ତମକୂଜମଭିଜ୍ଞାଯ ଜନୌଘଂ ସର୍ଵଶସ୍ତଦା। ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଦ୍ଯେନାର୍ଘ୍ଯେଣ ଚ ପ୍ରଭୋ
ସେଇ ବଡ଼ ଭିଡ଼କୁ ଚିହ୍ନି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ମହର୍ଷିଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତେଷାମଥୋ ଵୃଦ୍ଧତମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଜଟାଜିନୀ। ଋଷୀଣାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ମହର୍ଷିରିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶକୁ ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସ୍କ ତାପସ, ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ଏହିପରି କହିଲେ—
ଯଃ ସ କୌରଵ୍ଯଦାଯାଦଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ନାମ ନରାଧିପଃ। କାମଭୋଗାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶତଶୃଙ୍ଗମିତୋ ଗତଃ
ଯିଏ କୌରବ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ପାଣ୍ଡୁ ନାମକ ରାଜା, ସେ ଭୋଗବିଲାସ ଛାଡ଼ି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ରାଜା ଭୋଗାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତପସ୍ଵୀ ସଂବଭୂଵ ହ। ସ ଯଥୋକ୍ତଂ ତପସ୍ତେପେ ପତ୍ରମୂଲଫଲାଶନଃ
ସେ ରାଜା ଭୋଗବିଲାସ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାପସ ହୋଇଥିଲେ; ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ସଂଚିତ୍କାଲମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ତେନ ଵୃତ୍ତସମାଚାରୈସ୍ତପସା ଚ ତପସ୍ଵିନଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ କ୍ଷଣମାନେ କ୍ଷୟ କଲେ, କେବେ ଅଳସ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ତୋଷିତାସ୍ତାପସାସ୍ତତ୍ର ଶତଶୃଙ୍ଗନିଵାସିନଃ। ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଗନ୍ତୁକାମଂ ତାପସାଃ ସଂନିଵାର୍ଯ ତମ୍
ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ସେଇ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଲେ।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଵିପ୍ରା ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍। ଅନପତ୍ଯସ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଲୋକା ନ ସନ୍ତି ତେ
ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଶୁଭ ଲୋକ ମିଳେ ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ଚ ଵାଯୁଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ। ଆରାଧଯସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହ ଦେଵତାଃ
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର।
ପ୍ରୀତାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ଋଣମୁକ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ତପସା ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ପଶ୍ଯାମସ୍ତେ ତଥା ସୁତାନ୍
ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେବେ, ତୁମର ଋଣ ମୁକ୍ତି ହେବ। ଆମେ ତପସ୍ୟାର ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛୁ, ଏପରି ପୁଅମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ହେବେ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନାରାଧଯତ୍ତଦା।' ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତସ୍ଥସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯେନ ହେତୁନା
ଆମ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ କାରଣରେ—
ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମାଦଯଂ ପୁତ୍ରସ୍ତତ୍ର ଜାତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ତଥୈନଂ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଠାରେ ଧର୍ମ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ମାତରିଶ୍ଵା ଦଦୌ ପୁତ୍ରଂ ଭୀମଂ ନାମ ମହାବଲମ୍। ପୁରନ୍ଦରାଦଯଂ ଜଜ୍ଞେ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ମାତରିଶ୍ୱା ତାଙ୍କୁ ଭୀମ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଦେଲେ। ପୁରନ୍ଦର କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଏକ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ପୁଅ ଦେଲେ।
ଅସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହେଷ୍ଵାସେ ପୃଥାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍। ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦଯଂ ଜାତଃ କୁନ୍ତି ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପୃଥାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋର କୃପାରେ ଏହି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ କୁନ୍ତୀ, ସେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ।'
ଅଜେଯାନପି ଜେତାଽରୀନ୍ଦେଵତାଦୀନ୍ନ ସଂଶଯଃ।' ଯସ୍ଯ କୀର୍ତିର୍ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ସର୍ଵାନଭିଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅଜୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜସୂଯଂ ଭ୍ରାତୃଵୀର୍ଯାଦଵାପ୍ସ୍ଯତି। ଏଷ ଜେତା ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେର ଶକ୍ତିରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ସେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଜିତିବେ।
ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦୀନାଂ କୌରଵାଣାଂ ଚ ଜେଷ୍ଯତି। ଵୀରସ୍ଯୈତସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିବେ। ଏହି ବୀରଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର—
ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ରାଜସୂଯାଦ୍ଯୈର୍ଧର୍ମ ଏଵ ପରଃ ସଦା।' ଯୌ ତୁ ମାଦ୍ରୀ ମହେଷ୍ଵାସାଵସୂତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ
ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବେ। ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ମହାଧନୁର୍ଧର ମାଦ୍ରୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ—
ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାଵିମୌ ତାଵପି ତିଷ୍ଠତଃ। `ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ତାଵପ୍ଯମିତତେଜସୌ
ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ।
ଚରତା ଧର୍ମନିତ୍ଯେନ ଵନଵାସଂ ଯଶସ୍ଵିନା। ଏଷ ପୈତାମହୋ ଵଂଶଃ ପାଣ୍ଡୁନା ପୁନରୁଦ୍ଧୃତଃ
ଏହି ଯଶସ୍ୱୀ ଓ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅରଣ୍ୟବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ବଂଶ ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ଧାର ହେଲା।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଜନ୍ମ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ଵୈଦିକାଧ୍ଯଯନାନି ଚ। ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ସତତଂ ପାଣ୍ଡୋଃ ପରାଂ ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ସ୍ଯଥ
ପୁଅମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ସବୁ ଦେଖି, ତୁମେ ସଦା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବ।
ଵର୍ତମାନଃ ସତାଂ ଵୃତ୍ତେ ପୁତ୍ରଲାଭମଵାପ ଚ। ପିତୃଲୋକଂ ଗତଃ ପାଣ୍ଡୁରିତଃ ସପ୍ତଦଶେଽହନି
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେଙ୍କ ଆଚରଣରେ ଚାଲି, ସେ ପୁଅ ପାଇଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ସତରହତମ ଦିନରେ ପିତୃଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ଚିତାଗତମାଜ୍ଞାଯ ଵୈଶ୍ଵାନରମୁଖେ ହୁତମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପାଵକଂ ମାଦ୍ରୀ ହିତ୍ଵା ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇ ଚିତାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ମାଦ୍ରୀ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସା ଗତା ସହ ତେନୈଵ ପତିଲୋକମନୁଵ୍ରତା। ତସ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଯତ୍କାର୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ତଦନନ୍ତରମ୍
ସେ, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସହିତ ପତିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର, ସେସବୁ ପରେ କରାଯାଉ।
ପୃଥାଂ ଚ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଯଥାଵଦନୁମନ୍ଯନ୍ତାଂ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯେଷ ସନାତନଃ
ଯେ କୁନ୍ତୀ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସେମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଉନ୍ତୁ; କାରଣ ଏହି ହେଉଛି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ।
ଇମେ ତଯୋଃ ଶରୀରେ ଦ୍ଵେ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚେମେ ତଯୋର୍ଵରାଃ। କ୍ରିଯାଭିରନୁଗୃହ୍ଯନ୍ତାଂ ସହ ମାତ୍ରା ପରଂତପାଃ
ଏଠି ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଦେହ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ସନ୍ତାନମାନେ ତାଙ୍କ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏମାନେ ମାଆ ସହିତ ଯଥାଯଥ କ୍ରିୟା କରି ସମ୍ମାନିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ପ୍ରେତକାର୍ଯେ ନିଵୃତ୍ତେ ତୁ ପିତୃମେଧଂ ମହାଯଶାଃ। ଲଭତାଂ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡୁଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ
ଶବକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ପିତୃତର୍ପଣ ଦିଆଯାଉ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍କୁରୂଣାମେଵ ପଶ୍ଯତାମ୍। କ୍ଷଣେନାନ୍ତର୍ହିତାଃ ସର୍ଵେ ତାପସା ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ
ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାକାରଂ ତଥୈଵାନ୍ତର୍ହିତଂ ପୁନଃ। ଋଷିସିଦ୍ଧଗଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ତେ ପରଂ ଯଯୁଃ
ଗନ୍ଧର୍ବନଗରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଋଷି ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ପୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପାଣ୍ଡୋର୍ଵିଦୁର ସର୍ଵାଣି ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି କାରଯ। ରାଜଵଦ୍ରାଜସିଂହସ୍ଯ ମାଦ୍ର୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ବିଦୁର, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଶେଷକରି ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜାଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ ଶବକାର୍ଯ୍ୟ କରାଅ।
ପଶୂନ୍ଵାସାଂସି ରତ୍ନାନି ଧନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପାଣ୍ଡୋଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମାଦ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ଯେଭ୍ଯୋ ଯାଵଚ୍ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗୋଧନ, ପୋଶାକ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ଚାହିଁବେ ଦିଅ।