କଥଂ ସମଭଵଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ କଥଂ ଚାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଵାପ୍ତଵାନ୍। କଥଂ ଚାଗାତ୍କୁରୂନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ରୋଣ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ସେ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଅର୍ଜନ କଲେ? ସେ କିପରି କୁରୁମାନେଠାରେ ଆସିଲେ, ଓ ଏହି ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି କାହାର ପୁଅ ଥିଲେ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କଥଂ ଚାସ୍ଯ ସୁତୋ ଜାତଃ ସୋଶ୍ଵତ୍ଥାମାଽସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମଃ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ପ୍ରକୀର୍ତଯ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଏହା ସବୁ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି କହ।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରତି ମହାନ୍ବଭୂଵ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଭରଦ୍ଵାଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସତତଂ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଏକ ମହାନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଥିଲେ, ସଦା ନିୟମିତ ଉପବାସରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କୁ ଭାରଦ୍ୱାଜ ବୋଲି ଜଣାଯାଉଥିଲା।
ସୋଽଭିଷେକ୍ତୁଂ ଗତୋ ଗଙ୍ଗାଂ ପୂର୍ଵମେଵାଗତାଂ ସତୀମ୍। ମହର୍ଷିଭିର୍ଭରଦ୍ଵାଜୋ ହଵିର୍ଧାନେ ଚରନ୍ପୁରା
ଏକଥର, ମହାର୍ଷି ଭାରଦ୍ୱାଜ ହବିର୍ଧାନରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶାପ୍ସରସଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧୃତାଚୀମାପ୍ଲୁତାମୃଷିଃ। ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ମଦଦୃପ୍ତାଂ ମଦାଲସାମ୍
ସେଠାରେ, ଋଷି ନିଜ ଚକ୍ଷୁସାକ୍ଷାତ ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଅପ୍ସରାକୁ ଜଳରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ—ସେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦରେ ମତ୍ତ ଓ ଆଲସ୍ୟ ଭରା।
ତସ୍ଯା ଵାଯୁର୍ନଦୀତୀର ଵସନଂ ପର୍ଯଵର୍ତତ। ଵ୍ଯପକୃଷ୍ଟାମ୍ବରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମୃଷିଶ୍ଚକମେ ତତଃ
ନଦୀତଟରେ ବାତାସ ତାଙ୍କର ପୋଶାକକୁ ହଟାଇଦେଲା; ଅଳଙ୍ଗିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଋଷିଙ୍କ ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଜଗ୍ରଣ ହେଲା।
ତତ୍ର ସଂସକ୍ତମନସୋ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ହୃଷ୍ଟସ୍ଯ ରେତଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ତଦୃଷିର୍ଦ୍ରୋଣ ଆଦଧେ
ସେଠାରେ, ଧୀର ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ମନ ଘନିଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ସହ, ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଝରିଗଲା; ସେ ଋଷି ଏହାକୁ ଏକ ପାତ୍ରରେ ଧରିଲେ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଦ୍ରୋଣଃ କଲଶେ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅଧ୍ଯଗୀଷ୍ଟ ସ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଇ ପାତ୍ରରୁ, ଧୀର ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
ଅଗ୍ନେରସ୍ତ୍ରମୁପାଦାଯ ଯଦୃଷିର୍ଵେଦ କାଶ୍ଯପଃ। ଅଧ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଦେଵକାର୍ଯତଃ
କାଶ୍ୟପ ଋଷି ଅଗ୍ନିର ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁଥିଲେ, ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେବତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଶିଖାଇଦେଲେ।
ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯଂ ମହାଭାଗଂ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯଦାଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରଃ
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭରଦ୍ୱାଜ ମହାର୍ଷି, ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ।
କନିଷ୍ଠଜାତଂ ସ ମୁନିର୍ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମନ୍ତିକେ। ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯସ୍ତଥା ଦ୍ରୋଣଂ ତଦା ଭରତସତ୍ତମ।' ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ତଦାଗ୍ନେଯଂ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍
ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ, ଯିଏ ଛୋଟ ଭାଇ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭାରତମାନ୍ୟ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସେହି ମହା ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ।
ଭରଦ୍ଵାଜସଖା ଚାସୀତ୍ପୃଷତୋ ନାମ ପାର୍ଥିଵଃ। ତସ୍ଯାପି ଦ୍ରୁପଦୋ ନାମ ତଥା ସମଭଵତ୍ସୁତଃ
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କର ମିତ୍ର ପୃଷତ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଡ୍ରୁପଦ ନାମରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣେନ ସହ ପାର୍ଥିଵଃ। ଚିକ୍ରୀଡାଧ୍ଯଯନଂ ଚୈଵ ଚକାର କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ
ସେ ରାଜକୁମାର ସଦା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ଖେଳିଥିଲେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଵ୍ଯତୀତେ ପୃଷତେ ସ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋଽଭଵତ୍। ପଞ୍ଚାଲେଷୁ ମହାବାହୁରୁତ୍ତରେଷୁ ନରେଶ୍ଵରଃ
ପୃଷତଙ୍କ ପରେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଡ୍ରୁପଦ ଉତ୍ତର ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ହେଲେ।
ଭରଦ୍ଵାଜୋଽପି ଭଗଵାନାରୁରୋହ ଦିଵଂ ତଦା। ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵସନ୍ଦ୍ରୋଣସ୍ତପସ୍ତେପେ ମହାତପାଃ
