହଯେଷୁ ଚ ଗଜେଷୁ ଚ। ରଥେଷୁ ଭୂମାଵପି ଚ ରଣଶିକ୍ଷାମଶିକ୍ଷଯତ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଘୋଡା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଳା ଶିଖାଇଲେ।
ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ଯାଯାଂ ତୋମରପ୍ରାସଶକ୍ତିଷୁ। ଦ୍ରୋଣଃ ସଂକୀର୍ଣଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଶିକ୍ଷଯାମାସ କୌରଵାନ୍
ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର ଚଳାଣ, ତୋମର, ବଣ, ଶକ୍ତି ଓ ମିଶ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ କୌରବମାନୋଁକୁ ଶିଖାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ତତ୍କୌଶଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧନୁର୍ଵେଦଜିଘୃକ୍ଷଵଃ। ସଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ଏକଠି ହେଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଶିକ୍ଷଯାମାସ ଦ୍ରୋଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ।' ତତୋ ନିଷାଦରାଜସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯଧନୁଷଃ ସୁତଃ। ଏକଲଵ୍ଯୋ ମହାରାଜ ଦ୍ରୋଣମଭ୍ଯାଜଗାମ ହ
ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦ୍ରୋଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ; ତାପରେ, ରାଜା, ନିଷାଦ ରାଜା ହିରଣ୍ୟଧନୁର ପୁଅ ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ନ ସ ତଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ନୈଷାଦିରିତି ଚିନ୍ତଯନ୍। ଶିଷ୍ଯଂ ଧନୁଷି ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ତେଷାମେଵାନ୍ଵଵେକ୍ଷଯା
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଷାଦ ବୋଲି ଭାବି ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଧର୍ମ ଜାଣି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶିଷ୍ୟ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଶିଷ୍ଯୋଽସି ମମ ନୈଷାଦେ ପ୍ରଯୋଗେ ବଲତ୍ତରଃ। ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଗୃହାନେଵ ଅନୁଜ୍ଞାତୋଽସି ନିତ୍ଯଶଃ
ନିଷାଦ, ତୁମେ ମୋର ଶିଷ୍ୟ ନୁହଁ; ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ରଚଳାଣରେ ଦକ୍ଷ। ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ—ମୋର ଅନୁମତି ସଦା ରହିଲା।
ସ ତୁ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଶିରସା ପାଦୌ ଗୃହ୍ଯ ପରନ୍ତପଃ। ଅରଣ୍ଯମନୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୃତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣଂ ମହୀମଯମ୍
କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରବଳ ଏକଲବ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ଶିରୋବନ୍ଦନା କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମାଟିରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନାଚାର୍ଯଵୃତ୍ତିଂ ଚ ପରମାମାସ୍ଥିତସ୍ତଦା। ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରେ ଯୋଗମାତସ୍ଥେ ପରଂ ନିଯମମାସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ସେ ଶିଷ୍ୟର ଉଚ୍ଚତମ ଆଚରଣ ଅନୁସରିଲେ, ଦୃଢ଼ ସଂଯମ ନେଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣତା ଲାଗି ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ।
ପରଯା ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତୋ ଯୋଗେନ ପରମେଣ ଚ। ଵିମୋକ୍ଷାଦାନସନ୍ଧାନେ ଲଘୁତ୍ଵଂ ପରମାପ ସଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗଢ଼ା ଧ୍ୟାନ ସହିତ, ସେ ତୀର ଛାଡ଼ିବା, ଧରିବା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୌଶଳ ଅଧିଗମ କଲେ।
ଲାଘଵଂ ଚାସ୍ତ୍ରଯୋଗଂ ଚ ନଚିରାତ୍ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ।' ଅଥ ଦ୍ରୋଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ କଦାଚିତ୍କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଃ। ରଥୈର୍ଵିନିର୍ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ମୃଗଯାମରିମର୍ଦନାଃ
ସେ ଶୀଘ୍ର ହାତ ଚଳାଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ; ଏହା ପରେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଶିକାରକୁ ଯିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ତତ୍ରୋପକରଣଂ ଗୃହ୍ଯ ନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ରାଜନ୍ନନୁଜଗାମୈକଃ ଶ୍ଵାନମାଦାଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ସେଠାରେ, ଏକ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଉପକରଣ ନେଇ ସଂଯୋଗକ୍ରମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଏକ କୁକୁର ନେଇଥିଲେ, ରାଜା।
ତେଷାଂ ଵିଚରତାଂ ତତ୍ର ତତ୍ତତ୍କର୍ମଚିକୀର୍ଷଯା। ଶ୍ଵାଚରନ୍ସ ପଥା କ୍ରୀଡନ୍ନୈଷାଦିଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମିଵାନ୍
ସେମାନେ ଏଠାଠି ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ବିଭିନ୍ନ କାମ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେଇ କୁକୁର ରାସ୍ତାରେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ନିଷାଦ ଯୁବକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।
ସ କୃଷ୍ଣମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ କୃଷ୍ଣାଜିନଜଟାଘରମ୍। ନୈଷାଦିଂ ଶ୍ଵା ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭଷଂସ୍ତସ୍ଥୌ ତଦନ୍ତିକେ
