ତେ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତମାନମୁପଗମ୍ଯ କୁମାରକାଃ। ଭଗ୍ନୋତ୍ସାହକ୍ରିଯାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ସେହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉତ୍ସାହ ହରାଇଦେଇଥିବା ରାଜକୁମାରମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଘେରି ରହିଲେ।
ଅଥ ଦ୍ରୋଣଃ କୁମାରାଂସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କତ୍ଯଵଶସ୍ତଦା। ପ୍ରହସ୍ଯ ମନ୍ଦଂ ପୈଶଲ୍ଯାଦଭ୍ଯଭାଷତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତା’ପରେ ଦ୍ରୋଣ, ସେହି ଅସହାୟ ରାଜକୁମାରମାନେ ଦେଖି, ମଧୁର ହସିଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରୁ ଆସି ସେମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଅହୋ ଵୋ ଧିଗ୍ବଲଂ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧିଗେତାଂ ଵଃ କୃତାସ୍ତ୍ରତାମ୍। ଭରତସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ଜାତା ଯେ ଵୀଟାଂ ନାଧିଗଚ୍ଛତ
ହାୟ, ତୁମର ଯୋଧାଶକ୍ତି ଉପରେ ଲଜ୍ଜା! ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ କଣ ହେଲା? ଭାରତବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଇ ମଧ୍ୟ, ଏକ ସାଧାରଣ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିଲାନି।
ଵୀଟାଂ ଚ ମୁଦ୍ରିକାଂ ଚୈଵ ହ୍ଯହମେତଦପି ଦ୍ଵଯମ୍। ଉଦ୍ଧରେଯମିଷୀକାଭିର୍ଭୋଜନଂ ମେ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ମୁଁ ନିଜେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଓ ମୁଦ୍ରିକା ଦୁହିଁଟିକୁ ଇଶିକା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ଆଣିବି; ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତଦା ଦ୍ରୋଣଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। କୃପସ୍ଯାନୁମତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଭିକ୍ଷାମାପ୍ନୁହି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍
ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ସଦାର ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ।'
ଏଷା ମୁଷ୍ଟିରିଷୀକାଣାଂ ମଯାଽସ୍ତ୍ରେଣାଭିମନ୍ତ୍ରିତା
ଏହା ମୋର ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଇଶିକା ତୀରର ଏକ ମୁଠି ଅଛି।
ଅସ୍ଯା ଵୀର୍ଯଂ ନିରୀକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଯଦନ୍ଯେଷୁ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଵେତ୍ସ୍ଯାମୀଷିକଯା ଵୀଟାଂ ତାମିଷୀକାଂ ତଥାଽନ୍ଯଯା
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀରରେ ଯେପରି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହାର ଶକ୍ତି ଦେଖ; ଏହି ଇଶିକା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁରସ୍କାର ଆଣିବି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଇଶିକା ଦ୍ୱାରା ମୁଦ୍ରିକା ଉଠାଇବି।
ତତୋ ଯଥୋକ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୃତମଞ୍ଜସା
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ସବୁ କାମ ସହଜରେ କରିଦେଲେ।
ତଦଵେକ୍ଷ୍ଯ କୁମାରାସ୍ତେ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ। ଆଶ୍ଚର୍ଯମିଦମତ୍ଯନ୍ତମିତି ମତ୍ଵା ଵଚୋଽବ୍ରୁଵନ୍
ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କୁମାରମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ; 'ଏହା ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ!' ବୋଲି ଭାବି ସେମାନେ କହିଲେ।
ମୁଦ୍ରିକାମଣି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଶୀଧ୍ରମେତାଂ ସମୁଦ୍ଧରଥ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଋଷି, ଦୟାକରି ଏହି ମୁଦ୍ରିକାମଣିକୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠାଇ ଦିଅ।
ଶରେଣ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ମୁଦ୍ରାଂ ତାମୂର୍ଧ୍ଵମାଵାହଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ସ ଶରଂ ସମୁପାଦାଯ କୂପାଦଙ୍ଗୁଲିଵେଷ୍ଟନମ୍
