ରକ୍ଷଣେ ଵିସ୍ମୃତା କୁନ୍ତୀ ଵ୍ଯଗ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନେ। ପୁରୋହିତେନ ସହିତାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପର୍ଯଵେଷଯତ୍
କୁନ୍ତୀ ଗୃହପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଖାଇବା ଦେଉଥିବାରେ, ସେ ରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଭୁଲିଗଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯାଂସ୍ତତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପାଣ୍ଡୁଃ ପଞ୍ଚ ମହାଵନେ। ତାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ବଳରେ ଭରସା କରି, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅଁଠାରୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ସୁପୁଷ୍ପିତଵନେ କାଲେ କଦାଚିନ୍ମଧୁମାଧଵେ। ଭୂତସଂମୋହନେ ରାଜା ସଭାର୍ଯୋ ଵ୍ଯଚରଦ୍ଵନମ୍
ଏକଥର, ଫୁଲେଇଥିବା ମଧୁ ଓ ମାଧବ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପଲାଶୈସ୍ତିଲକୈଶ୍ଚୂତୈଶ୍ଚମ୍ପକୈଃ ପାରିଭଦ୍ରକୈଃ। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ଫଲପୁଷ୍ପସମୃଦ୍ଧିଭିଃ
ପଳାଶ, ତିଲକ, ଆମ୍ବ, ଚମ୍ପକ, ପାରିଭଦ୍ର ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ଜଲସ୍ଥାନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପଦ୍ମିନୀଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ପାଣ୍ଡୋର୍ଵନଂ ତତ୍ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ହୃଦି ମନ୍ମଥଃ
ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟ ଓ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ସେହି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଂ ତତ୍ର ଵିଚରନ୍ତଂ ଯଥାଽମରମ୍। ତଂ ମାଦ୍ର୍ଯନୁଜଗାମୈକା ଵସନଂ ବିଭ୍ରତୀ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତା ପରି ଘୁରୁଥିଲେ, ମାଦ୍ରୀ ଏକା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି।
ସମୀକ୍ଷମାଣଃ ସ ତୁ ତାଂ ଵଯଃସ୍ଥାଂ ତନୁଵାସସମ୍। ତସ୍ଯ କାମଃ ପ୍ରଵୃତେ ଗହନେଽଗ୍ନିରିଵୋଦ୍ଗତଃ
ସେ ଯୁବତୀ ଓ ହାଲୁକା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଦ୍ରୀକୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଆଗିଁ ପରି ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗିଲା।
ରହସ୍ଯେକାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନାମ୍। ନ ଶଶାକ ନିଯନ୍ତୁଂ ତଂ କାମଂ କାମଵଶୀକୃତଃ
ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏକା ମାଦ୍ରୀକୁ ଦେଖି, ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥ ସୋଽଷ୍ଟାଦଶେ ଵର୍ଷେ ଋତୌ ମାଦ୍ରମଲଙ୍କୃତାମ୍। ଆଜୁହାଵ ତତଃ ପାଣ୍ଡୁଃ ପରୀତାତ୍ମା ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ଏପରେ ଅଠାରତମ ବର୍ଷରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ଋତୁରେ, ପାଣ୍ଡୁ ମନ ହରାଇ, ଶୋଭାମୟ ମାଦ୍ରୀକୁ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ।
ତତ ଏନାଂ ବଲାଦ୍ରାଜା ନିଜଗ୍ରାହ ରହୋଗତାମ୍। ଵାର୍ଯମାଣସ୍ତଯା ଦେଵ୍ଯା ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯା ଯଥାବଲମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରିଲେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିବାଦ କଲେ।
ସ ତୁ କାମପରୀତାତ୍ମା ତଂ ଶାପଂ ନାନ୍ଵବୁଧ୍ଯତ। ମାଦ୍ରୀଂ ମୈଥୁନଧର୍ମେଣ ସୋଽନ୍ଵଗଚ୍ଛଦ୍ବଲାଦିଵ
ଇଚ୍ଛାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଶାପକୁ ମନେ ପକାଇଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମାଦ୍ରୀ ସହ ପ୍ରେମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ମନେ ହେଲା ଯେଉଁଠି ଜୋରକରି ନିଆଯାଉଛି।
ଜୀଵିତାନ୍ତାଯ କୌରଵ୍ଯ ମନ୍ମଥସ୍ଯ ଵଶଂ ଗତଃ। ଶାପଜଂ ଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵିଧିନା ସଂପ୍ରଚୋଦିତଃ
କୌରବ, ମନ ମନ୍ମଥରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ଶାପର ଭୟକୁ ଅବହେଳା କରି, ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ଜୀବନର ଶେଷ ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ କାମାତ୍ମନୋ ବୁଦ୍ଧିଃ ସାକ୍ଷାତ୍କାଲେନ ମୋହିତା। ସଂପ୍ରମଥ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଂ ପ୍ରନଷ୍ଟା ସହ ଚେତସା
ତାଙ୍କର ମନ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ହରାଇଦେଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଚେତନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମିତ ହେଲା।
ସ ତଯା ସହ ସଂଗମ୍ଯ ଭାର୍ଯଯା କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ପାଣ୍ଡୁଃ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଯୁଜେ କାଲଧର୍ମଣା
ଏଭଳି ଭାବେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମାଦ୍ରୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏବଂ କାଳର ନିୟମରେ ବନ୍ଧିଗଲେ।
ତତୋ ମାଦ୍ରୀ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ରାଜାନଂ ଗତଚେତସମ୍। ମୁମୋଚ ଦୁଃଖଜଂ ଶବ୍ଦଂ ପୁନଃ ପୁନରତୀଵ ହି
ତାପରେ ମାଦ୍ରୀ, ଚେତନା ହରାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପୁନିପୁନି କନ୍ଦିଲେ।
ସହ ପୁତ୍ରୈସ୍ତତଃ କୁନ୍ତୀ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ। ଆଜଗ୍ମୁଃ ସହିତାସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ରାଜା ତଥାଗତଃ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ସହ ଏକଠି, ଏହି ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ମାଦ୍ର୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍ନାର୍ତା କୁନ୍ତୀମିଦଂ ଵଚଃ। ଏକୈଵ ତ୍ଵମିହାଗଚ୍ଛ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵତ୍ରୈଵ ଦାରକାଃ
ତାପରେ ମାଦ୍ରୀ ଦୁଃଖରେ କୁଣ୍ଟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏକା ଯାଅ, ଏଠାରେ ଛୁଆମାନେ ରୁହନ୍ତୁ।"
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାସ୍ତତ୍ରୈଵାଧାଯ ଦରକାନ୍। ହତା।ହମିତି ଵିକ୍ରୁଶ୍ଚ ସହସୈଵାଜଗାମ ସା
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଟୀ ଛୁଆମାନେକୁ ସେଠାରେ ଛାଡିଦେଲେ, 'ମୁଁ ଶେଷ' ବୋଲି କନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ହଠାତ୍ ଚାଲିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁଂ ଚ ମାଦ୍ରୀଂ ଚ ଶଯାନୌ ଧରଣୀତଲେ। କୁନ୍ତୀ ଶୋକପରୀତାଙ୍ଗୀ ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖିତା
ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଶୋକରେ ଭରିଥିବା କୁଣ୍ଟୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିଲେ।
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ମଯା ନିତ୍ଯଂ ଵୀରଃ ସତତମାତ୍ମଵାନ୍। କଥଂ ତ୍ଵାମତ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତଃ ଶାପଂ ଜାନନ୍ଵନୌକସଃ
ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଶୂରବୀର, ତୁମେ ଶାପ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏହା ଉଲ୍ଲଂଘନ କଲେ?
ନନୁ ନାମ ତ୍ଵଯା ମାଦ୍ରି ରକ୍ଷିତଵ୍ଯୋ ନରାଧିପଃ। ସା କଥଂ ଲୋଭିତଵତୀ ଵିଜନେ ତ୍ଵଂ ନରାଧିପମ୍
ମାଦ୍ରୀ, ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା; ତେବେ, ଏକାକି ଥିବାବେଳେ କିପରି ଆକୁଳ ହେଲୁ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥାରେ ଆଣିଲୁ?
