କଥଂ ତୁ ସଂଭଵସ୍ତସ୍ଯା ଦୁଃଶଲାଯା ଵଦସ୍ଵ ମେ। ଯଥାଵଦିହ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପରଂ ମେଽତ୍ର କୁତୂହଲମ୍
ଦୁ:ଶଳା କିପରି ଜନ୍ମିଲେ, ମୋତେ କହ। ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଏହି କଥା ମୋତେ ଶୁଣାଅ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଥିରେ ମୋର ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
ସାଧ୍ଵଯଂ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡଵେଯ ବ୍ରଵୀମି ତେ। ତାଂ ମାଂସପେଶୀଂ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମେଵ ମହାତପାଃ
ହେ ପାଣ୍ଡବନନ୍ଦନ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନ ଭଲ ଅଛି, ମୁଁ କହୁଛି। ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଏହି ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।
ଶୀତାଭିରଦ୍ଭିରାସିଚ୍ଯ ଭାଗଂ ଭାଗମକଲ୍ପଯତ୍। ଯୋ ଯଥା କଲ୍ପିତୋ ଭାଗସ୍ତଂତ ଧାତ୍ର୍ଯା ତଥା ନୃପ
ଢଣ୍ଡା ପାଣି ଛିଟି ଏହାକୁ ଭାଗ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଥିଲେ। ଯେଉଁଭଳି ଭାଗ ତିଆରି ହେଉଥିଲା, ସେଉଁଠି ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିଲା, ରାଜା।
ଘୃତପୂର୍ଣେଷୁ କୁଣ୍ଡେଷୁ ଏକୈକଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ତଦା। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ସାଧ୍ଵୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁଦୃଢଵ୍ରତା
ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ଅଲଗା ରଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଗାନ୍ଧାରୀ ନିଜ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଦୁହିତୁଃ ସ୍ନେହସଂଯୋଗମନୁଧ୍ଯାଯ ଵରାଙ୍ଗନା। `ନାବ୍ରଵୀତ୍ତମୃଷିଂ କିଂଚିଦ୍ଗୌରଵାଚ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ।' ମନସା ଚିନ୍ତଯଦ୍ଦେଵୀ ଏତତ୍ପୁତ୍ରଶତଂ ମମ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା ଝିଅ ପ୍ରତି ମମତା ଭାବି, ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ମୋର ଶତପୁତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ।'
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ନ ବ୍ରଵୀତ୍ଯନ୍ଯଥା ମୁନିଃ। ମମେଯଂ ପରମା ତୁଷ୍ଟିର୍ଦୁହିତା ମେ ଭଵେଦ୍ଯଦି
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ, କାରଣ ମୁନି କେବେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ହେବ, ଯଦି ମୋ ଏକ ଝିଅ ହେଉ।
ଏକା ଶତାଧିକା ବାଲା ଭଵିଷ୍ଯତି କନୀଯସୀ। ତତୋ ଦୌହିତ୍ରଜାଲ୍ଲୋକାଦବାହ୍ଯୋଽସୌ ପତିର୍ମମ
ଏଠାରେ ଏକ ଝିଅ ହେବେ, ଯିଏ ଶତଜନ ଭାଇଁଠାରୁ ଛୋଟ। ସେଠାରୁ, ମୋ ଝିଅର ପୁଅ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ଗୋତ୍ର ଏହି ସଂସାର ପାରେ ଚାଲିଯିବ; ସେ ଅଜଣା ନୁହେଁ, ମୋ ଝିଅର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ଅଧିକା କିଲ ନାରୀଣାଂ ପ୍ରୀତିର୍ଜାମାତୃଜା ଭଵେତ୍। ଯଦି ନାମ ମମାପି ସ୍ଯାଦ୍ଦୁହିତୈକା ଶତାଧିକା
କୁହାଯାଏ, ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ଝିଅର ଘରଜମାଇ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ବେଶି ଥାଏ; ଯଦି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଏକ ଝିଅ ମିଳେ, ଯିଏ ଶତଜନ ଭାଇଁଠାରୁ ଛୋଟ।
କୃତକୃତ୍ଯା ଭଵେଯଂ ଵୈ ପୁତ୍ରଦୌହିତ୍ରସଂଵୃତା। ଯଦି ସତ୍ଯଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଦତ୍ତଂ ଵାଽପ୍ଯଥଵା ହୁତମ୍
ମୁଁ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିଲେ ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଥାଏ; ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟା, ଦାନ କିମ୍ବା ହବନ ସତ୍ୟରେ ଫଳିଛି।
ଗୁରଵସ୍ତୋଷିତା ଵାପି ତଥାଽସ୍ତୁ ଦୁହିତା ମମ। ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଃ ସ୍ଵଯମ୍
କିମ୍ବା ମୁଁ ମୋ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲି, ତେବେ ମୋତେ ଏକ ଝିଅ ମିଳୁ।
ଵ୍ଯଭଜତ୍ସ ତଦା ପେଶୀଂ ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। `ଗଣ୍ଯମାନେଷୁ କୁଣ୍ଡେଷୁ ଶତେ ପୂର୍ଣେ ମହାତ୍ମନା
ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜେ ସେ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ଭାଗ କରି, ଏକ ଏକ କୁମ୍ଭରେ ଶତଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ରଖିଲେ।
ଅଭଵଚ୍ଚାପରଂ ଖଣ୍ଡଂ ଵାମହସ୍ତେ ତଦା କିଲ।' ଗଣଯିତ୍ଵା ଶତଂ ପୂର୍ଣମଂଶାନାମାହ ସୌବଲୀମ୍
ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଏଉଁଠି ଆଉ ଏକ ଖଣ୍ଡ ରହିଗଲା; ଶତଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ଗଣି ହେବା ପରେ, ସେ ସୁବଳର କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵେତନ୍ନ ମିଥ୍ଯା ଵାଗୁଦାହୃତା। ଦୈଵଯୋଗାଚ୍ଚ ଭାଗୈକଃ ପରିଶିଷ୍ଟଃ ଶତାତ୍ପରଃ
"ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତଜନ ପୁଅ ପାଇବ; ଏହି କଥା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଏକ ଭାଗ ଶତଟିଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଛି।"
ଏଷା ତେ ସୁଭଗା କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ଯତେପ୍ସିତା
"ଏଇ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଝିଅ ତୁମର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ହେବ।"
ତଂ ଚାପି ପ୍ରାକ୍ଷିପତ୍ତତ୍ର କନ୍ଯାଭାଗଂ ତପୋଧନଃ। `ସଂଭୂତା ଚୈଵ କାଲେନ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଯଵୀଯସୀ
ତପସ୍ଵୀ ସେ ଝିଅର ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରଖିଲେ; ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ।
ଐତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଦୁଃଶଲାଜନ୍ମ ଭାରତ। ବ୍ରୂହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର କିଂ ଭୂଯୋ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତେଽନଘ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁଃଶଳାଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା କହିଦେଲି। ଏବେ କହ, ରାଜା, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ କହିଦେବି, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଽନୁଜ୍ଯେଷ୍ଠତାଂ ତେଷାଂ ନାମାନି ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାତ୍ପ୍ରକୀର୍ତଯ
ଏବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କର ବଡ଼-ଛୋଟ ଅନୁସାରେ ନାମଗୁଡିକୁ ଏକ ଏକ କରି କହ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଦୁଃଶାସନସ୍ତଥା। ଦୁଃସହୋ ଦୁଃଶଲଶ୍ଚୈଵ ଜଲସନ୍ଧଃ ସମଃ ସହଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ଦୁଃଶାସନ, ଦୁଃସହ, ଦୁଃଶଳ, ଜଳସନ୍ଧ, ସମ, ସହ;
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦୌ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସୁବାହୁର୍ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କର୍ଣଃ କର୍ଣ ଏଵ ଚ
ବିନ୍ଦାନୁବିନ୍ଦ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ସୁବାହୁ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ;
ଵିଵିଂଶତିର୍ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଶଲଃ ସତ୍ଵଃ ସୁଲୋଚନଃ। ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ରୌ ଚିତ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚାରୁଚିତ୍ରଃ ଶରାସନଃ
ବିବିଂଶତି, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ସତ୍ୱ, ସୁଲୋଚନ, ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରାକ୍ଷ, ଚାରୁଚିତ୍ର, ଶରାସନ;
ଦୁର୍ମଦୋ ଦୁର୍ଵିଗାହଶ୍ଚ ଵିଵିତ୍ସୁର୍ଵିକଟାନନଃ। ଊର୍ଣନାଭଃ ସୁନାଭଶ୍ଚ ତଥା ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦକୌ
ଦୁର୍ମଦ, ଦୁର୍ବିଗାହ, ବିବିତ୍ସୁ, ବିକଟାନନ, ଉର୍ଣ୍ଣନାଭ, ସୁନାଭ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ;
ଚିତ୍ରବାଣଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ମା ସୁଵର୍ମା ଦୁର୍ଵିମୋଚନଃ। ଅଯୋବାହୁର୍ମହାବାହୁଶ୍ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଶ୍ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଃ
ଚିତ୍ରବାଣ, ଚିତ୍ରବର୍ମା, ସୁବର୍ମା, ଦୁର୍ବିମୋଚନ, ଅୟୋବାହୁ, ମହାବାହୁ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ, ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଳ;
ଭୀମଵେଗୋ ଭୀମବଲୋ ବଲାକୀ ବଲଵର୍ଧନଃ। ଉଗ୍ରାଯୁଧଃ ସୁଷେଣଶ୍ଚ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ମହୋଦରଃ
ଭୀମବେଗ, ଭୀମବଳ, ବଳାକୀ, ବଳବର୍ଧନ, ଉଗ୍ରାୟୁଧ, ସୁଷେଣ, କୁଣ୍ଡଧାର, ମହୋଦର;
ଚିତ୍ରାଯୁଧୋ ନିଷଙ୍ଗୀ ଚ ପାଶୀ ଵୃନ୍ଦାରକସ୍ତଥା। ଦୃଢଵର୍ମା ଦୃଢକ୍ଷତ୍ରଃ ସୋମକୀର୍ତିରନୂଦରଃ
ଚିତ୍ରାୟୁଧ, ନିଷଙ୍ଗୀ, ପାଶୀ, ବୃନ୍ଦାରକ, ଦୃଢ଼ବର୍ମା, ଦୃଢ଼କ୍ଷତ୍ର, ସୋମକୀର୍ତ୍ତି, ଅନୂଦର।
ଦୃଢସନ୍ଧୋ ଜରାସନ୍ଧଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ସଦଃ ସୁଵାକ୍। ଉଗ୍ରଶ୍ରଵା ଉଗ୍ରସେନଃ ସେନାନୀର୍ଦୁଷ୍ପରାଜଯଃ
ଜରାସନ୍ଧ ଦୃଢ଼ ସଂଯୋଗ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ, ସବୁବେଳେ ନିଜ କଥାରେ ଅଟଳ, ସଭାରେ ମଧୁର ଓ ଚତୁର ଭାଷଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଶେ ଦେଶେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ସେନା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ଅପରାଜିତଃ କୁଣ୍ଡଶାଯୀ ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଦୁରାଧରଃ। ଦୃଢହସ୍ତଃ ସୁହସ୍ତଶ୍ଚ ଵାତଵେଗସୁଵର୍ଚସୌ
ସେ ଅଜୟ, କଂଟକ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଖି ବଡ଼ ଓ ଚଉଡ଼, ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଦୃଢ଼ ହାତ ଓ ଦକ୍ଷ ହାତ ରଖନ୍ତି, ପବନର ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତାଙ୍କର ଅଛି।
ଆଦିତ୍ଯକେତୁର୍ବହ୍ଵାଶୀ ନାଗଦତ୍ତୋଽଗ୍ରଯାଯ୍ଯପି। କଵଚୀ କ୍ରଥନଃ କୁଣ୍ଡୀ କୁଣ୍ଡଧାରୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବହୁତ ଖାଇଥିବା, ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ସମ୍ମାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁଷରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଉଗ୍ରଭୀମରଥୌ ଵୀରୌ ଵୀରବାହୁରଲୋଲୁପଃ। ଅଭଯୋ ରୌଦ୍ରକର୍ମା ଚ ତଥା ଦୃଢରଥାଶ୍ରଯଃ
ରଥରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ଭୟଙ୍କର, ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, ଅତି ଲୋଭୀ, ଭୟହୀନ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ରଥରେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି।
ଅନାଧୃଷ୍ଯଃ କୁଣ୍ଡଭେଦୀ ଵିରାଵୀ ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଃ। ପ୍ରମଥଶ୍ଚ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ଦୀର୍ଘରୋମଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାଙ୍କୁ କେହି ହାରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, କୁଣ୍ଡଳ ଭାଙ୍ଗିପାରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କରନ୍ତି, ଦ୍ରୁତିମାନ୍ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି ଓ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ କେଶ ଓ ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ମହାବାହୁର୍ଵ୍ଯୂଢୋରାଃ କନକଧ୍ଵଜଃ। କୁଣ୍ଡାଶୀ ଵିରାଜାଶ୍ଚୈଵ ଦୁଃଶଲା ଚ ଶତାଧିକା
ଦୀର୍ଘବାହୁ, ମହାବଳୀ, ଚଉଡ଼ ଛାତି, ସୁନା ଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କୁଣ୍ଡଳ ଖାଇଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, ଏବଂ ଶତାଧିକ ଦୁଃଶଳା।