ତଂ ତଥା ଶାଯିନଂ ପୁତ୍ରା ଋଷଯଃ ସହ ଚାରଣୈଃ। ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଶୋକାଦଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯନ୍
ଏଭଳି ଶୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ପୁଅମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବଗାନମାନେ ଏକଠି ଆସି, ଶୋକରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ।
ଅସ୍ତଂ ଗତମିଵାଦିତ୍ଯଂ ସଂଶୁଷ୍କମିଵ ସାଗରମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଶୋଚନ୍ତି ସ୍ମ ମହର୍ଷଯଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ଅସ୍ତ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ବା ଶୁଖିଗଲା ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖି, ମହାଋଷିମାନେ ଦୁଃଖ କଲେ।
ସମାନଶୋକା ଋଷଯଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ବଭୂଵିରେ। ତେ ସମାଶ୍ଵାସିତେ ଵିପ୍ରୈର୍ଵିଲେପତୁରନିନ୍ଦିତେ
ଋଷିମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମାନ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷମାନେ ପାଇଁ କନ୍ଦିଲେ।
ହା ରାଜନ୍କସ୍ଯ ନୋ ହିତ୍ଵା ଗଚ୍ଛସି ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍। ହା ରାଜନ୍ମମ ମନ୍ଦାଯାଃ କଥଂ ମାଦ୍ରୀଂ ସମେତ୍ଯ ଵୈ
ହା ରାଜା, କାହିଁପାଇଁ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନେର ଗୃହକୁ ଯାଉଛ? ହା ରାଜା, କିପରି ମୋତେ ଅବୁଦ୍ଧିକୁ ଛାଡ଼ି ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ମିଶିଲା?
ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ରାଜନ୍ମଦ୍ଭାଗ୍ଯପରିସଂକ୍ଷଯାତ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଭୀମସେନମର୍ଜୁନଂ ଚ ଯମାଵୁଭୌ
ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଶେଷ ହେବାରୁ ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଦିନକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଦୁଇ ଜଣ ଜୁମ୍ଲା ପୁଅମାନେ ରହିଗଲେ।
କସ୍ଯ ହିତ୍ଵା ପ୍ରିଯାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଯାତୋଽସି ଵିଶାଂପତେ। ନୂନଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ରିଦଶା ଦେଵାଃ ପ୍ରତିନନ୍ଦନ୍ତି ଭାରତ
ହେ ରାଜା, କାହା ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା? ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଯତୋ ହି ତପ ଉଗ୍ରଂ ଵୈ ଚରିତଂ ବ୍ରହ୍ମସଂସଦି। ଆଵାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ରାଜନ୍ଗମିଷ୍ଯସି ଦିଵଂ ଶୁଭମ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲ, ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମେତ ତୁମେ ଶୁଭ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଆଜମୀଢାଜମୀଢାନାଂ କର୍ମଣା ଚରତାଂ ଗତିମ୍। ନନୁ ନାମ ସହାଵାଭ୍ଯାଂ ଗମିଷ୍ଯାମୀତି ଯତ୍ତ୍ଵଯା
ଅଜମୀଢ଼ ବଂଶର ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ପଥ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ପଥକୁ ଆମେ ସମେତ ଯିବାକୁ ତୁମେ କହିଥିଲ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତା କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦାଽସ୍ମି ଵନମାଗତା। ଆଵାଭ୍ଯାଂ ଚୈଵ ସହିତୋ ଗମିଷ୍ଯସି ଵିଶାଂପତେ। ମୁହୂର୍ତଂ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ରାଜନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଚ ମୁଖଂ ତଵ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଆମ ସହିତ ଯିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି।
ଵିଲପିତ୍ଵା ଭୃଶଂ ଚୈଵ ନିଃସଂଜ୍ଞେ ପତିତେ ଭୁଵି। ଯଥା ହତେ ମୃଗେ ମୃଗ୍ଯୌ ଲୁବ୍ଧୈର୍ଵନଗତେ ତଥା
ସେ ବହୁତ କନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଶିକାରୀମାନେ ମୃଗକୁ ମାରିଦେଲେ ପରେ ମୃଗୀ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଵେଦପରାଗାଃ। ତେଽଭ୍ଯାଗତ୍ଯ ପିତୁର୍ମୂଲେ ନିଃସଂଜ୍ଞାଃ ପତିତା ଭୁଵି
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପାଦୌ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵିଲପନ୍ତି ସ୍ମ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ହା ଵିନଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ତାତେତି ହା ଅନାଥା ଭଵାମହେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କନ୍ଦିଲେ, 'ହା ବାପା, ଆମେ ନଷ୍ଟ ହେଲୁ! ହା, ଆମେ ଏବେ ଅନାଥ ହେଲୁ!'
ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କଥଂ ଜୀଵାମ ବାଲକାଃ। ଲୋକନାଥସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ସ୍ମୋ ନ ସନାଥା ଭଵାମହେ
ତୁମେ ନଥିବାରେ, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆମେ ଛୁଆମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବୁ? ଆମେ ଯଦିଓ ଲୋକନାଥଙ୍କ ପୁଅ, ତଥାପି ଏବେ ଅନାଥ ହେଲୁ।
କ୍ଷଣେନୈଵ ମହାରାଜ ଅହୋ ଲୋକସ୍ଯ ଚିତ୍ରତା। ନାସ୍ମଦ୍ଵିଧା ରାଜପୁତ୍ରା ଅଧନ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଭାରତ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ମହାରାଜା, ଏହି ସଂସାରର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ; ଆମ ପରି ଅଭାଗା ରାଜପୁତ୍ର ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିନାଶାଚ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ଯପ୍ରସ୍ଖଲନାତ୍ତଦା। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମ ଵ୍ଯସନଂ ମହତ୍
ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଏବେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲୁ।
କିଂ କରିଷ୍ଯାମହେ ରାଜନ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରସୀଦତାମ୍
ହେ ରାଜା, ଆମେ କଣ କରିବୁ? କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର।
ତ୍ଵଯା ଲବ୍ଧାଃ ସ୍ମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମହତା ତପସା ଵଯମ୍। ହିତ୍ଵା ମାନଂ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଯମାହୃତ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମ୍
ତୁମର ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ; ମାନ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଥିଲ।
ଶାକମୂଲଫଲୈର୍ଵନ୍ଯୈର୍ଭରଣଂ ଵୈ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ପିତରୋ ଯମିଚ୍ଛ୍ତି ମହାତମ୍ନଃ
ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲର ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲ; ଯେପରି ପିତାମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପରି ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି।
ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲମିଚ୍ଛନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ଅଭୁକ୍ତ୍ଵୈଵ ଫଲଂ ରାଜନ୍ଗନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ଭାରତ
ତିନିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି; ହେ ରାଜା, ସେଇ ଫଳ ଭୋଗ କରିନଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପିତରଂ ଭୀମୋଽପି ଵିଲଲାପ
ଏଭଳି ଭାବେ ପିତାଙ୍କୁ କହି, ଭୀମ ମଧ୍ୟ କନ୍ଦିଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଭାରତଂ ଵଂଶଂ ପାଣ୍ଡୁନା ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତସ୍ମିଂସ୍ତଦା ଵନଗତେ ନଷ୍ଟଂ ରାଜ୍ଯମରାଜକମ୍
ଭାରତବଂଶ ପୂର୍ବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ପାଣ୍ଡୁ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ହାରାଗଲା ଓ ରାଜା ବିନା ହେଲା।
ପୁନର୍ନିଃସାରିତଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଽନୁମୋଦିତ୍ଵା ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ଶଙ୍କର
ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚାଲିଯିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ତାହାକୁ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ଏହା ଶୁଣି ଓ ମନେ ରଖି, ଏବେ ତୁମେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, ହେ ଶଙ୍କର।
ଦୁଃସହଂ ଚ ତପଃ କୃତ୍ଵା ଲବ୍ଧ୍ଵା ନୋ ଭରତର୍ଷଭ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କରି, ଆମେ ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରଲାଭସ୍ଯ ମହତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷାଦିଫଲଂ ତ୍ଵଯା। ନ ଚାଵାପ୍ତଂ କିଂଚିଦେଵ ପୁରା ଦଶରଥୋ ଯଥା
ବଡ଼ ସଂପଦ ଭଳି ପୁଅ ପାଇବାର ଫଳ—ଯେପରିକି ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ—ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଦେଖାଇନାହା; ପୂର୍ବେ ଦଶରଥଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହୋଇନଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୌ ଚାପି ଵିଲେପତୁରଥାତୁରୌ
ଏପରି କହି, ଦୁଇ ଯମ ଦୁଃଖରେ ଭାସି ଅନୁତାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଧର୍ମଫଲଂ ମମ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଭାଵିନୋ ଭାଵାନ୍ମା ମାଂ ମାଦ୍ରି ନିଵର୍ତଯ
ମୁଁ ବଡ଼ ଘରର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମର ଫଳ ମୋର; ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ହେ ମାଦ୍ରୀ, ମୋତେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯାମୀହ ଭର୍ତାରମହଂ ପ୍ରେତଵଶଂ ଗତମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯୈନମିମାନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦାରକାନ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବି, ଯିଏ ପରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତୁମେ ଉଠ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପିଲାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଵାପ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂଲ୍ଲବ୍ଧାର୍ଥାନ୍ଵୀରପତ୍ନୀତ୍ଵମର୍ଥଯେ
ପୁଅମାନେ ପାଇ, ମୋର କାମନା ପୂରଣ ହେଲା, ଏବେ ମୁଁ ବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅହମେଵାନୁଯାସ୍ଯାମି ଭର୍ତାରମପଲାପିନମ୍। ନ ହି ତୃପ୍ତାଽସ୍ମି କାମାନାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ମାମନୁମନ୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଏକା ମୋ ଶ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି, ଯିଏ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମାନେରେ ତୃପ୍ତି ପାଇନି—ହେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ମାଂ ଚାଭିଗମ୍ଯ କ୍ଷୀଣୋଽଯଂ କାମାଦ୍ଭରତସତ୍ତମଃ। ସମୁଚ୍ଛିଦ୍ଯାମି ତତ୍କାମଂ କଥଂ ନୁ ଯମସାଦନେ
ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, ଏହି ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମନାରେ ଶିଥିଲା; ଏବେ ଯମଙ୍କ ଗୃହରେ ମୁଁ କିପରି ସେଇ କାମନାକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି?