ଅର୍ହତସ୍ତସ୍ଯ କୃତ୍ଯାନି ଶତଶୃଙ୍ଗନିଵାସିନଃ। ତାପସା ଵିଧିଵଚ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ଚାରଣା ଋଷିଭିଃ ସହ
ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ମହାପୁନ୍ୟବାନ୍ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଋଷି ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ସହିତ, ଯଥାବିଧି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପାଣ୍ଡୋରୁପରମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵକଲ୍ପା ମହର୍ଷଯଃ। ତତୋ ମନ୍ତ୍ରଵିଦଃ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରଯାଂଚକ୍ରିରେ ମିଥଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଦେଖି, ଦେବତା ସମାନ ମହାର୍ଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ, ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ହିତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ସ ମହାତ୍ମା ମହାଯଶାଃ। ଅସ୍ମିଂସ୍ଥାନେ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତାପସାଞ୍ଶରଣଂ ଗତଃ
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଏବଂ ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଦେଶ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠି ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ସ ଜାତମାତ୍ରାନ୍ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦାରାଂଶ୍ଚ ଭଵତାମିହ। ପ୍ରାଦାଯୋପନିଧିଂ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଃ ସ୍ଵର୍ଗମିତୋ ଗତଃ
ସେ ଏଠି ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ନୂଆ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ରଖି, ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତସ୍ଯେମାନାତ୍ମଜାନ୍ଦେହଂ ଭାର୍ଯାଂ ଚ ସୁମହାତ୍ମନଃ। ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଗୃହ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମୋ ଧର୍ମ ଏଷ ହି ନଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେଇ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଦେହ ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କ ଦେଶ ନେଇ ଚଲିବା; ଏହି ଆମର ଧର୍ମ ବୋଲି ଆମେ ମନେ କରୁ।
ତେ ପରସ୍ପରମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦେଵକଲ୍ପା ମହର୍ଷଯଃ। ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଆଲୋଚନା କରି, ଦେବତା ସମାନ ମହାର୍ଷିମାନେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ନାଗସାହ୍ୱୟ ନାମକ ନଗରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଉଦାରମନସଃ ସିଦ୍ଧା ଗମନେ ଚକ୍ରିରେ ମନଃ। ଭୀଷ୍ମାଯ ପଣ୍ଡଵାନ୍ଦାତୁଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଚୈଵ ହି
ସେଇ ଦୟାଳୁ ଓ ଉଦାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଋଷିମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦେବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି ଯିବାକୁ ମନ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ କ୍ଷଣେ ସର୍ଵେ ତାନାଦାଯ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ। ପାଣ୍ଡୋର୍ଦାରାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଶରୀରେ ତେ ଚ ତାପସାଃ
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଜଣାନୀମାନେ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ତାପସମାନେ ନିଜେ ଶରୀରରେ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଖିନୀ ସା ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ସତତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା। ପ୍ରପନ୍ନା ଦୀର୍ଘମଧ୍ଵାନଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ତଦମନ୍ଯତ
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସଦା ସୁଖୀ ଓ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ଭଲପାଇଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଛୋଟ ବୋଲି ଲାଗିଲା।
ସା ତ୍ଵଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ସଂପ୍ରାପ୍ତା କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ଵର୍ଧମାନପୁରଦ୍ଵାରମାସସାଦ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ନାରୀ କୁରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ବୃଦ୍ଧିମାନ ନଗରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ।
ଦ୍ଵାରିଣଂ ତାପସା ଊଚୂ ରାଜାନଂ ଚ ପ୍ରକାଶଯ। ତେ ତୁ ଗତ୍ଵା କ୍ଷଣେନୈଵ ସଭାଯାଂ ଵିନିଵେଦିତାଃ
ତାପସମାନେ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, 'ରାଜାଙ୍କୁ ଆମ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜଣାଇଦିଅ।' ସେମାନେ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ସଭାକୁ ଯାଇ, ଏହି ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ଚାରଣସହସ୍ରାଣାଂ ମୁନୀନାମାଗମଂ ତଦା। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାଗପୁରେ ନୄଣାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସମପଦ୍ଯତ
ହଜାର ହଜାର ତାପସ ଓ ମୁନିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ନାଗପୁରର ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ମୁହୂର୍ତୋଦିତ ଆଦିତ୍ଯେ ସର୍ଵେ ବାଲପୁରସ୍କୃତାଃ। ସଦାରାସ୍ତାପସାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନିର୍ଯଯୁଃ ପୁରଵାସିନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଉଠିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ, ପିଲାମାନେ ଆଗରେ ଓ ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ, ତାପସମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ବାହାରିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଘାଃ କ୍ଷତ୍ରସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଯାନସଙ୍ଘସମାସ୍ଥିତାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ନିର୍ଜଗ୍ମୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଯୋଷିତଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, କିଛି ଯାନରେ ବସି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ।
