ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଭାରତଂ ଵଂଶଂ ପାଣ୍ଡୁନା ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତସ୍ମିଂସ୍ତଦା ଵନଗତେ ନଷ୍ଟଂ ରାଜ୍ଯମରାଜକମ୍
ଭାରତବଂଶ ପୂର୍ବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ପାଣ୍ଡୁ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ହାରାଗଲା ଓ ରାଜା ବିନା ହେଲା।
ପୁନର୍ନିଃସାରିତଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽନୁମୋଦିତ୍ଵା ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ଶଙ୍କର
ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚାଲିଯିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ଏହା ଶୁଣି ଓ ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, ହେ ଶଙ୍କର।
ଦୁଃସହଂ ଚ ତପଃ କୃତ୍ଵା ଲବ୍ଧ୍ଵା ନୋ ଭରତର୍ଷଭ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କରି, ଆମେ ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରଲାଭସ୍ଯ ମହତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷାଦିଫଲଂ ତ୍ଵଯା। ନ ଚାଵାପ୍ତଂ କିଂଚିଦେଵ ପୁରା ଦଶରଥୋ ଯଥା
ବଡ଼ ସଂପଦ ଭଳି ପୁଅ ପାଇବାର ଫଳ—ଯେପରିକି ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ—ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଦେଖାଇନାହା; ପୂର୍ବେ ଦଶରଥଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହୋଇନଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୌ ଚାପି ଵିଲେପତୁରଥାତୁରୌ
ଏପରି କହି, ଦୁଇ ଯମ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ଅନୁତାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଧର୍ମଫଲଂ ମମ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଭାଵିନୋ ଭାଵାନ୍ମା ମାଂ ମାଦ୍ରି ନିଵର୍ତଯ
ମୁଁ ବଡ଼ ଘରର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମର ଫଳ ମୋର; ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ହେ ମାଦ୍ରୀ, ମୋତେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯାମୀହ ଭର୍ତାରମହଂ ପ୍ରେତଵଶଂ ଗତମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯୈନମିମାନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦାରକାନ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବି, ଯିଏ ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତୁମେ ଉଠ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପିଲାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଵାପ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂଲ୍ଲବ୍ଧାର୍ଥାନ୍ଵୀରପତ୍ନୀତ୍ଵମର୍ଥଯେ
ପୁଅମାନେ ପାଇ, ମୋର କାମନା ପୂରଣ ହେଲା, ଏବେ ମୁଁ ବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅହମେଵାନୁଯାସ୍ଯାମି ଭର୍ତାରମପଲାପିନମ୍। ନ ହି ତୃପ୍ତାଽସ୍ମି କାମାନାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ମାମନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଏକା ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି, ଯିଏ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମାନେରେ ତୃପ୍ତି ପାଇନି—ହେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ମାଂ ଚାଭିଗମ୍ଯ କ୍ଷୀଣୋଽଯଂ କାମାଦ୍ଭରତସତ୍ତମଃ। ସମୁଚ୍ଛିଦ୍ଯାମି ତତ୍କାମଂ କଥଂ ନୁ ଯମସାଦନେ
ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ଏହି ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମନାରେ ଶିଥିଲା; ଏବେ ଯମଙ୍କ ଗୃହରେ ମୁଁ କିପରି ସେଇ କାମନାକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ମମ ହତୋର୍ହି ରାଜାଽଯଂ ଦିଵଂ ରାଜର୍ପିସତ୍ତମଃ। ନ ଚୈଵ ତାଦୃଶୀ ବୁଦ୍ଧିର୍ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ନ ତାଦୃଶାଃ
ମୋ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ରାଜାଋଷିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ମନ ଏପରି ନୁହେଁ, ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ନୁହନ୍ତି।
ନ ଚୋତ୍ସହେ ଧାରଯିତୁଂ ପ୍ରାଣାନ୍ଭର୍ତ୍ରା ଵିନା କୃତା। ତସ୍ମାତ୍ତମନୁଯାସ୍ଯାମି ଯାନ୍ତଂ ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷଯମ୍
ମୁଁ ମୋର ଶ୍ୱାମୀ ବିନା ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରିପାରିବିନି; ତେଣୁ, ଯେଉଁଠିକୁ ସେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଇ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଲୋକକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି।
ଵର୍ତେଯଂ ନ ସମାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଜାତ୍ଵହଂ ନ ସୁତେଷୁ ତେ। ତଥାହି ଵର୍ତମାନାଂ ମାମଧର୍ମଃ ସଂସ୍ପୃଶେନ୍ମହାନ୍
ମୁଁ କେବେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଜୀଇପାରିବିନି; କାରଣ, ଏପରି କଲେ ମୋତେ ଭାରି ଅଧର୍ମ ଛୁଇଁଯିବ।
ତସ୍ମାନ୍ମେ ସୁତଯୋର୍ଦେଵି ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵପୁତ୍ରଵତ୍। ଅନ୍ଵେଷ୍ଯାମି ଚ ଭର୍ତାରଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଯମସାଦନମ୍
ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ମୋ ପୁଅମାନେ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବାବେଳେ ଖୋଜିବି।
ମାଂ ହି କାମଯମାନୋଽଯଂ ରାଜା ପ୍ରେତଵଶଂ ଗତଃ। ରାଜ୍ଞଃ ଶରୀରେଣ ସହ ମାମପୀଦଂ କଲେଵରମ୍
ଏହି ରାଜା, ମୋତେ ଚାହିଁ, ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ସହିତ, ଏହି ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ—
ଦଗ୍ଧଵ୍ଯଂ ସୁପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ତ୍ଵେତଦାର୍ଯେ ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ। ଦାରକେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତା ତ୍ଵଂ ଭଵେଶ୍ଚାଭିହିତା ମଯା। ଅତୋଽହଂ ନ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ସଂଦେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ହିତଂ ତଵ