ସେ ମହାପୁରୁଷ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଦ୍ରିକାକୁ ଛିଦ୍ର କରି, ତାହାକୁ ଉପରକୁ ଆଣିଲେ; ପରେ ଏହି ତୀରକୁ ନେଇ, କୂଆଁରୁ ତୀରର ଡଣ୍ଡ ଚାରିପାଖରେ ମୁଦ୍ରିକାକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ଦଦୌ ତତଃ କୁମାରାଣାଂ ଵିସ୍ମିତାନାମଵିସ୍ମିତଃ। ମୁଦ୍ରିକାମୁଦ୍ଧୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାହୁସ୍ତେ କୁମାରକାଃ
ତାପରେ, ନିଜେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନ ହୋଇ, ସେ ଉଠାଇ ଆଣିଥିବା ମୁଦ୍ରିକାଟିକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ କୁମାରମାନେ ପାଖରେ ଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ—
ଅଭିଵନ୍ଦାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୈତଦନ୍ଯେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ। କୋଽସି କସ୍ଯାସି ଜାନୀମୋ ଵଯଂ କିଂ କରଵାମହେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ; ଏହି କୌଶଳ ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ। ଆପଣ କିଏ? କାହାଙ୍କ ସନ୍ତାନ? ଆମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁବା?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କୁମାରକାନ୍। ଆଚକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଚ ଭୀଷ୍ମାଯ ରୂପେଣ ଚ ଗୁଣୈଶ୍ଚ ମାମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଡ୍ରୋଣ କୁମାରମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ମୋର ରୂପ ଓ ଗୁଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ।'
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଗତ୍ଵା ଚ ଭୀଷ୍ମମୂଚୁଃ କୁମାରକାଃ
'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କୁହି, କୁମାରମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଚ୍ଚ କର୍ମ ତଥାଵିଧମ୍। ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରାଣାଂ ଦ୍ରୋଣଂ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଜାନତ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କୁମାରମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ; ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଡ୍ରୋଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ।
ଯୁକ୍ତରୂପଃ ସ ହି ଗୁରୁରିତ୍ଯେଵମନୁଚିନ୍ତ୍ଯ ଚ। ଅଥୈନମାନୀଯ ତଦା ସ୍ଵଯମେଵ ସୁସତ୍କୃତମ୍
'ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁରୁ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ' ବୋଲି ଭାବି, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଆଣି ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆଦର କଲେ।
ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ନିପୁଣଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ହେତୁମାଗମନେ ତଚ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଃ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ପଚାରିଲେ; ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କ ଆସିବାର ସମସ୍ତ କାରଣ କହିଦେଲେ।
ମହର୍ଷେରଗ୍ନିଵେଶ୍ଯସ୍ଯ ସକାଶମହମଚ୍ଯୁତ। ଅସ୍ତ୍ରାର୍ଥମଗମଂ ପୂର୍ଵଂ ଧନୁର୍ଵେଦଜିଘୃକ୍ଷଯା
ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମହାର୍ଷି ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲି।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵିନୀତାତ୍ମା ଜଟିଲୋ ବହୁଲାଃ ସମାଃ। ଅଵସଂ ସୁଚିରଂ ତତ୍ର ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତଃ
ମୁଁ ଏକ ନିୟମିତ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ, ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ ବହୁ ବର୍ଷ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଥିଲି।
ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ରାଜପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞସେନୋ ମହାବଲଃ। ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରହେତୋର୍ନ୍ଯଵସତ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଗୁରୌ ପ୍ରଭୁଃ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଯଜ୍ଞସେନ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ପାଇଁ ସେଇ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଥିଲେ।
