ସଂସ୍ମରନ୍ସଙ୍ଗମଂ ଚୈଵ ଵଚନଂ ଚୈଵ ତସ୍ଯ ତତ୍। ତତୋ ଦ୍ରୁପଦମାଗମ୍ଯ ସଖଇପୂର୍ଵମହଂ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଆମ ପୂର୍ବ ଦେଖାଶୁଣା ଓ ସେଠାରେ କହିଥିବା କଥା ମନେପକାଇ, ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।
ଅବ୍ରୁଵଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସଖାଯଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମିତି। ଉପସ୍ଥିତସ୍ତୁ ଦ୍ରୁପଦଂ ସଖିଵଚ୍ଚାସ୍ମି ସଙ୍ଗତଃ
ମୁଁ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲି, 'ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ତୁମର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।' ଏଭଳି କହି, ମୁଁ ବନ୍ଧୁ ସମ୍ପର୍କରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲି।
ସ ମାଂ ନିରାକାରମିଵ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଅକୃତେଯଂ ତଵ ପ୍ରଜ୍ଞା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାତିସମଞ୍ଜସା
ସେ ମୋତେ ଅଜଣା ଲୋକ ଭଳି ହସି, କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଏଠି ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ଯଦାତ୍ଥ ମାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରସଭଂ ସଖା ତେଽହମିତି ଦ୍ଵିଜ। ସଂଗତନୀହ ଜୀର୍ଯନ୍ତି କାଲେନ ପରିଜୀର୍ଯତଃ
'ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଜୋରକରି କହିଲ, "ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧୁ," ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏଠି ସମ୍ପର୍କଗୁଡିକ ସମୟ ସହିତ ଝରିଯାଏ, ଲୋକେ ବୃଦ୍ଧ ହେବା ସହିତ ସେମାନେ ମନ୍ଦ ପଡ଼ନ୍ତି।'
ସୌହୃଦଂ ମେ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯାସୀତ୍ପୂର୍ଵଂ ସାମର୍ଥ୍ଯବନ୍ଧନମ୍। ନାଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ନାରଥୀ ରଥିନଃ ସଖା
'ପୂର୍ବେ ଆମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା; ଯେଉଁଠି ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ସେ ଶିକ୍ଷାଳୁ ଲୋକଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ରଥ ନାହିଁ, ସେ ରଥୀଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ।'
ସାମ୍ଯାଦ୍ଧି ସଖ୍ଯଂ ଭଵତି ଵୈଷମ୍ଯାନ୍ନୋପପଦ୍ଯତେ। ନ ସଖ୍ଯମଜରଂ ଲୋକେ ଵିଦ୍ଯତେ ଜାତୁ କସ୍ଯଚିତ୍
'ସମତାରୁ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ହୁଏ, ଅସମତାରୁ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ କାହାର ସହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଅଜର ରହେ ନାହିଁ।'
କାମୋ ଵୈନଂ ଵିହରତି କ୍ରୋଧୋ ଵୈନଂ ରହତ୍ଯୁତ। ମୈଵଂ ଜୀର୍ଣମୁପାସ୍ସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ସଖ୍ଯଂ ଭଵଦୁପାଧିକୃତ୍
'ଇଚ୍ଛା ଏହାକୁ ଭୋଗ କରେ, କ୍ରୋଧ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଏ। ତୁମେ ଏହି ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ଧରି ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାହା ତୁମେ ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ କରିଥିଲ।'
ଆସୀତ୍ସଖ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଯା ମେଽର୍ଥନିବନ୍ଧନମ୍। ନହ୍ଯନାଢ୍ଯଃ ସଖାଽଽଢ୍ଯସ୍ଯ ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଦୁଷଃ ସଖା
'ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପୂର୍ବେ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଥିଲା। ଗରିବ ଧନୀଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ, ଅଶିକ୍ଷିତ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ।'
ନ ଶୂରସ୍ଯ ସଖା କ୍ଲୀବଃ ସଖିପୂର୍ଵଂ କିମିଷ୍ଯତେ। ନ ହି ରାଜ୍ଞାମୁଦୀର୍ଣାନାମେଵଂ ଭୂତୈର୍ନରୈଃ କ୍ଵଚିତ୍
'ଭୟଭୀତ ଲୋକ ଶୂରବୀରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ, ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ମନ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ କେବେ ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ କରନ୍ତି ନାହିଁ।'
ସଖ୍ଯଂ ଭଵତି ମନ୍ଦାତ୍ମଞ୍ଛ୍ରିଯା ହୀନୈର୍ଧନଚ୍ଯୁତୈଃ। ନାଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ନାରଥୀ ରଥିନଃ ସଖା