ତଥା ଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରସଙ୍ଘାନାଂ ମହାନ୍ଯତିକରୋଽଭଵତ୍। ନ କଶ୍ଚିଦକରୋଦୀର୍ଷ୍ଯାମଭଵନ୍ଧର୍ମବୁଦ୍ଧଯଃ
ଏଭଳି ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଭିଡ଼ ହେଲା; କେହି ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ମନ ଦେଲେ।
ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵଃ ସୋମଦତ୍ତୋ।ଞଥ ବାହ୍ଲିକଃ। ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷିଃ କ୍ଷତ୍ତା ଚ ଵିଦୁରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ, ସୋମଦତ୍ତ, ବାହ୍ଲିକ, ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁ ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁର ନିଜେ ବାହାରିଲେ।
ସା ଚ ସତ୍ଯଵତୀ ଦେଵୀ କୌସଲ୍ଯା ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ରାଜଦାରୈଃ ପରିଵୃତା ଗାନ୍ଧାରୀ ଚାପି ନିର୍ଯଯୌ
ସତ୍ୟବତୀ ଦେବୀ, ଯଶସ୍ୱିନୀ କୌଶଳ୍ୟା, ରାଜାଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦା ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମାଃ। ଭୂଷିତା ଭୂଷଣୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ଶତସଙ୍ଖ୍ଯା ଵିନିର୍ଯଯୁଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆଗରେ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ଶତେଶତେ ଲୋକ ବାହାରିଲେ।
ତାନ୍ମହର୍ଷିଗଣାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିରୋଭିରଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଉପୋପଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ କୌରଵ୍ଯାଃ ସପୁରୋହିତାଃ
ସେଇ ମହାର୍ଷିମାନେକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କୌରବ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ କରି, ପାଖରେ ବସିଲେ।
ତଥୈଵ ଶିରସା ଭୂମାଵଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ଉପୋପଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ପୌରଜାନପଦା ଅପି
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭୂମିକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ପାଖରେ ବସିଲେ।
ତମକୂଜମଭିଜ୍ଞାଯ ଜନୌଘଂ ସର୍ଵଶସ୍ତଦା। ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଦ୍ଯେନାର୍ଘ୍ଯେଣ ଚ ପ୍ରଭୋ
ସେଇ ବଡ଼ ଭିଡ଼କୁ ଚିହ୍ନି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ମହର୍ଷିଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତେଷାମଥୋ ଵୃଦ୍ଧତମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଜଟାଜିନୀ। ଋଷୀଣାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ମହର୍ଷିରିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶକୁ ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସ୍କ ତାପସ, ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ଏହିପରି କହିଲେ—
ଯଃ ସ କୌରଵ୍ଯଦାଯାଦଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ନାମ ନରାଧିପଃ। କାମଭୋଗାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶତଶୃଙ୍ଗମିତୋ ଗତଃ
ଯିଏ କୌରବ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ପାଣ୍ଡୁ ନାମକ ରାଜା, ସେ ଭୋଗବିଲାସ ଛାଡ଼ି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ରାଜା ଭୋଗାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତପସ୍ଵୀ ସଂବଭୂଵ ହ। ସ ଯଥୋକ୍ତଂ ତପସ୍ତେପେ ପତ୍ରମୂଲଫଲାଶନଃ
ସେ ରାଜା ଭୋଗବିଲାସ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାପସ ହୋଇଥିଲେ; ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ସଂଚିତ୍କାଲମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ତେନ ଵୃତ୍ତସମାଚାରୈସ୍ତପସା ଚ ତପସ୍ଵିନଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ କ୍ଷଣମାନେ କ୍ଷୟ କଲେ, କେବେ ଅଳସ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ।
ତୋଷିତାସ୍ତାପସାସ୍ତତ୍ର ଶତଶୃଙ୍ଗନିଵାସିନଃ। ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଗନ୍ତୁକାମଂ ତାପସାଃ ସଂନିଵାର୍ଯ ତମ୍
ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ସେଇ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଲେ।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଵିପ୍ରା ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍। ଅନପତ୍ଯସ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଲୋକା ନ ସନ୍ତି ତେ
ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଶୁଭ ଲୋକ ମିଳେ ନାହିଁ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ଚ ଵାଯୁଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ। ଆରାଧଯସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସହ ଦେଵତାଃ
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କର।
ପ୍ରୀତାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ଋଣମୁକ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ତପସା ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ପଶ୍ଯାମସ୍ତେ ତଥା ସୁତାନ୍
ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେବେ, ତୁମର ଋଣ ମୁକ୍ତି ହେବ। ଆମେ ତପସ୍ୟାର ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛୁ, ଏପରି ପୁଅମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ହେବେ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନାରାଧଯତ୍ତଦା।' ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତସ୍ଥସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯେନ ହେତୁନା
ଆମ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ କାରଣରେ—