ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧନୁର୍ଵେଦେ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ପାରଗାଃ। ଗଦାଯାଂ ପାରଗୋ ଭୀମସ୍ତୋମରେଷୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେମାନେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷତା ଅର୍ଜନ କଲେ। ଭୀମ ଗଦାରେ ଦକ୍ଷ ହେଲେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବେଢ଼ାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ଅସିଚର୍ମଣି ନିଷ୍ଣାତୌ ଯମୌ ସତ୍ତ୍ଵଵତାଂ ଵରୌ। ଧନୁର୍ଵେଦେ ଗତଃ ପାରଂ ସଵ୍ଯସାଚୀ ପରନ୍ତପଃ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ ହେଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ କରୁଥିବା ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୁହୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ଶୁକ୍ରେଣ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ମତ୍ସମୋଽଯମିତି ପ୍ରଭୋ। ଅନୁଜ୍ଞାଯ ତତୋ ରାଜା ଶକ୍ତିଂ ଖଙ୍ଗଂ ତତଃ ଶରାନ୍
ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ—'ଏହିଯିଏ ମୋତେ ସମାନ'—ବୋଲି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବେଢ଼ା, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ଦେଲେ।
ଧନୁଶ୍ଚ ଦମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାଲମାତ୍ରଂ ମହାପ୍ରଭମ୍। ଵିପାଠକ୍ଷୁରନାରାଚାନ୍ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷୈରଲଙ୍କୃତାନ୍
ସଂଯମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ତାଳଗଛ ଦେଖିବା ପରି ଉଚ୍ଚ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁଷ, ସହିତ ତୀର, ରେଜର ଓ ଇରନ ଶଳ୍ୟ, ଗୃଧ୍ରପଖ ଲାଗିଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଦଦୌ ପାର୍ଥାଯ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ମହୋରଗସମପ୍ରଭାନ୍। ଅଵାପ୍ଯ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାଣି ମୁଦିତୋ ଵାସଵାତ୍ମଜଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ସେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବଡ଼ ସାପ ପରି ଚମକୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବାସବପୁତ୍ର ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ମେନେ ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାଲାନପର୍ଯାପ୍ତାନ୍ସ୍ଵତେଜସଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜ ପାଖରେ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଏକଵର୍ଷାନ୍ତରାସ୍ତ୍ଵେଵଂ ପରସ୍ପରମରିନ୍ଦମାଃ। ଅନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ପାର୍ଥାଶ୍ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ତଥୈଵ ଚ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏକ ଅନ୍ତରରେ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ତେ ଚ ପଞ୍ଚ ଶତଂ ଚୈଵ କୁରୁଵଂଶଵିଵର୍ଧନାଃ। ସର୍ଵେ ଵଵୃଧିରେଽଲ୍ପେନ କାଲେନାପ୍ସ୍ଵିଵ ପଙ୍କଜାଃ
ସେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଓ କୁରୁବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଶତଜଣ ସମସ୍ତେ, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, ପାଣିରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ବଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି ବଢ଼ିଗଲେ।
କସ୍ମିନ୍ଵଯସି ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍। ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତେଷାମାଯୁଶ୍ଚ କିଂ ପରମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁ ବୟସରେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କେତେ ଆୟୁ ଦେଇଥିଲେ?
ପାଣ୍ଡଵାନାମିହାଯୁଷ୍ଯଂ ଶୃଣୁ କୌରଵନନ୍ଦନ। ଜଗାମ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଷୋଡଶାବ୍ଦୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆୟୁ ଏଠାରେ ଶୁଣ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଛଉଡ଼ଶ ବୟସରେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ।
ଭୀମସେନଃ ପଞ୍ଚଦଶୋ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵୈ ଚତୁର୍ଦଶଃ। ତ୍ରଯୋଦଶାବ୍ଦୌ ଚ ଯମୌ ଜଗ୍ମତୁର୍ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ଭୀମସେନ ପନ୍ଦର ବୟସରେ ଏବଂ ବିଭତ୍ସୁ ଚଉଦ ଥିଲେ। ଯମଉଁଝିଅ ତେର ବୟସରେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ତ୍ରଯୋଦଶାବ୍ଦାନି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଃ ସହୋଷିତାଃ। ଷଣ୍ମାସାଞ୍ଜାତୁଷଗୃହାନ୍ମୁକ୍ତା ଜାତୋ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ତେର ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ଲାକଡ଼ା ଘରରେ ଛଅ ମାସ ରହି, ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଷଣ୍ମାସାନେକଚକ୍ରାଯାଂ ଵର୍ଷଂ ପାଞ୍ଚାଲକେ ଗୃହେ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଃ ସହୋଷିତ୍ଵା ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ଭାରତ
ଏକଚକ୍ରାରେ ଛଅ ମାସ ଓ ପାଞ୍ଚାଳର ଘରେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେ ଵସନ୍ତସ୍ତେ ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷାଣି ଵିଂଶତିମ୍। ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାନଥୈକଂ ଚ ବଭୂଵୁର୍ଦ୍ଯୂତନିର୍ଜିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ସେମାନେ ଏକୋଇଶି ଓ ତିନି ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ପରେ, ଜୁଆରେ ହାରି, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଓ ଏକ ବର୍ଷ ଅଧିକ କାଳ ରହିଥିଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତଂ ରାଜନ୍ସାଗରାନ୍ତାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ମାସୈଃ ଷଡ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ କୃଷ୍ଣପରାଯଣାଃ
ସାଗର ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀରେ ଛଅତିରିଶ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ଛଅ ମାସରେ—
ରାଜ୍ଯେ ପରୀକ୍ଷିତଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଦିଷ୍ଟାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୁଵନ୍। ଏଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାସୀଦାଯୁରଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍
ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏଭଳି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆୟୁ ଏକ ଶତ ଅଠ ବର୍ଷ ଥିଲା।
ଅର୍ଜୁନାତ୍କେଶଵୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। କୃଷ୍ଣାତ୍ସଂକର୍ଷଣୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈର୍ମହାବଲଃ
ଅର୍ଜୁନଠାରୁ କେଶବ ତିନି ମାସ ବଡ଼, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କୃଷ୍ଣଠାରୁ ସଂକର୍ଷଣ ତିନି ମାସ ବଡ଼, ହେ ମହାବଳୀ।
ପାଣ୍ଡୁଃ ପଞ୍ଚମହାତେଜାସ୍ତାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ପର୍ଵତେ ସୁତାନ୍। ରେମେ ସ କାଶ୍ଯପଯୁତଃ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ସୁଭୃଶଂ ତଦା
ପାଞ୍ଚମ ଏବଂ ସବୁଠୁ ତେଜସ୍ବୀ ପାଣ୍ଡୁ, ପର୍ବତରେ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଖି, କାଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇ ଜଣ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ସୁପୁଷ୍ପିତଵନେ କାଲେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ମଧୁମାଧଵେ। ପୂର୍ଣେ ଚତୁର୍ଦଶେ ଵର୍ଷେ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଫୁଲେଇଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ, ମଧୁ ଓ ମାଧବ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷର ବନବାସ ଶେଷ ହେଲା।
ଯସ୍ମିନ୍ନୃକ୍ଷେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ପାର୍ଥସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ତରଫଲ୍ଗୁନ୍ଯାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନେ
ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେହି ଉତ୍ତରଫଳ୍ଗୁଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ,
ରକ୍ଷଣେ ଵିସ୍ମୃତା କୁନ୍ତୀ ଵ୍ଯଗ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନେ। ପୁରୋହିତେନ ସହିତାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପର୍ଯଵେଷଯତ୍
କୁନ୍ତୀ ଗୃହପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଖାଇବା ଦେଉଥିବାରେ, ସେ ରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଭୁଲିଗଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯାଂସ୍ତତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପାଣ୍ଡୁଃ ପଞ୍ଚ ମହାଵନେ। ତାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ବଳରେ ଭରସା କରି, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅଁଠାରୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ସୁପୁଷ୍ପିତଵନେ କାଲେ କଦାଚିନ୍ମଧୁମାଧଵେ। ଭୂତସଂମୋହନେ ରାଜା ସଭାର୍ଯୋ ଵ୍ଯଚରଦ୍ଵନମ୍
ଏକଥର, ଫୁଲେଇଥିବା ମଧୁ ଓ ମାଧବ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପଲାଶୈସ୍ତିଲକୈଶ୍ଚୂତୈଶ୍ଚମ୍ପକୈଃ ପାରିଭଦ୍ରକୈଃ। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ଫଲପୁଷ୍ପସମୃଦ୍ଧିଭିଃ
ପଳାଶ, ତିଲକ, ଆମ୍ବ, ଚମ୍ପକ, ପାରିଭଦ୍ର ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ଜଲସ୍ଥାନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପଦ୍ମିନୀଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ପାଣ୍ଡୋର୍ଵନଂ ତତ୍ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ହୃଦି ମନ୍ମଥଃ
ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟ ଓ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ସେହି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଂ ତତ୍ର ଵିଚରନ୍ତଂ ଯଥାଽମରମ୍। ତଂ ମାଦ୍ର୍ଯନୁଜଗାମୈକା ଵସନଂ ବିଭ୍ରତୀ ଶୁଭମ୍
ସେଠାରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତା ପରି ଘୁରୁଥିଲେ, ମାଦ୍ରୀ ଏକା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି।
ସମୀକ୍ଷମାଣଃ ସ ତୁ ତାଂ ଵଯଃସ୍ଥାଂ ତନୁଵାସସମ୍। ତସ୍ଯ କାମଃ ପ୍ରଵୃତେ ଗହନେଽଗ୍ନିରିଵୋଦ୍ଗତଃ
ସେ ଯୁବତୀ ଓ ହାଲୁକା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଦ୍ରୀକୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଆଗିଁ ପରି ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗିଲା।
ରହସ୍ଯେକାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନାମ୍। ନ ଶଶାକ ନିଯନ୍ତୁଂ ତଂ କାମଂ କାମଵଶୀକୃତଃ
ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏକା ମାଦ୍ରୀକୁ ଦେଖି, ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥ ସୋଽଷ୍ଟାଦଶେ ଵର୍ଷେ ଋତୌ ମାଦ୍ରମଲଙ୍କୃତାମ୍। ଆଜୁହାଵ ତତଃ ପାଣ୍ଡୁଃ ପରୀତାତ୍ମା ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ଏପରେ ଅଠାରତମ ବର୍ଷରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ଋତୁରେ, ପାଣ୍ଡୁ ମନ ହରାଇ, ଶୋଭାମୟ ମାଦ୍ରୀକୁ ନିକଟକୁ ଡାକିଲେ।
ତତ ଏନାଂ ବଲାଦ୍ରାଜା ନିଜଗ୍ରାହ ରହୋଗତାମ୍। ଵାର୍ଯମାଣସ୍ତଯା ଦେଵ୍ଯା ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯା ଯଥାବଲମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଧରିଲେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିବାଦ କଲେ।