'ମନ୍ଦମତି, ଧନ ହରାଇଥିବା, ଓ ଭାଗ୍ୟହୀନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ହୁଏ। ଅଶିକ୍ଷିତ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ରଥ ନାହିଁ, ସେ ରଥୀଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ।'
ନାରାଜା ପାର୍ଥିଵସ୍ଯାପି ସଖିପୂର୍ଵଂ କିମିଷ୍ଯତେ। ଅହଂ ତ୍ଵଯା ନ ଜାନାମି ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ସଂଵିଦଂ କୃତାମ୍
'ରାଜା ନୁହେଁ ଲୋକ ରାଜାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ହୁଏନାହିଁ, ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ମନ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କୌଣସି ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିବା ଜାଣେନି।'
ଏକରାତ୍ରଂ ତୁ ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କାମଂ ଦାସ୍ଯାମି ଭୋଜନମ୍। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵହଂ ତେନ ସଦାରଃ ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ତଦା
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ରାତି ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମତ ଖାଦ୍ୟ ଦେବି।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ସାଥୀ ସହିତ ଚାଲିଗଲି।
ତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଯାଂ କର୍ତାଽସ୍ମ୍ଯଚିରାଦିଵ। ଦ୍ରୁପଦେନୈଵମୁକ୍ତୋଽହଂ ମନ୍ଯୁନାଽଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
ଯେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ ଶୀଘ୍ର କରିବି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲି, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛଂ କୁରୂନ୍ଭୀଷ୍ମ ଶିଷ୍ଯୈରର୍ଥୀ ଗୁଣାନ୍ଵିତୈଃ। ତତୋଽହଂ ଭଵତଃ କାମଂ ସଂଵର୍ଧଯିତୁମାଗତଃ
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ମୁଁ ଗୁଣବାନ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ କୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲି, ଏବଂ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଇଦଂ ନାଗପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ
ଏହି ନାଗନଗରୀ ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର; କହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?
ଅପଜ୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ଚାପଂ ସାଧ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତିପାଦଯ। ଭୁଙ୍କ୍ଷ ଭୋଗାନ୍ଭୃଶଂ ପ୍ରୀତଃ ପୂଜ୍ଯମାନଃ କୁରୁକ୍ଷଯେ
ଏମିତି ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଉ, ଯାହା ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ ନାହିଁ, ଓ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଅ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଭୋଗ କର।
କୁରୂଣାମସ୍ତି ଯଦ୍ଵିତ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚେଦଂ ସରାଷ୍ଟ୍ରକମ୍। ତ୍ଵମେଵ ପରମୋ ରାଜା ସର୍ଵେ ଵାକ୍ଯକରାସ୍ତଵ
କୁରୁମାନେ ଯେତେ ଧନ-ଦୌଲତ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶ, ସେସବୁ ତୁମର। ତୁମେ ଏଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜା, ସମସ୍ତେ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି।
ଯଚ୍ଚ ତେ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କୃତଂ ତଦିତି ଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମହାନ୍ମେଽନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଆବଶ୍ୟକ କରିଥିଲ, ସେସବୁ କାମ ହୋଇଯାଇଛି; ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ବଡ଼ ଉପକାର ହେଲା ମୋ ପାଇଁ।
ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଗୁରୁଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତୈଃ ସହ। ପୌତ୍ରାନାଦାଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵସୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ; ସମସ୍ତ ପଉତ୍ରମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ସମ୍ପତି ନେଇ ଆଣିଲେ।
ଶିଷ୍ଯ ଇତି ଦଦୌ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣାଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍। ତଦା ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀଷ୍ମଂ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରମ୍
ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ପଉତ୍ରମାନେକୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଦେଲେ। ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃପସ୍ତିଷ୍ଠତି ଚାଚାର୍ଯଃ ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଜ୍ଞସଂମତଃ। ମଯି ତିଷ୍ଠତି ଚେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵୈମନସ୍ଯଂ ଗମିଷ୍ଯତି
କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ସହିତ ରହିବେ, ସେ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ।
ଯୁଷ୍ମାନ୍କିଂଚିଚ୍ଚ ଯାଚିତ୍ଵା ଧନଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ହର୍ଷିତଃ। ସ୍ଵମାଶ୍ରମପଦଂ ରାଜନ୍ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥାଗତମ୍
ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କିଛି ଅନୁରୋଧ କରି, ଖୁସିରେ ଧନ ନେଇ, ରାଜା, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପୁଣି ଫେରିଯିବି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ରୋଣମାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯଂ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରମ୍
ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ, ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ।
କୃପସ୍ତିଷ୍ଠତୁ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଭର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚ ମଯା ସଦା। ତ୍ଵଂ ଗୁରୁର୍ଭଵ ପୌତ୍ରାଣାମାଚାର୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ମମ। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵମସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ୍କୁରୁ ଵୈ ସଦା
କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ଦେଖାଶୁଣା ହେଉନ୍ତୁ। ତୁମେ ମୋ ପଉତ୍ରମାନେଙ୍କର ଗୁରୁ ହେଉ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ। ଏହି ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର, ସଦା ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ।
ତତଃ ସଂପୂଜିତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରଃ। ଵିଶଶ୍ରାମ ମହାତେଜାଃ ପୂଜିତଃ କୁରୁଵେଶ୍ମନି
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ୱିପଦମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କୁରୁମାନେ ରାଜମହଳରେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ପାଇ, ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତେଽଥ ଗୁରୌ ତସ୍ମିନ୍ପୌତ୍ରାନାଦାଯ କୌରଵାନ୍। ଶିଷ୍ଯତ୍ଵେନ ଦଦୌ ଭୀଷ୍ମୋ ଵସୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଗୁରୁ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ କୌରବଙ୍କର ପଉତ୍ରମାନେକୁ ନେଇ ଆଣି, ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଦେଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ସମ୍ପତି ସହିତ।
ଗୃହଂ ଚ ସୁପରିଚ୍ଛନ୍ନଂ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲମ୍। ଭାରଦ୍ଵାଜାଯ ସୁପ୍ରୀତଃ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ, ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଏକ ଭଲ ଘର ଦେଲେ, ଯାହା ଭଲଭାବେ ସଜାଯାଇଥିଲା ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ସ ତାଞ୍ଶିଷ୍ଯାନ୍ମହେଷ୍ଵାସଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ କୌରଵାନ୍। ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣୋ ମୁଦିତମାନସଃ
ମହାବୀର ଧନୁର୍ଧର ଦ୍ରୋଣ ଖୁସି ମନେ କୌରବ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦ୍ରୋଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ରହସ୍ଯେକଃ ପ୍ରତୀତାତ୍ମା କୃତୋପସଦନାଂସ୍ତଥା
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦ୍ରୋଣ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
କାର୍ଯଂ ମେ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ କିଂଚିଦ୍ଧୃଦି ସଂପରିଵର୍ତତେ। କୃତାସ୍ତ୍ରୈସ୍ତତ୍ପ୍ରଦେଯଂ ମେ ତଦେତଦ୍ଵଦତାନଘାଃ
ମୋ ମନରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଘୁରୁଛି, ଯାହା ପୂରଣ ହେବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ଏହି କଥା କହ, ନିର୍ମଳମାନେ।