ଵ୍ଯଭଜତ୍ସ ତଦା ପେଶୀଂ ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। `ଗଣ୍ଯମାନେଷୁ କୁଣ୍ଡେଷୁ ଶତେ ପୂର୍ଣେ ମହାତ୍ମନା
ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜେ ସେ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ଭାଗ କରି, ଏକ ଏକ କୁମ୍ଭରେ ଶତଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ରଖିଲେ।
ଅଭଵଚ୍ଚାପରଂ ଖଣ୍ଡଂ ଵାମହସ୍ତେ ତଦା କିଲ।' ଗଣଯିତ୍ଵା ଶତଂ ପୂର୍ଣମଂଶାନାମାହ ସୌବଲୀମ୍
ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଏଉଁଠି ଆଉ ଏକ ଖଣ୍ଡ ରହିଗଲା; ଶତଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ଗଣି ହେବା ପରେ, ସେ ସୁବଳର କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵେତନ୍ନ ମିଥ୍ଯା ଵାଗୁଦାହୃତା। ଦୈଵଯୋଗାଚ୍ଚ ଭାଗୈକଃ ପରିଶିଷ୍ଟଃ ଶତାତ୍ପରଃ
"ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତଜନ ପୁଅ ପାଇବ; ଏହି କଥା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଏକ ଭାଗ ଶତଟିଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଛି।"
ଏଷା ତେ ସୁଭଗା କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ଯତେପ୍ସିତା
"ଏଇ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଝିଅ ତୁମର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ହେବ।"
ତଂ ଚାପି ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ତତ୍ର କନ୍ଯାଭାଗଂ ତପୋଧନଃ। `ସଂଭୂତା ଚୈଵ କାଲେନ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଯଵୀଯସୀ
ତପସ୍ଵୀ ସେ ଝିଅର ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରଖିଲେ; ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ।
ଐତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଦୁଃଶଲାଜନ୍ମ ଭାରତ। ବ୍ରୂହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର କିଂ ଭୂଯୋ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତେଽନଘ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁଃଶଳାଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା କହିଦେଲି। ଏବେ କହ, ରାଜା, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ କହିଦେବି, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଽନୁଜ୍ଯେଷ୍ଠତାଂ ତେଷାଂ ନାମାନି ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାତ୍ପ୍ରକୀର୍ତଯ
ଏବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କର ବଡ଼-ଛୋଟ ଅନୁସାରେ ନାମଗୁଡିକୁ ଏକ ଏକ କରି କହ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଦୁଃଶାସନସ୍ତଥା। ଦୁଃସହୋ ଦୁଃଶଲଶ୍ଚୈଵ ଜଲସନ୍ଧଃ ସମଃ ସହଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ଦୁଃଶାସନ, ଦୁଃସହ, ଦୁଃଶଳ, ଜଳସନ୍ଧ, ସମ, ସହ;
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦୌ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସୁବାହୁର୍ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କର୍ଣଃ କର୍ଣ ଏଵ ଚ
ବିନ୍ଦାନୁବିନ୍ଦ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ସୁବାହୁ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ;
ଵିଵିଂଶତିର୍ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଶଲଃ ସତ୍ଵଃ ସୁଲୋଚନଃ। ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ରୌ ଚିତ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚାରୁଚିତ୍ରଃ ଶରାସନଃ
ବିବିଂଶତି, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ସତ୍ୱ, ସୁଲୋଚନ, ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରାକ୍ଷ, ଚାରୁଚିତ୍ର, ଶରାସନ;
ଦୁର୍ମଦୋ ଦୁର୍ଵିଗାହଶ୍ଚ ଵିଵିତ୍ସୁର୍ଵିକଟାନନଃ। ଊର୍ଣନାଭଃ ସୁନାଭଶ୍ଚ ତଥା ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦକୌ
