ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ଚୈଵାଥ ହୃଦଯେନ କ୍ଷୁରୋପମଃ। ସ ଵାଚାଽମୃତକଲ୍ପଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୃଵଚ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଯଥା
ସେ ନିଜେ ଉଠିଥିଲେ, ମନରେ ରେଜର୍ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଥା ମଧୁର ଓ ଆମୃତ ସମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଭାଇ ଓ ସଚ୍ଚା ବନ୍ଧୁ ପରି ମମତା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକ୍ଷିପତେ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ବହୁ ଭୀମସ୍ଯ ପାକୃତ୍। ପ୍ରଭକ୍ଷିତଂ ଚ ଭୀମେନ ତଂ ଵୈ ଦୋଷମଜାନତା
ସେ ନିଜେ ଭୀମ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ରଖିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଭୀମ କୌଣସି ଦୋଷ ଅନୁଭବ କରିନଥିବାରୁ ଯାହା ଦିଆଯାଉଥିଲା ତାହା ଖାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର ହୃଦଯେନ ହସନ୍ନିଵ। କୃତକୃତ୍ଯମୀଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ ପୁରୁଷାଧମଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନରେ ହସୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରି, ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଜଲକ୍ରୀଡାମକୁର୍ଵତ। ପାଣ୍ଡଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ତଦା ମୁଦିତମାନସାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ, ଅର୍ଥାତ୍ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏକାଠି ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଜଳ କ୍ରୀଡା କରିଲେ।
ଵିହାରାଵସଥେଷ୍ଵେଵ ଵୀରା ଵାସମରୋଚଯନ୍। ଭୀମସ୍ତୁ ବଲଵାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ଯାଯାମାଭ୍ଯଧିକଂ ଜଲେ
ସେହି ବିନୋଦ ଗୃହମାନେ ଭିତରେ ବୀରମାନେ ନିଜ ନିଜ ରହିବା ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୀମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ, ଖାଇସାରି ପରେ ଜଳରେ ଅଧିକ ଖେଳ କଲେ।
ଵାହଯିତ୍ଵା କୁମାରାଂସ୍ତାଞ୍ଜଲକ୍ରୀଡାଗତାଂସ୍ତଦା। ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ଵାସାର୍ଥୀ ସୁଷ୍ଵାପାଵାପ୍ଯ ତତ୍ସ୍ଥଲମ୍
ସେ ସମୟରେ ଜଳ କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ରାଜକୁମାରମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିଲେ; ପରେ ଭୀମ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଲେ ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ।
ଶୀତଂ ଵାତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ମଦଵିମୋହିତଃ। ଵିଷେଣ ଚ ପରୀତାଙ୍ଗୋ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ଠଣ୍ଡା ପବନ ଲାଗିଲା, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଲା ଓ ବିଷରେ ମତି ହରାଇଗଲା; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ଶରୀରରେ ବିଷ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ସେ ଅଚଳ ହୋଇଗଲେ।
ତତୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଲତାପାଶୈର୍ଭୀମଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ୍ଵଯମ୍। `ଶୂଲାନ୍ଯପ୍ସୁ ନିଖାଯାଶୁ ପ୍ରାଦେଶାଭ୍ଯନ୍ତରାଣି ଚ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜେ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭୀମଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କଠି ଗାଡ଼ିଦେଲେ।
ଲତାପାଶୈର୍ଦୃଢଂ ବଦ୍ଧଂ ସ୍ଥଲାଜ୍ଜଲମପାତଯତ୍। ସଶେଷତ୍ଵାନ୍ନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଜଲେ ଶୂଲିନି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି ଭୂମିରୁ ଭୀମଙ୍କୁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପାଣ୍ଡବ ଜଳରେ ଗାଡ଼ିଥିବା କଠିକୁ ଛୁଁଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପପାତ ଯତ୍ର ତତ୍ରାସ୍ଯ ଶୂଲଂ ନାସୀଦ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା।' ସ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ଜଲସ୍ଯାନ୍ତମଵାଗ୍ଵୈ ପାଣ୍ଡଵୋଽଵିଶତ୍। ଆକ୍ରାମନ୍ନାଗଭଵନେ ତଦା ନାଗକୁମାରକାନ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ଯଦୃଚ୍ଛାବଶତଃ କୌଣସି କଠି ନଥିଲା; ସେ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳର ଗଭୀରତାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନାଗବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଗଲେ।
ତତଃ ସମେତ୍ଯ ବହୁଭିସ୍ତଦା ନାଗୈର୍ମହାଵିଷୈଃ। ଅଦଶ୍ଯତ ଭୃଶଂ ଭୀମୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଵିପୋଲ୍ବଣୈଃ
ତାପରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ବିଷାଳ ନାଗମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୀମଙ୍କୁ ବେଶି ଭୟଙ୍କର ଦାଢ଼ିରେ କଟିଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯ ଦଶ୍ଯମାନସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଷଂ କାଲକୂଟକମ୍। ହତଂ ସର୍ପଵିଷେଣୈଵ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମେନ ତୁ
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦାଢ଼ିଯାଉଥିଲେ, ସେଇ ଘାତକ କାଳକୂଟ ବିଷ ନାଗମାନଙ୍କ ବିଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯାହା ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଅଟୁଟ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣାଂ ତେଷାଂ ମର୍ମସ୍ଵପି ନିପାତିତାଃ। ତ୍ଵଚଂ ନୈଵାସ୍ଯ ବିଭିଦୁଃ ସାରତ୍ଵାତ୍ପୃଥୁଵକ୍ଷସଃ
ନାଗମାନଙ୍କ ଦାଢ଼ି ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚର୍ମକୁ ଭେଦିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଦୃଢ଼ ଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵଂ ସଂଛିଦ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍। ପୋଥଯାମାସ ତାନ୍ସର୍ପାନ୍କେଚିଦ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସଚେତନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ସେଇ ନାଗମାନେକୁ ପିଟିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କେହି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ହତାଵଶେଷା ଭୀମେନ ସର୍ଵେ ଵାସୁକିମଭ୍ଯଯୁଃ। ଊଚୁଶ୍ଚ ସର୍ପରାଜାନଂ ଵାସୁକିଂ ଵାସଵୋପମମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଘାତରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାଗମାନଙ୍କ ରାଜା ବାସୁକିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଅଯଂ ନରୋ ଵୈ ନାଗରେନ୍ଦ୍ର ହ୍ଯପ୍ସୁ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରଵେଶିତଃ। ଯଥା ଚ ନୋ ମତିର୍ଵୀର ଵିଷପୀତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେମାନେ ବାସୁକିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନାଗରାଜ, ଏହି ପୁରୁଷକୁ ବାନ୍ଧି ଜଳରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଛି; ଆମେ ଭାବୁଛୁ ଏହା ବିଷ ପିଇଛି।'
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋଽସ୍ମାନନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ଚ ଦଷ୍ଟୋଽନ୍ଵବୁଧ୍ଯତ। ସସଂଜ୍ଞଶ୍ଚାପି ସଂଵୃତ୍ତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବନ୍ଧନମାଶୁ ନଃ
'ସେ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦାଢ଼ିଯିବା ପରେ ସେ ସଚେତନ ହେଲେ, ଆମ ବାନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଏବେ ସବୁ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି।'
ପୋଥଯନ୍ତଂ ମହାବାହୁଂ ତ୍ଵଂ ଵୈ ତଂ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ତତୋ ଵାସୁକିରଭ୍ଯେତ୍ଯ ନାଗୈନୁଗତସ୍ତଦା
'ଯିଏ ଆମକୁ ପିଟୁଛନ୍ତି, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମକୁ ଆପଣ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ।' ତାପରେ ବାସୁକି ଅନ୍ୟ ନାଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ପଶ୍ଯତି ସ୍ମ ମହାବାହୁଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ଆର୍ଯକେଣ ଚ ଦୃଷ୍ଟଃ ସ ପୃଥାଯା ଆର୍ଯକେଣ ଚ