ସେଇ ସମୟରେ ଭଗବାନ୍ ଭରଦ୍ୱାଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଡ୍ରୋଣ ତାହାଁରେ ରୁହି ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଲେ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵିଦ୍ଵାନ୍ସ ତପସା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷଃ। ତତଃ ପିତୃନିଯୁକ୍ତାତ୍ମା ପୁତ୍ରଲୋଭାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଵେଦ ଓ ଵେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପାପ ଦହିଦେଇ, ପିତୃମାନେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପୁଅ ପ୍ରତି ଆଶା ରଖି, ସେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ।
ଶାରଦ୍ଵତୀଂ ତତୋ ଭାର୍ଯାଂ କୃପୀଂ ଦ୍ରୋଣୋଽନ୍ଵଵିନ୍ଦତ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଚ ଧର୍ମେ ଚ ଦମେ ଚ ସତତ ରତାମ୍
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ଶାରଦ୍ୱତୀର କନ୍ୟା କୃପୀଙ୍କୁ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯିଏ ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବାରେ ଲିନ୍ ଥିଲେ।
ଅଲଭଦ୍ଗୌତମୀ ପୁତ୍ରମଶ୍ଵତ୍ଥାମାନମେଵ ଚ। ସ ଜାତମାତ୍ରୋ ଵ୍ଯନଦଦ୍ଯଥୈଵୋଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ
ଗୌତମୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଅଶ୍ୱଥାମା, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ଦେବଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହିନ୍ହିଲା।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାନ୍ତର୍ହିତଂ ଭୂତମନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଥମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଶ୍ଵସ୍ଯେଵାସ୍ଯ ଯତ୍ସ୍ଥାମ ନଦତଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଗତମ୍
ସେହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଆକାଶରେ ଥିବା ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ କହିଲା, 'ଏହାର ହିନ୍ହିଲା ଶବ୍ଦ ଘୋଡ଼ା ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା।'
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମୈଵ ବାଲୋଽଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନାମ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯତି। ସୁତେନ ତେନ ସୁପ୍ରୀତୋ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ତତୋଽଭଵତ୍
'ଏହି ପିଲାର ନାମ ଅଶ୍ୱଥାମା ହେବ।' ଏହା ଶୁଣି ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ନେଇ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵସନ୍ଧୀମାନ୍ଧନୁର୍ଵେଦପରୋଽଭଵତ୍। ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ମହାତ୍ମାନଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ପରଂତପମ୍
ସେଠାରେ ରୁହି, ଡ୍ରୋଣ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହେଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପରଶୁରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିଦଂ ଵିପ୍ରଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତଦା ରାଜନ୍ଦିତ୍ସନ୍ତଂ ଵସୁ ସର୍ଵଶଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରୁଥିବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି।
ସ ରାମସ୍ଯ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଚୈଵ ହ। ଶ୍ରଉତ୍ଵା ତେଷୁ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେ ତଥୈଵ ଚ
ପରଶୁରାମଙ୍କ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ମନ ଏହି ସବୁ ଶିଖିବାକୁ ଆକୁଳ ହେଲା।
ତତଃ ସ ଵ୍ରତିଭିଃ ଶିଷ୍ଯୈସ୍ତପୋଯୁକ୍ତୈର୍ମହାତପାଃ। ଵୃତଃ ପ୍ରାଯାନ୍ମହାଵାହୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ବଳଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମହାତପାଃ। କ୍ଷତ୍ରଘ୍ନଂ ତମମିତ୍ରଘ୍ନମପଶ୍ଯଦ୍ଭୃଗୁନନ୍ଦନମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାତପସ୍ବୀ ଡ୍ରୋଣ ଭାର୍ଗବ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଵୃତଃ ଶିଷ୍ଯୈରୁପଗମ୍ଯ ଭୃଗୂଦ୍ଵହମ୍। ଆଚଖ୍ଯାଵାତ୍ମନୋ ନାମ ଜନ୍ମ ଚାଙ୍ଗିରସଃ କୁଲେ
ତାପରେ ଡ୍ରୋଣ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଭୃଗୁବଂଶୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନିଜର ନାମ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଘଟିଛି ବୋଲି ଜଣାଇଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ପାଦୌ ଚୈଵାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍। ତତସ୍ତଂ ସର୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵନଂ ଜିଗମିଷୁଂ ତଦା
ସେ ମାଥା ଭୂମିରେ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ପାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେତେବେଳେ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍। ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ତଥା ତ୍ଵଂ ମାମଯୋନିଜମ୍
ମହାତ୍ମା ଭାରଦ୍ୱାଜ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୋତ୍ରର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଂଶରୁ ନୁହେଁ।'
ଆଗତଂ ଵିତ୍ତକାମଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତ୍ମା ସ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରିଯମର୍ଦନଃ
'ମୁଁ ଧନ ଚାହିଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ମୋ ନାମ ହେଉଛି ଦ୍ରୋଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ', ଏମିତି ଦ୍ରୋଣ କହିଲେ। ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦିଚ୍ଛସି ଵଦସ୍ଵ ମେ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ କୁହ', ଏମିତି ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭାରଦ୍ୱାଜ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।