ଦୁର୍ମଦ, ଦୁର୍ବିଗାହ, ବିବିତ୍ସୁ, ବିକଟାନନ, ଉର୍ଣ୍ଣନାଭ, ସୁନାଭ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ;
ଚିତ୍ରବାଣଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ମା ସୁଵର୍ମା ଦୁର୍ଵିମୋଚନଃ। ଅଯୋବାହୁର୍ମହାବାହୁଶ୍ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଶ୍ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଃ
ଚିତ୍ରବାଣ, ଚିତ୍ରବର୍ମା, ସୁବର୍ମା, ଦୁର୍ବିମୋଚନ, ଅୟୋବାହୁ, ମହାବାହୁ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ, ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଳ;
ଭୀମଵେଗୋ ଭୀମବଲୋ ବଲାକୀ ବଲଵର୍ଧନଃ। ଉଗ୍ରାଯୁଧଃ ସୁଷେଣଶ୍ଚ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ମହୋଦରଃ
ଭୀମବେଗ, ଭୀମବଳ, ବଳାକୀ, ବଳବର୍ଧନ, ଉଗ୍ରାୟୁଧ, ସୁଷେଣ, କୁଣ୍ଡଧାର, ମହୋଦର;
ଚିତ୍ରାଯୁଧୋ ନିଷଙ୍ଗୀ ଚ ପାଶୀ ଵୃନ୍ଦାରକସ୍ତଥା। ଦୃଢଵର୍ମା ଦୃଢକ୍ଷତ୍ରଃ ସୋମକୀର୍ତିରନୂଦରଃ
ଚିତ୍ରାୟୁଧ, ନିଷଙ୍ଗୀ, ପାଶୀ, ବୃନ୍ଦାରକ, ଦୃଢ଼ବର୍ମା, ଦୃଢ଼କ୍ଷତ୍ର, ସୋମକୀର୍ତ୍ତି, ଅନୂଦର।
ଦୃଢସନ୍ଧୋ ଜରାସନ୍ଧଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ସଦଃ ସୁଵାକ୍। ଉଗ୍ରଶ୍ରଵା ଉଗ୍ରସେନଃ ସେନାନୀର୍ଦୁଷ୍ପରାଜଯଃ
ଜରାସନ୍ଧ ଦୃଢ଼ ସଂଯୋଗ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ, ସବୁବେଳେ ନିଜ କଥାରେ ଅଟଳ, ସଭାରେ ମଧୁର ଓ ଚତୁର ଭାଷଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ସେନା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ଅପରାଜିତଃ କୁଣ୍ଡଶାଯୀ ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଦୁରାଧରଃ। ଦୃଢହସ୍ତଃ ସୁହସ୍ତଶ୍ଚ ଵାତଵେଗସୁଵର୍ଚସୌ
ସେ ଅଜୟ, କଂଟକ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଖି ବଡ଼ ଓ ଚଉଡ଼, ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଦୃଢ଼ ହାତ ଓ ଦକ୍ଷ ହାତ ରଖନ୍ତି, ପବନର ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତାଙ୍କର ଅଛି।
ଆଦିତ୍ଯକେତୁର୍ବହ୍ଵାଶୀ ନାଗଦତ୍ତୋଽଗ୍ରଯାଯ୍ଯପି। କଵଚୀ କ୍ରଥନଃ କୁଣ୍ଡୀ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବହୁତ ଖାଇଥିବା, ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ସମ୍ମାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଉଗ୍ରଭୀମରଥୌ ଵୀରୌ ଵୀରବାହୁରଲୋଲୁପଃ। ଅଭଯୋ ରୌଦ୍ରକର୍ମା ଚ ତଥା ଦୃଢରଥାଶ୍ରଯଃ
ରଥରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ଭୟଙ୍କର, ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, ଅତି ଲୋଭୀ, ଭୟହୀନ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ରଥରେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି।
ଅନାଧୃଷ୍ଯଃ କୁଣ୍ଡଭେଦୀ ଵିରାଵୀ ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଃ। ପ୍ରମଥଶ୍ଚ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ଦୀର୍ଘରୋମଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କୁ କେହି ହାରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, କୁଣ୍ଡଳ ଭାଙ୍ଗିପାରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କରନ୍ତି, ଦ୍ରୁତିମାନ୍ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି ଓ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ କେଶ ଓ ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ମହାବାହୁର୍ଵ୍ଯୂଢୋରାଃ କନକଧ୍ଵଜଃ। କୁଣ୍ଡାଶୀ ଵିରାଜାଶ୍ଚୈଵ ଦୁଃଶଲା ଚ ଶତାଧିକା
ଦୀର୍ଘବାହୁ, ମହାବଳୀ, ଚଉଡ଼ ଛାତି, ସୁନା ଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କୁଣ୍ଡଳ ଖାଇଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, ଏବଂ ଶତାଧିକ ଦୁଃଶଳା।
ଇତି ପୁତ୍ରଶତଂ ରାଜନ୍କନ୍ଯା ଚୈଵ ଶତାଧିକା। ନାମଧେଯାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଵିଦ୍ଧି ଜନ୍ମକ୍ରମଂ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ଏକଶତ ପୁଅ ଏବଂ ଏକଶତ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ; ମୁଁ ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲି, ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଜନ୍ମକ୍ରମ ଜାଣ।
ସର୍ଵେ ତ୍ଵତିରଥାଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ। ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ବୀର, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ସର୍ଵେଷାମନୁରୂପାଶ୍ଚ କୃତା ଦାରା ମହୀପତେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ସମଯେ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଵିଵନ୍ନୃପ
ହେ ମହୀପତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବିବାହ ସାଥୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଠିକ୍ ସମୟରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଚୟନ କରିଥିଲେ।
ଦୁଃଶଲାଂ ଚାପି ସମଯେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ନରାଧିପଃ। ଜଯଦ୍ରଥାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଵିଧିନା ଭରତର୍ଷଭ
ଏବଂ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ନିଜ କନ୍ୟା ଦୁଃଶଳାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତି ପୁତ୍ରଶତଂ ରାଜନ୍ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ଶତାଧିକଃ। କନ୍ଯକା ଦୁଃଶଲା ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍କୀର୍ତିତଂ ମଯା
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ଏକଶତ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅଧିକ ଯୁୟୁତ୍ସୁ ଥିଲେ; ଏବଂ ଦୁଃଶଳା କନ୍ୟା, ଯେପରି ମୁଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲି।
ଜାତେ ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍। କଥମନ୍ଯୋ ମମ ସୁତୋ ଲୋକେ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭଵେଦିତି
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲାପରେ, ପାଣ୍ଡୁ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, କିପରି ମୋ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ ବୋଲି।
ଦୈଵେ ପୁରୁଷକାରେ ଚ ଲୋକୋଽଯଂ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ତତ୍ର ଦୈଵଂ ତୁ ଵିଧିନା କାଲଯୁକ୍ତେନ ଲଭ୍ଯତେ
ଏହି ସଂସାର ଦୈବ ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ରହିଛି; ତଥାପି ଦୈବ ତ କେବଳ ନିୟମ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ହି ରାଜା ଦେଵାନାଂ ପ୍ରଧାନ ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଅପ୍ରମେଯବଲୋତ୍ସାହୋ ଵୀର୍ଯଵାନମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ଓ ପ୍ରଧାନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅପାର, ସେ ବଳବାନ୍ ଓ ଅସୀମ ତେଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତଂ ତୋଷଯିତ୍ଵା ତପସା ପୁତ୍ରଂ ଲପ୍ସ୍ଯେ ମହାବଲମ୍। ଯଂ ଦାସ୍ଯତି ସ ମେ ପୁତ୍ରଂ ସ ଵୀରଯାନ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମୁଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇବି; ଯେ ପୁଅ ସେ ଦେବେ, ସେ ବୀରତାରେ ଅତିଶୟ ହେବ।
ଅମାନୁଷାନ୍ମାନୁଷାଂଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ସ ହନିଷ୍ଯତି। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ତସ୍ମାତ୍ତପ୍ସ୍ଯେ ମହତ୍ତପଃ
ସେ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ମାରିବେ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଭାରି ତପସ୍ୟା କରିବି।