ସେ ଦେଖିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଭୟଙ୍କର। ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ପୃଥାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଏବଂ ଆର୍ଯ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତଦା ଦୌହିତ୍ରଦୌହିତ୍ରଃ ପରିଷ୍ଵକ୍ତଃ ସୁପୀଡିତମ୍। ସୁପ୍ରୀତଶ୍ଚାଭଵତ୍ତସ୍ଯ ଵାସୁକିଃ ସ ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ ନାତି ଓ ଜେଷ୍ଠ ଏକାଉଁଠି ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେହିବେଳେ ବିଶେଷ ଯଶସ୍ବୀ ବାସୁକି ଖୁସି ହେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଚ ନାଗେନ୍ଦ୍ରଃ କିମସ୍ଯ କ୍ରିଯତାଂ ପ୍ରିଯମ୍। ଧନୌଘୋ ରତ୍ନନିଚଯୋ ଵସୁ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ତାପରେ ସର୍ପରାଜ କହିଲେ, 'ଏହା ପାଇଁ କଣ ଭଲ କାମ କରାଯିବ? ଏହାକୁ ଅନେକ ଧନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ଧନ-ଦୌଲତ ଦିଅ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ନାଗୋ ଵାସୁକିଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଯଦି ନାଗେନ୍ଦ୍ର ତୁଷ୍ଟୋଽସି କିମସ୍ଯ ଧନସଂଚଯୈଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ସର୍ପ କହିଲେ, 'ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି, ତେବେ ଏହି ପିଲା ପାଇଁ ଏତେ ଧନର କଣ ଦରକାର?'
ରସଂ ପିବେତ୍କୁମାରୋଽଯଂ ତ୍ଵଯି ପ୍ରୀତେ ମହାବଲଃ। ବଲଂ ନାଗସହସ୍ରସ୍ଯ ଯସ୍ମିନ୍କୁଣ୍ଡେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଲାଟି ଆପଣ ଖୁସି ଥିବାରୁ ସେହି ରସ ପିଉନ୍ତୁ। ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ହଜାର ସର୍ପର ଶକ୍ତି ରହିଛି।
ଯାଵତ୍ପିବତି ବାଲୋଽଯଂ ତାଵଦସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ନାଗଂ ଵାସୁକିଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପିଲା ରସ ପିଉଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ଦିଅ। 'ଏହିପରି ହେଉ,' ବାସୁକି ସେ ସର୍ପକୁ କହିଲେ।
ତତୋ ଭୀମସ୍ତଦା ନାଗୈଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଃ ଶୁଚିଃ। ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଶ୍ଚୋପଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ରସଂ ପିବତି ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ ସର୍ପମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଶୁଭ କାମନା କରି ଶୁଦ୍ଧ କଲେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି ରସ ପିଲେ।
ଏକୋଚ୍ଛ୍ଵାସାତ୍ତତଃ କୁଣ୍ଡଂ ପିବତି ସ୍ମ ମହାବଲଃ। ଏଵମଷ୍ଟୌ ସ କୁଣ୍ଡାନି ହ୍ଯପିବତ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ଏକ ଶ୍ୱାସରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଏକ କୁଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ରସ ପିଲେ। ଏଭଳି ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ଆଠଟି କୁଣ୍ଡର ରସ ପିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଶଯନେ ଦିଵ୍ଯେ ନାଗଦତ୍ତେ ମହାଭୁଜଃ। ଅଶେତ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଯଥାସୁଖମରିଂଦମଃ
ତାପରେ ସର୍ପମାନେ ଦେଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ସୁଖରେ ଶୋଇଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତୁ ପାପାତ୍ମା ଭୀମମାଶୀଵିଷହଦେ। ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ କୃତକୃତ୍ଯଂ ସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ ତଦା
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଲୋକ, ଭୀମକୁ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଗୁହାରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ।
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ଚ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ତତଃ। ବ୍ରୁଵାଣୋ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଯାତୋ ହ୍ଯଗ୍ରତ ଏଵ ନଃ
ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ସକାଳ ହେଲା, ସେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କହିଲେ, 'ଭୀମସେନ ଆମଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ଯାଇଛନ୍ତି।'
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ହ୍ଯଵିଦନ୍ପାପମାତ୍ମନି। ସ୍ଵେନାନୁମାନେନ ପରଂ ସାଧୁଂ ସମନୁପଶ୍ଯତି
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ମନରେ କେବେ ମନ୍ଦ କାମନା ଭାବିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଭଲ ଦେଖନ୍ତି।