ସ ମେ ତତ୍ର ସଖା ଚାସୀଦୁପକାରୀ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ମେ। ତେନାହଂ ସହ ସଂଗମ୍ଯ ଵର୍ତଯନ୍ସୁଚିରଂ ପ୍ରଭୋ
ସେଠାରେ ସେ ମୋର ମିତ୍ର ଥିଲେ, ସହଯୋଗୀ ଓ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲି।
ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି କୌରଵ୍ଯ ସହାଧ୍ଯଯନମେଵ ଚ। ସ ମେ ସଖା ସଦା ତତ୍ର ପ୍ରିଯଵାଦୀ ପ୍ରିଯଂକରଃ
ହେ କୌରବ, ଛୁଆବେଳୁଠୁ ଆମେ ଏକାସାଥିରେ ପଢ଼ିଥିଲୁ। ସେ ସମୟରେ ସେ ସଦା ମୋର ମିତ୍ର ଥିଲେ, ମିଠା କଥା କହୁଥିଲେ ଓ ମୋତେ ଖୁସି କରୁଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଦିତି ମାଂ ଭୀଷ୍ମ ଵଚନଂ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍। ଅହଂ ପ୍ରିଯତମଃ ପୁତ୍ରଃ ପିତୁର୍ଦ୍ରୋଣ ମହାତ୍ମନଃ
ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ଏମିତି କଥା କହିଥିଲେ, ଯାହା ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଲା—'ମୁଁ ମୋର ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ପୁଅ।'
ଅଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତି ମାଂ ରାଜ୍ଯେ ସ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଯଦା ତଦା। ତଦ୍ଭୋଜ୍ଯଂ ଭଵତା ରାଜ୍ଯମର୍ଧଂ ସତ୍ଯେନ ତେ ଶପେ
'ଯେତେବେଳେ ସେ ପାଞ୍ଚାଳୀ ମୋତେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ରାଜ୍ୟର ଅଧା ତୁମେ ଭୋଗ କରିବ।'
ମମ ଭୋଗାଶ୍ଚ ଵିତ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଦଧୀନଂ ସୁଖାନି ଚ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽଥ ଵଵ୍ରାଜ କୃତାସ୍ତ୍ରଃ ପୂଜିତୋ ମଯା
'ମୋର ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଧନ ଓ ଆନନ୍ଦ ସବୁ ତୁମର ଅଧୀନରେ ରହିବ।' ଏହିପରି କହି ସେ ଯାଇଥିଲେ, ଶସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିଲେ ଓ ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତଚ୍ଚ ଵାକ୍ଯମହଂ ନିତ୍ଯଂ ମନସା ଧାରଯଂସ୍ତଦା। ସୋଽହଂ ପିତୃନିଯୋଗେନ ପୁତ୍ରଲୋଭାଦ୍ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ମୁଁ ସେଇ କଥାକୁ ସଦା ମନରେ ରଖିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ମୁଁ ଏକ ଅଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିଥିଲି।
ଶାରଦ୍ଵତୀଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞାମୁପଯେମେ ମହାଵ୍ରତାମ୍। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଚ ସତ୍ରେ ଚ ଦମେ ଚ ସତତଂ ରତାମ୍
ମୁଁ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶାରଦ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲି, ଯିଏ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଯଜ୍ଞ ଓ ସଂଯମରେ ସଦା ଲିନ୍ନ ଥିଲେ।
ଲେଭେ ଚ ଗୌତମୀ ପୁତ୍ରମଶ୍ଵତ୍ଥାମାନମୌରସମ୍। ଭୀମଵିକ୍ରମକର୍ମାଣମାଦିତ୍ଯସମତେଜସମ୍
ଗୌତମୀଠାରୁ ମୁଁ ଆଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନାମକ ନିଜ ପୁଅକୁ ପାଇଥିଲି, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଭୀମଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜ ଆଦିତ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା।
ପୁତ୍ରେଣ ତେନ ପ୍ରୀତୋଽହଂ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ମଯା ଯଥା। ଗୋକ୍ଷୀରଂ ପିବତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନିନସ୍ତତ୍ର ପୁତ୍ରକାନ୍। ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମାରୁଦଦ୍ବାଲସ୍ତନ୍ମେ ସଂଦେହଯଦ୍ଦିଶଃ
ସେଇ ପୁଅ ଆଶ୍ୱତ୍ଥାମାକୁ ଦେଖି ମୁଁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଖୁସି ହୋଇଥିଲି, ଯେପରି ନିଜକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଗାଈର ଦୁଧ ପିଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୋର ପୁଅ ଆଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଛୁଆବେଳେ କାନ୍ଦିଲା, ଏହା ମୋତେ ଅତି ଦୁଃଖ ଦେଲା।