ଭଲଭାବେ ଢାକି ଏହାକୁ ଦାହ କର, ହେ ଆର୍ୟେ, ଏହି ପ୍ରିୟ କାମ କର; ପିଲାମାନେ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରୁହ, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଦେଖୁନି।
ଋଷଯସ୍ତାନ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମାନ୍। ଊଚୁଃ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ମାଦ୍ରୀଂ ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତପସ୍ଵିନଃ
ଋଷିମାନେ, ସତ୍ୟବାନ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଶାନ୍ତନା କହିଲେ।
ସୁଭଗେ ବାଲପୁତ୍ରା ତୁ ନ ମର୍ତଵ୍ଯଂ ତଥଂଚନ। ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚାପି ନେଷ୍ଯାମଃ କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପରନ୍ତପାନ୍
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଛୋଟ ପୁଅମାନେ ଥିବାବେଳେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, କୁରୁଦେଶକୁ ନେଇଯିବା।
ଅଧର୍ମେଷ୍ଵର୍ଥଜାତେଷୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଲୋଭଵାନ୍। ସ କଦାଚିନ୍ନ ଵର୍ତେତ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଯଥାଵିଧି
ଅଧର୍ମ ଲୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଲୋଭୀ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସେ କେବେ କେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କରିବେନାହିଁ।
କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣଯୋ ନାଥାଃ କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ତଥୈଵ ଚ। ମାଦ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ବଲିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶଲ୍ଯୋ ଭ୍ରାତା ମହାରଥଃ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀମାନେ ହେଲେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶାଲ୍ୟ, ଏକ ମହାରଥୀ।
ଭର୍ତ୍ରା ତୁ ମରଣଂ ସାର୍ଧଂ ଫଲଵନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ଦୁଷ୍କରଂ ଚୈତଦ୍ଵଦନ୍ତି ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ
ପତି ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭଲ ଫଳ ମିଳେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ଏହି କାମ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ବହୁତ କଠିନ, ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି।
ମୃତେ ଭର୍ତରି ସାଧ୍ଵୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତା। ଯମୈଶ୍ଚ ନିଯମୈଃ ପୂତା ମନୋଵାକ୍କାଯଜୈଃ ଶୁଭା
ଯେ ନାରୀ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଷ୍ଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥାଏ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଶୁଦ୍ଧ ରହିଥାଏ, ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଥାଏ, ସେ ନାରୀ ଶୁଭା ହୁଏ।
ଭର୍ତାରଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ସା ଭର୍ତାରଂ ନିସ୍ତରେଚ୍ଛୁଭା। ତାରିତଶ୍ଚାପି ଭର୍ତା ସ୍ଯାଦାତ୍ମା ପୁତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏମିତି ଶୁଭା ନାରୀ ପତିକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ। ପତି, ନିଜେ ଓ ପୁଅ—ତିନିଜଣେ ଉଦ୍ଧାର ହେବେ।
ତସ୍ମାଞ୍ଜୀଵିତମେଵୈତଦ୍ଯୁଵଯୋର୍ଵିଦ୍ମ ଶୋଭନମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଆମେ ଭଲ ବୁଝୁଛୁ ଯେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜୀବନ୍ତ ରହିବାଟା ଉତ୍ତମ।
ଯଥା ପାଣ୍ଡୋସ୍ତୁ ନିର୍ଦେଶସ୍ତଥା ଵିପ୍ରଗଣସ୍ଯ ଚ। ଆଜ୍ଞା ଶିରସି ନିକ୍ଷିପ୍ତା କରିଷ୍ଯାମି ଚ ତତ୍ତଥା
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଯେପରି, ସେହି ଆଦେଶ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଛି, ମୁଁ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।
ଯଦାଦ୍ଦୁର୍ଭଗଵନ୍ତୋଽପି ତନ୍ମନ୍ଯେ ଶୋଭନଂ ପରମ୍। ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ମମ ପୁତ୍ରାଣାମାତ୍ମନଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଭଲ—ମୋ ପତି, ପୁଅମାନେ ଓ ନିଜ ପାଇଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୁନ୍ତୀ ସମର୍ଥା ପୁତ୍ରାଣାଂ ଯୋଗକ୍ଷେମସ୍ଯ ଧାରଣେ। ଅସ୍ଯା ହି ନ ସମା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯାଦରୁନ୍ଧତୀ
କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମଂଗଳ ଓ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ; ଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣଯୋ ନାଥାଃ କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ତଥୈଵ ଚ। ନାହଂ ତ୍ଵମିଵ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସମର୍ଥା ଧାରଣେ ତଥା
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପାଖରେ ବୃଷ୍ଣି ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରକ୍ଷାକାରୀ ଅଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ପରି ପୁଅମାନଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ସାଽହଂ ଭର୍ତାରମନ୍ଵିଷ୍ଯେ ସଂତୃପ୍ତା ନାପି ଭୋଗତଃ। ଭର୍ତୃଲୋକସ୍ଯ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଦେଵୀ ମାମନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇନି, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି; ପତିଲୋକର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ସତ୍ଯସନ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ପାଦୌ ପରିଚରିଷ୍ଯାମି ତଥାର୍ଯାଽଦ୍ଯାନୁମନ୍ଯତାମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯିଏ, ମୁଁ ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଦ ସେବା କରିବି; ମହିଳା ମହାନୀୟା ଆଜି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।