କଳା ମାଟି ଲଗାଇଥିବା, କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଜଟା ପିନ୍ଧିଥିବା ନିଷାଦ ଯୁବକଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ କୁକୁର ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାଡ଼ି, ଭଉଁକୁଥିଲା।
ତଦା ତସ୍ଯାଥ ଭଷତଃ ଶୁନଃ ସପ୍ତ ଶରାନ୍ମୁଖେ। ଲାଘଵଂ ଦର୍ଶନ୍ନସ୍ତ୍ରେ ମୁମୋଚ ଯୁଗପଦ୍ଯଥା
ସେତେବେଳେ, କୁକୁର ଭଉଁକୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକେବେଳେ ସାତଟି ତୀର ତାହାର ମୁହଁରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ନିଜର ତୀର ଚଳାଣର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ।
ସ ତୁ ଶ୍ଵା ଶରପୂର୍ଣାସ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଜଗାମ ହ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵା ଵୀରାଃ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତାଃ
ସେଇ କୁକୁର, ମୁହଁ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା; ତାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିରାଟ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଲାଘଵଂ ଶବ୍ଧଵେଧିତ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ପରମଂ ତଦା। ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଵ୍ରୀଡିତାଶ୍ଚାସନ୍ପ୍ରଶଶଂସୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୀଘ୍ରତା ଓ ଶବ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ୟର କୌଶଳ ଦେଖି, ସେମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତଂ ତତୋଽନ୍ଵେଷମାଣାସ୍ତେ ଵନେ ଵନନିଵାସିନମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ନସ୍ଯନ୍ତମନିଶଂ ଶରାନ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେଠାରେ ବନବାସୀକୁ ଖୋଜିବା ବେଳେ, ରାଜା, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ସେ ବନବାସୀ ଅବିରତ ଭାବେ ତୀର ଛାଡ଼ୁଛି।
ନ ଚୈନମଭ୍ଯଜାନଂସ୍ତେ ତଦା ଵିକୃତଦର୍ଶନମ୍। ତଥୈନଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ୍ରୁଃ କୋ ଭଵାନ୍କସ୍ଯ ଵେତ୍ଯୁତ
ତାଙ୍କର ରୂପ ବଦଳିଯାଇଥିବାରୁ ସେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର ପୁଅ?'
ନିଷାଦାଧିପତେର୍ଵୀରା ହିରଣ୍ଯଧନୁଷଃ ସୁତମ୍। ଦ୍ରୋଣଶିଷ୍ଯଂ ଚ ମାଂ ଵିତ୍ତ ଧୁର୍ଵେଦକୃତଶ୍ରମମ୍
ମୋତେ ନିଷାଦ ରାଜା ହିରଣ୍ୟଧନୁଷଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଛାତ୍ର, ଯିଏ କଷ୍ଟକର ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି।
ତେ ତମାଜ୍ଞାଯ ତତ୍ତ୍ଵେନ ପୁନରାଗମ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଵନେ ସର୍ଵଂ ଦ୍ରୋଣାଯାଚଖ୍ଯୁରଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୁଣି ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୌନ୍ତେଯସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନୋ ରାଜନ୍ନେକଲଵ୍ଯମନୁସ୍ମରନ୍। ରହୋ ଦ୍ରୋଣଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଣଯାଦିଦମବ୍ରଵୀତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, ଗୁପ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ।
ନନ୍ଵହଂ ପରିରଭ୍ଯୈକଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ। ଭଵତୋକ୍ତୋ ନ ମେ ଶିଷ୍ଯସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ମୁଁ ତୁମେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଭଲପାଇଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ, “ମୋ ଛାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ତୁମକୁ ଟପିପାରିବେ ନାହିଁ।”’
ଅଥ କସ୍ମାନ୍ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଲୋକାଦପି ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଅନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଭଵତଃ ଶିଷ୍ଯୋ ନିଷାଦାଧିପତେଃ ସୁତଃ
ତେବେ, ଏବେ କାହିଁକି ତୁମର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଷ୍ୟ, ନିଷାଦ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ଶକ୍ତିରେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ହେଲେ?
ମୁହୂର୍ତମିଵ ତଂ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍। ସଵ୍ଯସାଚିନମାଦାଯ ନୈଷାଦିଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମିଵାନ୍
ଦ୍ରୋଣ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି, ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନେଇ, ନିଷାଦ ପୁଅଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ଜଟିଲଂ ଚୀରଵାସସମ୍। ଏକଲଵ୍ଯଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିମସ୍ଯନ୍ତମନିଶଂ ଶରାନ୍
ସେଠାରେ ଦ୍ରୋଣ ଦେଖିଲେ—ଏକଲବ୍ୟ, ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇଥିବା, ଜଟା ଓ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତରେ ଧନୁଷ ଧରି, ଅବିରତ ତୀର ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଏକଲଵ୍ଯସ୍ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣମାଯାନ୍ତମନ୍ତିକାତ୍। ଅଭିଗମ୍ଯୋପସଂଗୃହ୍ଯ ଜଗାମ ଶିରସା ମହୀମ୍
ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଅଭିବାଦନ କଲେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁଲେ।