ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଵେଦପରାଗାଃ। ତେଽଭ୍ଯାଗତ୍ଯ ପିତୁର୍ମୂଲେ ନିଃସଂଜ୍ଞାଃ ପତିତା ଭୁଵି
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପାଦୌ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵିଲପନ୍ତି ସ୍ମ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ହା ଵିନଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ତାତେତି ହା ଅନାଥା ଭଵାମହେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କନ୍ଦିଲେ, 'ହା ବାପା, ଆମେ ନଷ୍ଟ ହେଲୁ! ହା, ଆମେ ଏବେ ଅନାଥ ହେଲୁ!'
ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କଥଂ ଜୀଵାମ ବାଲକାଃ। ଲୋକନାଥସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ସ୍ମୋ ନ ସନାଥା ଭଵାମହେ
ତୁମେ ନଥିବାରେ, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆମେ ଛୁଆମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବୁ? ଆମେ ଯଦିଓ ଲୋକନାଥଙ୍କ ପୁଅ, ତଥାପି ଏବେ ଅନାଥ ହେଲୁ।
କ୍ଷଣେନୈଵ ମହାରାଜ ଅହୋ ଲୋକସ୍ଯ ଚିତ୍ରତା। ନାସ୍ମଦ୍ଵିଧା ରାଜପୁତ୍ରା ଅଧନ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଭାରତ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ମହାରାଜା, ଏହି ସଂସାରର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ; ଆମ ପରି ଅଭାଗା ରାଜପୁତ୍ର ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିନାଶାଚ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ଯପ୍ରସ୍ଖଲନାତ୍ତଦା। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମ ଵ୍ଯସନଂ ମହତ୍
ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଏବେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲୁ।
କିଂ କରିଷ୍ଯାମହେ ରାଜନ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରସୀଦତାମ୍
ହେ ରାଜା, ଆମେ କଣ କରିବୁ? କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର।
ତ୍ଵଯା ଲବ୍ଧାଃ ସ୍ମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମହତା ତପସା ଵଯମ୍। ହିତ୍ଵା ମାନଂ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଯମାହୃତ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମ୍
ତୁମର ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ; ମାନ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଥିଲ।
ଶାକମୂଲଫଲୈର୍ଵନ୍ଯୈର୍ଭରଣଂ ଵୈ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ପିତରୋ ଯମିଚ୍ଛ୍ତି ମହାତମ୍ନଃ
ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲର ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲ; ଯେପରି ପିତାମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପରି ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି।
ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲମିଚ୍ଛନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ଅଭୁକ୍ତ୍ଵୈଵ ଫଲଂ ରାଜନ୍ଗନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ଭାରତ
ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି; ହେ ରାଜା, ସେଇ ଫଳ ଭୋଗ କରିନଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପିତରଂ ଭୀମୋଽପି ଵିଲଲାପ
ଏଭଳି ଭାବେ ପିତାଙ୍କୁ କହି, ଭୀମ ମଧ୍ୟ କନ୍ଦିଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଭାରତଂ ଵଂଶଂ ପାଣ୍ଡୁନା ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତସ୍ମିଂସ୍ତଦା ଵନଗତେ ନଷ୍ଟଂ ରାଜ୍ଯମରାଜକମ୍
ଭାରତବଂଶ ପୂର୍ବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ପାଣ୍ଡୁ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ହାରାଗଲା ଓ ରାଜା ବିନା ହେଲା।
ପୁନର୍ନିଃସାରିତଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽନୁମୋଦିତ୍ଵା ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ଶଙ୍କର
ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚାଲିଯିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ଏହା ଶୁଣି ଓ ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, ହେ ଶଙ୍କର।
ଦୁଃସହଂ ଚ ତପଃ କୃତ୍ଵା ଲବ୍ଧ୍ଵା ନୋ ଭରତର୍ଷଭ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କରି, ଆମେ ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରଲାଭସ୍ଯ ମହତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷାଦିଫଲଂ ତ୍ଵଯା। ନ ଚାଵାପ୍ତଂ କିଂଚିଦେଵ ପୁରା ଦଶରଥୋ ଯଥା
ବଡ଼ ସଂପଦ ଭଳି ପୁଅ ପାଇବାର ଫଳ—ଯେପରିକି ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ—ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଦେଖାଇନାହା; ପୂର୍ବେ ଦଶରଥଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହୋଇନଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୌ ଚାପି ଵିଲେପତୁରଥାତୁରୌ
ଏପରି କହି, ଦୁଇ ଯମ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ଅନୁତାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଧର୍ମଫଲଂ ମମ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଭାଵିନୋ ଭାଵାନ୍ମା ମାଂ ମାଦ୍ରି ନିଵର୍ତଯ
ମୁଁ ବଡ଼ ଘରର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମର ଫଳ ମୋର; ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ହେ ମାଦ୍ରୀ, ମୋତେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯାମୀହ ଭର୍ତାରମହଂ ପ୍ରେତଵଶଂ ଗତମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯୈନମିମାନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦାରକାନ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବି, ଯିଏ ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତୁମେ ଉଠ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପିଲାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଵାପ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂଲ୍ଲବ୍ଧାର୍ଥାନ୍ଵୀରପତ୍ନୀତ୍ଵମର୍ଥଯେ
ପୁଅମାନେ ପାଇ, ମୋର କାମନା ପୂରଣ ହେଲା, ଏବେ ମୁଁ ବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅହମେଵାନୁଯାସ୍ଯାମି ଭର୍ତାରମପଲାପିନମ୍। ନ ହି ତୃପ୍ତାଽସ୍ମି କାମାନାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ମାମନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଏକା ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି, ଯିଏ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମାନେରେ ତୃପ୍ତି ପାଇନି—ହେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ମାଂ ଚାଭିଗମ୍ଯ କ୍ଷୀଣୋଽଯଂ କାମାଦ୍ଭରତସତ୍ତମଃ। ସମୁଚ୍ଛିଦ୍ଯାମି ତତ୍କାମଂ କଥଂ ନୁ ଯମସାଦନେ
ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ଏହି ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମନାରେ ଶିଥିଲା; ଏବେ ଯମଙ୍କ ଗୃହରେ ମୁଁ କିପରି ସେଇ କାମନାକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ମମ ହତୋର୍ହି ରାଜାଽଯଂ ଦିଵଂ ରାଜର୍ପିସତ୍ତମଃ। ନ ଚୈଵ ତାଦୃଶୀ ବୁଦ୍ଧିର୍ବାନ୍ଧଵାଶ୍ଚ ନ ତାଦୃଶାଃ
ମୋ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ରାଜାଋଷିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ମନ ଏପରି ନୁହେଁ, ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ନୁହନ୍ତି।
ନ ଚୋତ୍ସହେ ଧାରଯିତୁଂ ପ୍ରାଣାନ୍ଭର୍ତ୍ରା ଵିନା କୃତା। ତସ୍ମାତ୍ତମନୁଯାସ୍ଯାମି ଯାନ୍ତଂ ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷଯମ୍
ମୁଁ ମୋର ଶ୍ୱାମୀ ବିନା ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରିପାରିବିନି; ତେଣୁ, ଯେଉଁଠିକୁ ସେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଇ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଲୋକକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି।
ଵର୍ତେଯଂ ନ ସମାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଜାତ୍ଵହଂ ନ ସୁତେଷୁ ତେ। ତଥାହି ଵର୍ତମାନାଂ ମାମଧର୍ମଃ ସଂସ୍ପୃଶେନ୍ମହାନ୍
ମୁଁ କେବେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଜୀବନ ଜୀଇପାରିବିନି; କାରଣ, ଏପରି କଲେ ମୋତେ ଭାରି ଅଧର୍ମ ଛୁଇଁଯିବ।
ତସ୍ମାନ୍ମେ ସୁତଯୋର୍ଦେଵି ଵର୍ତିତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵପୁତ୍ରଵତ୍। ଅନ୍ଵେଷ୍ଯାମି ଚ ଭର୍ତାରଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଯମସାଦନମ୍
ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ମୋ ପୁଅମାନେ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବାବେଳେ ଖୋଜିବି।
ମାଂ ହି କାମଯମାନୋଽଯଂ ରାଜା ପ୍ରେତଵଶଂ ଗତଃ। ରାଜ୍ଞଃ ଶରୀରେଣ ସହ ମାମପୀଦଂ କଲେଵରମ୍
ଏହି ରାଜା, ମୋତେ ଚାହିଁ, ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ସହିତ, ଏହି ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ—
ଦଗ୍ଧଵ୍ଯଂ ସୁପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ତ୍ଵେତଦାର୍ଯେ ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ। ଦାରକେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତା ତ୍ଵଂ ଭଵେଶ୍ଚାଭିହିତା ମଯା। ଅତୋଽହଂ ନ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ସଂଦେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ହିତଂ ତଵ
ଭଲଭାବେ ଢାକି ଏହାକୁ ଦାହ କର, ହେ ଆର୍ୟେ, ଏହି ପ୍ରିୟ କାମ କର; ପିଲାମାନେ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରୁହ, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଦେଖୁନି।
ଋଷଯସ୍ତାନ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମାନ୍। ଊଚୁଃ କୁନ୍ତୀଂ ଚ ମାଦ୍ରୀଂ ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତପସ୍ଵିନଃ
ଋଷିମାନେ, ସତ୍ୟବାନ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଶାନ୍ତନା କହିଲେ।
ସୁଭଗେ ବାଲପୁତ୍ରା ତୁ ନ ମର୍ତଵ୍ଯଂ ତଥଂଚନ। ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚାପି ନେଷ୍ଯାମଃ କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପରନ୍ତପାନ୍
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଛୋଟ ପୁଅମାନେ ଥିବାବେଳେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, କୁରୁଦେଶକୁ ନେଇଯିବା।
ଅଧର୍ମେଷ୍ଵର୍ଥଜାତେଷୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଲୋଭଵାନ୍। ସ କଦାଚିନ୍ନ ଵର୍ତେତ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଯଥାଵିଧି
ଅଧର୍ମ ଲୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଲୋଭୀ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସେ କେବେ କେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କରିବେନାହିଁ।
କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣଯୋ ନାଥାଃ କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ତଥୈଵ ଚ। ମାଦ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ବଲିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶଲ୍ଯୋ ଭ୍ରାତା ମହାରଥଃ
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀମାନେ ହେଲେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶାଲ୍ୟ, ଏକ ମହାରଥୀ।