ଗଙ୍ଗାଂ ଚୈଵାନୁଯାସ୍ଯାମ ଉଦ୍ଯାନଵନଶୋଭିତାମ୍। ସହିତା ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵେ ଜଲକ୍ରୀଡାମଵାପ୍ନୁମଃ
ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାଇମାନେ ଏକାଠି ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଶୋଭିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଯିବା, ଏବଂ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରିବା।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚାପି ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ତେ ରଥୈର୍ନଗରାକାରୈର୍ଦେଶଜୈଶ୍ଚ ଗଜୋତ୍ତମୈଃ
‘ଠିକ୍ ଅଛି,’ ବୋଲି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ନଗର ଭଳି ରଥ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ନିର୍ଯଯୁର୍ନଗରାଚ୍ଛୂରାଃ କୌରଵାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ଉଦ୍ଯାନଵନମାସାଦ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ମହାଜନମ୍
କୌରବ ବୀରମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହ ନଗରରୁ ବାହାରିଲେ; ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଭିଡ଼କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଵିଶନ୍ତି ସ୍ମ ତଦା ଵୀରାଃ ସିଂହା ଇଵ ଗିରେର୍ଗୁହାମ୍। ଉଦ୍ଯାନମଭିପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ସେ ସମୟରେ ସେ ବୀରମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସିଂହମାନେ ପରି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଉପସ୍ଥାନଗୃହୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ଵଲଭୀଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ଗଵାକ୍ଷକୈସ୍ତଥା ଜାଲୈର୍ଯନ୍ତ୍ରୈଃ ସାଂଚାରିକୈରପି
ସେଠାରେ ଶୁଭ୍ର ଅତିଥି ଘର, ଚଉଁକ, ଜାଲି ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୟାନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସଂମାର୍ଜିତଂ ସୌଧକାରୈଶ୍ଚିତ୍ରକାରୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରିତମ୍। ଦୀର୍ଘିକାଭିଶ୍ଚ ପୂର୍ଣାଭିସ୍ତଥା ପୁଷ୍କରିଣୀଷୁ ଚ
ସେଠାକୁ ରାଜମହଳର କର୍ମଚାରୀମାନେ ସଫା କରିଥିଲେ, ଚିତ୍ରକଳାକାରମାନେ ଶୂଭା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଳାବ ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଭରିଥିଲା।
ଜଲଂ ତଚ୍ଛୁଶୁଭେ ଚ୍ଛନ୍ନଂ ଫୁଲ୍ଲୈର୍ଜଲରୁହୈସ୍ତଥା। ଉପଚ୍ଛନ୍ନା ଵସୁମତୀ ତଥା ପୁଷ୍ପୈର୍ଯଥର୍ତୁକୈଃ
ସେଠାର ଜଳ ଫୁଲିଥିବା ଜଳବିହାରୀ ଗଛରେ ଢାକା ଥିଲା; ଭୂମି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ କୌରଵାଶ୍ଚ ହ। ଉପଚ୍ଛନ୍ନାନ୍ବହୂନ୍କାମାଂସ୍ତେ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ତତସ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବ ବସିଥିଲେ; ସେମାନେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛିତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲୁଚିଥିଲେ।
ଅଥୋଦ୍ଯାନଵରେ ତସ୍ମିଂସ୍ତଥା କ୍ରୀଡାଗତାଶ୍ଚତେ। ପରସ୍ପରସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରେଷୁ ଦଦୁର୍ଭକ୍ଷ୍ଯାଂସ୍ତତସ୍ତତଃ
ତାପରେ ସେଠି ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ୟାନରେ ଖେଳ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ମୁହଁରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ପାପସ୍ତଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯେ କାଲକୂଟକମ୍। ଵିଷଂ ପ୍ରକ୍ଷେପଯାମାସ ଭୀମସେନଜିଘାଂସଯା
ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠି ଖାଦ୍ୟରେ ଘାତକ ବିଷ ମିଶାଇଦେଲେ।
ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ଚୈଵାଥ ହୃଦଯେନ କ୍ଷୁରୋପମଃ। ସ ଵାଚାଽମୃତକଲ୍ପଶ୍ଚ ଭ୍ରାତୃଵଚ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଯଥା
ସେ ନିଜେ ଉଠିଥିଲେ, ମନରେ ରେଜର୍ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଥା ମଧୁର ଓ ଆମୃତ ସମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଭାଇ ଓ ସଚ୍ଚା ବନ୍ଧୁ ପରି ମମତା ଦେଖାଉଥିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକ୍ଷିପତେ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ବହୁ ଭୀମସ୍ଯ ପାକୃତ୍। ପ୍ରଭକ୍ଷିତଂ ଚ ଭୀମେନ ତଂ ଵୈ ଦୋଷମଜାନତା
ସେ ନିଜେ ଭୀମ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ରଖିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଭୀମ କୌଣସି ଦୋଷ ଅନୁଭବ କରିନଥିବାରୁ ଯାହା ଦିଆଯାଉଥିଲା ତାହା ଖାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର ହୃଦଯେନ ହସନ୍ନିଵ। କୃତକୃତ୍ଯମୀଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ ପୁରୁଷାଧମଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନରେ ହସୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରି, ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଜଲକ୍ରୀଡାମକୁର୍ଵତ। ପାଣ୍ଡଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ତଦା ମୁଦିତମାନସାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ, ଅର୍ଥାତ୍ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏକାଠି ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଜଳ କ୍ରୀଡା କରିଲେ।
ଵିହାରାଵସଥେଷ୍ଵେଵ ଵୀରା ଵାସମରୋଚଯନ୍। ଭୀମସ୍ତୁ ବଲଵାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ଯାଯାମାଭ୍ଯଧିକଂ ଜଲେ
ସେହି ବିନୋଦ ଗୃହମାନେ ଭିତରେ ବୀରମାନେ ନିଜ ନିଜ ରହିବା ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୀମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ, ଖାଇସାରି ପରେ ଜଳରେ ଅଧିକ ଖେଳ କଲେ।
ଵାହଯିତ୍ଵା କୁମାରାଂସ୍ତାଞ୍ଜଲକ୍ରୀଡାଗତାଂସ୍ତଦା। ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ଵାସାର୍ଥୀ ସୁଷ୍ଵାପାଵାପ୍ଯ ତତ୍ସ୍ଥଲମ୍
ସେ ସମୟରେ ଜଳ କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ରାଜକୁମାରମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିଲେ; ପରେ ଭୀମ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଲେ ଏବଂ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ।
ଶୀତଂ ଵାତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରାନ୍ତୋ ମଦଵିମୋହିତଃ। ଵିଷେଣ ଚ ପରୀତାଙ୍ଗୋ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ଠଣ୍ଡା ପବନ ଲାଗିଲା, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଲା ଓ ବିଷରେ ମତି ହରାଇଗଲା; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ଶରୀରରେ ବିଷ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ସେ ଅଚଳ ହୋଇଗଲେ।
ତତୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଲତାପାଶୈର୍ଭୀମଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ୍ଵଯମ୍। `ଶୂଲାନ୍ଯପ୍ସୁ ନିଖାଯାଶୁ ପ୍ରାଦେଶାଭ୍ଯନ୍ତରାଣି ଚ
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜେ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭୀମଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଜଳରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କଠି ଗାଡ଼ିଦେଲେ।
ଲତାପାଶୈର୍ଦୃଢଂ ବଦ୍ଧଂ ସ୍ଥଲାଜ୍ଜଲମପାତଯତ୍। ସଶେଷତ୍ଵାନ୍ନ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଜଲେ ଶୂଲିନି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଲତା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି ଭୂମିରୁ ଭୀମଙ୍କୁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପାଣ୍ଡବ ଜଳରେ ଗାଡ଼ିଥିବା କଠିକୁ ଛୁଁଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପପାତ ଯତ୍ର ତତ୍ରାସ୍ଯ ଶୂଲଂ ନାସୀଦ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା।' ସ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ଜଲସ୍ଯାନ୍ତମଵାଗ୍ଵୈ ପାଣ୍ଡଵୋଽଵିଶତ୍। ଆକ୍ରାମନ୍ନାଗଭଵନେ ତଦା ନାଗକୁମାରକାନ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପଡ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ଯଦୃଚ୍ଛାବଶତଃ କୌଣସି କଠି ନଥିଲା; ସେ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳର ଗଭୀରତାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନାଗବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଗଲେ।
ତତଃ ସମେତ୍ଯ ବହୁଭିସ୍ତଦା ନାଗୈର୍ମହାଵିଷୈଃ। ଅଦଶ୍ଯତ ଭୃଶଂ ଭୀମୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଵିପୋଲ୍ବଣୈଃ
ତାପରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ବିଷାଳ ନାଗମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୀମଙ୍କୁ ବେଶି ଭୟଙ୍କର ଦାଢ଼ିରେ କଟିଲେ।
ତତୋଽସ୍ଯ ଦଶ୍ଯମାନସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଷଂ କାଲକୂଟକମ୍। ହତଂ ସର୍ପଵିଷେଣୈଵ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମେନ ତୁ
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦାଢ଼ିଯାଉଥିଲେ, ସେଇ ଘାତକ କାଳକୂଟ ବିଷ ନାଗମାନଙ୍କ ବିଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯାହା ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଅଟୁଟ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣାଂ ତେଷାଂ ମର୍ମସ୍ଵପି ନିପାତିତାଃ। ତ୍ଵଚଂ ନୈଵାସ୍ଯ ବିଭିଦୁଃ ସାରତ୍ଵାତ୍ପୃଥୁଵକ୍ଷସଃ
ନାଗମାନଙ୍କ ଦାଢ଼ି ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚର୍ମକୁ ଭେଦିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଦୃଢ଼ ଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵଂ ସଂଛିଦ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍। ପୋଥଯାମାସ ତାନ୍ସର୍ପାନ୍କେଚିଦ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସଚେତନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ସେଇ ନାଗମାନେକୁ ପିଟିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କେହି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ହତାଵଶେଷା ଭୀମେନ ସର୍ଵେ ଵାସୁକିମଭ୍ଯଯୁଃ। ଊଚୁଶ୍ଚ ସର୍ପରାଜାନଂ ଵାସୁକିଂ ଵାସଵୋପମମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଘାତରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାଗମାନଙ୍କ ରାଜା ବାସୁକିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଅଯଂ ନରୋ ଵୈ ନାଗରେନ୍ଦ୍ର ହ୍ଯପ୍ସୁ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରଵେଶିତଃ। ଯଥା ଚ ନୋ ମତିର୍ଵୀର ଵିଷପୀତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେମାନେ ବାସୁକିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନାଗରାଜ, ଏହି ପୁରୁଷକୁ ବାନ୍ଧି ଜଳରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଛି; ଆମେ ଭାବୁଛୁ ଏହା ବିଷ ପିଇଛି।'
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋଽସ୍ମାନନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ଚ ଦଷ୍ଟୋଽନ୍ଵବୁଧ୍ଯତ। ସସଂଜ୍ଞଶ୍ଚାପି ସଂଵୃତ୍ତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ବନ୍ଧନମାଶୁ ନଃ
'ସେ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦାଢ଼ିଯିବା ପରେ ସେ ସଚେତନ ହେଲେ, ଆମ ବାନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଏବେ ସବୁ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି।'
ପୋଥଯନ୍ତଂ ମହାବାହୁଂ ତ୍ଵଂ ଵୈ ତଂ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ତତୋ ଵାସୁକିରଭ୍ଯେତ୍ଯ ନାଗୈନୁଗତସ୍ତଦା
'ଯିଏ ଆମକୁ ପିଟୁଛନ୍ତି, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମକୁ ଆପଣ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ।' ତାପରେ ବାସୁକି ଅନ୍ୟ ନାଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ପଶ୍ଯତି ସ୍ମ ମହାବାହୁଂ ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍। ଆର୍ଯକେଣ ଚ ଦୃଷ୍ଟଃ ସ ପୃଥାଯା ଆର୍ଯକେଣ ଚ
ସେ ଦେଖିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଭୟଙ୍କର। ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ପୃଥାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଏବଂ ଆର୍ଯ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତଦା ଦୌହିତ୍ରଦୌହିତ୍ରଃ ପରିଷ୍ଵକ୍ତଃ ସୁପୀଡିତମ୍। ସୁପ୍ରୀତଶ୍ଚାଭଵତ୍ତସ୍ଯ ଵାସୁକିଃ ସ ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ ନାତି ଓ ଜେଷ୍ଠ ଏକାଉଁଠି ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେହିବେଳେ ବିଶେଷ ଯଶସ୍ବୀ ବାସୁକି ଖୁସି ହେଲେ।