କଥଂ ଦୀନସ୍ଯ ସତତଂ ତ୍ଵାମାସାଦ୍ଯ ରହୋଗତାମ୍। ତଂ ଵିଚିନ୍ତଯତଃ ଶାପଂ ପ୍ରହର୍ଷଃ ସମଜାଯତ
ସଦା ଦୁଃଖିତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଏକାକି ତୁମେ ମିଳିଥିବାବେଳେ, ଶାପକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସତ୍ୱେ ତାଙ୍କର ମନେ କିପରି ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା?
ଧନ୍ଯା ତ୍ଵମସି ବାହ୍ଲୀକି ମତ୍ତୋ ଭାଗ୍ଯତରା ତଥା। ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ଯସି ଯଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ଯ ମହୀପତେଃ
ବାହ୍ଲିକର କନ୍ୟା, ତୁମେ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; କାରଣ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିଲା।
ଵିଲପନ୍ତ୍ଯା ମଯା ଦେଵି ଵାର୍ଯମାଣେନ ଚାସକୃତ୍। ଆତ୍ମା ନ ଵାରିତୋଽନେନ ସତ୍ଯଂ ଦିଷ୍ଟଂ ଚିକୀର୍ଷୁଣା
ଦେବୀ, ମୁଁ ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନ ଭାଗ୍ୟର ଇଚ୍ଛାରେ ରୋକାଯାଇନି।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁନ୍ତୀ ଶୋକାଗ୍ନିଦୀପିତା। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଛିନ୍ନମୂଲ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ୁଥିବା କୁଣ୍ଟୀ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି।
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟା ପତିତା ଭୂମୌ ମୋହେନ ନ ଚଚାଲ ସା। ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷଣେ କୃତସ୍ନାନମହତାମ୍ବରସଂଵୃତମ୍
ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅଚଳ ଥିଲେ, ମୂର୍ଛାରେ ଏକଥା ହେଉଥିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ କରି ଭଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ—
ଅଲଙ୍କାରକୃତଂ ପାଣ୍ଡୁଂ ଶଯାନଂ ଶଯନେ ଶୁଭେ। କୁନ୍ତୀମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମାଦ୍ରୀ ତୁ ମୋହେନାଵିଷ୍ଟଚେତନାମ୍
ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରାଯାଇଥିଲା; ମୂର୍ଛିତ କୁଣ୍ଟୀଙ୍କୁ ମାଦ୍ରୀ ଉଠେଇଲେ।
ଆର୍ଯେ ଏହୀତି ତାଂ କୁନ୍ତୀଂ ଦର୍ଶଯାମାସ କୌରଵ। ପାଦଯୋଃ ପତିତା କୁନ୍ତୀ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ଭୂମିପମ୍
‘ଆସନ୍ତୁ ଆପଣ’ ବୋଲି ମାଦ୍ରୀ କୁଣ୍ଟୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; କୁଣ୍ଟୀ ପୁଣି ଉଠି ରାଜାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ।
ରକ୍ତଚନ୍ଦନଦିଗ୍ଧାଂଙ୍ଗଂ ମହାରଜନଵାସସମ୍। ସସ୍ମିତେନ ଚ ଵକ୍ତ୍ରେଣ ଵଦନ୍ତମିଵ ଭାରତମ୍
ତାଙ୍କ ଦେହ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲେପା, ଶୁଭ୍ର ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁହଁରେ ହସ ଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା କିଛି କହୁଛନ୍ତି।
ପରିରଭ୍ଯ ତତୋ ମୋହାଦ୍ଵିଲଲାପାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯା। ମାଦ୍ରୀ ଚାପି ସମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ରାଜାନଂ ଵିଲଲାପ ସା
ତାପରେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କୁଣ୍ଟୀ କନ୍ଦିଲେ; ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କନ୍ଦିଲେ।