ଭର୍ତ୍ରା ତୁ ମରଣଂ ସାର୍ଧଂ ଫଲଵନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ଦୁଷ୍କରଂ ଚୈତଦ୍ଵଦନ୍ତି ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ
ପତି ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ ଫଳ ମିଳେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ଏହି କାମ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ବହୁତ କଠିନ, ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି।
ମୃତେ ଭର୍ତରି ସାଧ୍ଵୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତା। ଯମୈଶ୍ଚ ନିଯମୈଃ ପୂତା ମନୋଵାକ୍କାଯଜୈଃ ଶୁଭା
ଯେ ନାରୀ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଷ୍ଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥାଏ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଶୁଦ୍ଧ ରହିଥାଏ, ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଥାଏ, ସେ ନାରୀ ଶୁଭା ହୁଏ।
ଭର୍ତାରଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ସା ଭର୍ତାରଂ ନିସ୍ତରେଚ୍ଛୁଭା। ତାରିତଶ୍ଚାପି ଭର୍ତା ସ୍ଯାଦାତ୍ମା ପୁତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏମିତି ଶୁଭା ନାରୀ ପତିକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ। ପତି, ନିଜେ ଓ ପୁଅ—ତିନିଜଣେ ଉଦ୍ଧାର ହେବେ।
ତସ୍ମାଞ୍ଜୀଵିତମେଵୈତଦ୍ଯୁଵଯୋର୍ଵିଦ୍ମ ଶୋଭନମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଆମେ ଭଲ ବୁଝୁଛୁ ଯେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜୀବନ୍ତ ରହିବାଟା ଉତ୍ତମ।
ଯଥା ପାଣ୍ଡୋସ୍ତୁ ନିର୍ଦେଶସ୍ତଥା ଵିପ୍ରଗଣସ୍ଯ ଚ। ଆଜ୍ଞା ଶିରସି ନିକ୍ଷିପ୍ତା କରିଷ୍ଯାମି ଚ ତତ୍ତଥା
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଯେପରି, ସେହି ଆଦେଶ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଛି, ମୁଁ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।
ଯଦାଦ୍ଦୁର୍ଭଗଵନ୍ତୋଽପି ତନ୍ମନ୍ଯେ ଶୋଭନଂ ପରମ୍। ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ମମ ପୁତ୍ରାଣାମାତ୍ମନଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଭଲ—ମୋ ପତି, ପୁଅମାନେ ଓ ନିଜ ପାଇଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୁନ୍ତୀ ସମର୍ଥା ପୁତ୍ରାଣାଂ ଯୋଗକ୍ଷେମସ୍ଯ ଧାରଣେ। ଅସ୍ଯା ହି ନ ସମା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯାଦରୁନ୍ଧତୀ
କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମଂଗଳ ଓ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ; ଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣଯୋ ନାଥାଃ କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ତଥୈଵ ଚ। ନାହଂ ତ୍ଵମିଵ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସମର୍ଥା ଧାରଣେ ତଥା
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପାଖରେ ବୃଷ୍ଣି ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରକ୍ଷାକାରୀ ଅଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ପରି ପୁଅମାନଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ସାଽହଂ ଭର୍ତାରମନ୍ଵିଷ୍ଯେ ସଂତୃପ୍ତା ନାପି ଭୋଗତଃ। ଭର୍ତୃଲୋକସ୍ଯ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଦେଵୀ ମାମନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇନି, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି; ପତିଲୋକର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ସତ୍ଯସନ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ପାଦୌ ପରିଚରିଷ୍ଯାମି ତଥାର୍ଯାଽଦ୍ଯାନୁମନ୍ଯତାମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯିଏ, ମୁଁ ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଦ ସେବା କରିବି; ମହିଳା ମହାନୀୟା ଆଜି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାଜନ୍ମଦ୍ରରାଜସୁତା ଶୁଭା। ଦଦୌ କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଯମୌ ମାଦ୍ରୀ ଶିରସାଽଭିପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ଏପରି କହି, ହେ ରାଜା, ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ମାଦ୍ରୀ ଶିର ନମାଇ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଯମଜ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମହର୍ଷୀନ୍ସା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ବହୁଶଃ ପାର୍ଥାନାତ୍ମସୁତୌ ତଦା
ସେ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ହସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଗୃହ୍ଯ ମାଦ୍ରୀ ଵାକ୍ଯମଭାଷତ। କୁନ୍ତୀ ମାତା ଅହଂ ଧାତ୍ରୀ ଯୁଷ୍ମାକଂ ତୁ ପିତା ମୃତଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ହାତ ଧରି ମାଦ୍ରୀ କହିଲେ: 'କୁନ୍ତୀ ତୁମ ମାଆ, ମୁଁ ତୁମ ଧାତ୍ରୀ, ତୁମ ପିତା ଚଳିଗଲେ।'
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପିତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚତୁର୍ଣାଂ ଧର୍ମତଃ ସଦା। ଵୃଦ୍ଧାଦ୍ଯୁପାସନାସକ୍ତାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚାରିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ଧର୍ମରେ ସଦା ପିତା ସମାନ; ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗିରହ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ତାଦୃଶା ନ ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ନୈଵ ଯାନ୍ତି ପରାଭଵମ୍। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵେ କୁରୁଧ୍ଵଂ ଵୈ ଗୁରୁଵୃତ୍ତିମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ଏମିତି ଲୋକମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତେ ଗୁରୁମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କର।
ଋଷୀଣାଂ ଚ ପୃଥାଯାଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ। ଆଯାସକୃପଣା ମାଦ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୃଥାଂ ତଦା
ମହାର୍ଷିମାନେ ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୁଃଖିତ ମାଦ୍ରୀ ସେତେବେଳେ ପୃଥାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଋଷୀଣାଂ ସଂନିଧାଵେଷାଂ ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯୁଦୀରିତା। ଦିଦୃକ୍ଷମାଣାଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନ ମମୈଷା ଵୃଥା ଭଵେତ୍
ଏହି ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯେପରି ମୁଁ କଥା କହିଛି, ମୋର ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ଅଫଳ ନ ହେଉ।
ଧନ୍ଯା ତ୍ଵମସି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯି ନାସ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀ ସଦୃଶୀ ତ୍ଵଯା। ଵୀର୍ଯଂ ତେଜଶ୍ଚ ଯୋଗଂ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍
ହେ ବୃଷ୍ଣିକୁମାରୀ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମ ସମାନ ନାରୀ ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ତୁମ ବଳ, ତେଜ, ନିୟମ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
କୁନ୍ତି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ପୁତ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚାନାମମିତୌଜସାମ୍। ଆର୍ଯା ଚାପ୍ଯଭିଵାଦ୍ଯା ଚ ମମ ପୂଜ୍ଯା ଚ ସର୍ଵତଃ
କୁନ୍ତୀ, ତୁମେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବେ। ଏହି ମହିଳା ମଧ୍ୟ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରେଁ ଏବଂ ସବୁପଟେ ପୂଜା କରେଁ, ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରିଷ୍ଠା ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଭୂଷିତା ସ୍ଵଗୁଣୈଃ ଶୁଭୈଃ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵଯା ଯାଵନନ୍ଦିନି
ଦେବୀ, ତୁମେ ବଡ଼ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ମହାନ୍, ନିଜ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ହେ ଆନନ୍ଦମୟୀ, ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମର ଅନୁମତି ନେବାକୁ।
ଧର୍ମଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ କୀର୍ତିଂ ଚ ତ୍ଵତ୍କୃତେଽହମଵାପ୍ନୁଯାମ୍। ଯଥା ତଥା ଵିଧତ୍ସ୍ଵେହ ମା ଚ କାର୍ଷୀର୍ଵିଚାରଣାଂ
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ କୀର୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବି। ଏଠାରେ ଯେପରି ଉଚିତ ମନେ କର, ତାହା କର; ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦେଉନାହାଁ।
ବାଷ୍ପସଂଦିଗ୍ଧଯା ଵାଚା କୁନ୍ତ୍ଯୁଵାଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଅନୁଜ୍ଞାତାଽସି କଲ୍ଯାଣି ତ୍ରିଦିଵେ ସଙ୍ଗମୋଽସ୍ତୁ ତେ
କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁଭିନ୍ନ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, 'ଶୁଭେ, ତୁମକୁ ମୁଁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ତୁମର ଏହି ମିଳନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ହେଉ।'
ଭର୍ତ୍ରା ସହ ଵିଶାଲିକ୍ଷି କ୍ଷିପ୍ରମଦ୍ଯୈଵ ଭାମିନି। ସଂଗତାସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ତ୍ଵଂ ରମେଥାଃ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ହେ ବିଶାଳନୟନୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଆଜି ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ ଏବଂ ଚିରକାଳ ଆନନ୍ଦ କର।
ତତଃ ପୁରୋହିତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରେତକର୍ମଣି ପାରଗଃ। ହିରଣ୍ଯଶକଲାନାଜ୍ଯଂ ତିଲଂ ଦଧି ଚ ତଣ୍ଡୁଲାନ୍
ତାପରେ ପୁରୋହିତ, ନହାଇ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁନା ଟୁକୁଡ଼ା, ଘିଅ, ତିଳ, ଦହି ଏବଂ ଚାଉଳ ଆଣିଲେ।
ଉଦକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ପରଶୁଂ ସମାନୀଯ ତପସ୍ଵିଭିଃ। ଅଶ୍ଵମେଧାଗ୍ନିମାହୃତ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ ଜଳଘଟ ଏବଂ କୁହାଡ଼ି ଆଣିଲେ; ଏବଂ ଯଥାବିଧି ଅଶ୍ୱମେଧ ଅଗ୍ନି ଆଣି, ସମସ୍ତ କାମ କରିଲେ।
କାଶ୍ଯପଃ କାରଯାମାସ ପାଣ୍ଡୋଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ତାଂ କ୍ରିଯାମ୍। ପୁରୋହିତୋକ୍ତଵିଧିନା ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କାଶ୍ୟପ ମହାର୍ଷି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ପୁରୋହିତଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ତେନାଗ୍ନିନାଽଦହତ୍ପାଣ୍ଡୁଂ କୃତ୍ଵା ଚାପି କ୍ରିଯାସ୍ତଦା। ରୁଦଞ୍ଛୋକାଭିସଂତପ୍ତଃ ପପାତ ଭୁଵି ପାଣ୍ଡଵଃ
ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦାହ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ତାପରେ ଶୋକରେ ଭାସି, କାନ୍ଦୁଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଋଷୀନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପୃଥାଂ ଚୈଵ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ନୃପାତ୍ମଜ।' ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଚିତାଗ୍ନିସ୍ଥଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ନରର୍ଷଭମ୍
ସେ ଋଷି, ପୁଅମାନେ ଏବଂ ପୃଥାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଚିତା ଉପରେ ଥିବା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସହିତ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ମଦ୍ରରାଜସୁତା ତୂର୍ଣମନ୍ଵାରୋହଦ୍ଯଶସ୍ଵିନୀ
ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯଶସ୍ୱିନୀ, ତୁରନ୍ତ ସେଠାରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଅହତାମ୍ବରସଂଵୀତୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘଃ। ଉଦକଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ପୁରୋହିତମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଅଖଣ୍ଡ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭାଇମାନେ ସହିତ, ସେଠି ପୁରୋହିତଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଉଦକକ୍ରିୟା କଲେ।