ଦୁଃଖଂ ମାମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିପ୍ରଯୋଗଜମ୍। ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ରାଜନ୍କୁଶସଂସ୍ତରଶାଯିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯସୁଖାଵିଷ୍ଟା ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନପରାଯଣା
ରାଜା, ତୁମ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ଉପରେ ଆସିଛି; ଏହି ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ କୁଶ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବି, ଅସୁଖରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେବି, ଏବଂ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ମନ ଲଗାଇ ରହିବି।
ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶାଧି ମାମସୁଖାନ୍ଵିତାମ୍। କୃପଣାଂ ଚାଥ କରୁଣଂ ଵିଲପତ୍ନୀଂ ନରେଶ୍ଵର
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଆସ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ଦୁଃଖିନୀ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଅନୁସୂଚନା କରୁଛି, ରାଜା, ଦୟା କର।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ତସ୍ଯାଂ ଵିଲପନ୍ତ୍ଯାଂ ପୁନଃପୁନଃ। ତଂ ଶଵଂ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵାକ୍କିଲାଽନ୍ତର୍ହିତାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ଯେତେବେଳେ ପୁନିପୁନି ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଶବକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଗଳା ଅଟକିଯିବା ଭାବରେ କହିଲେ—
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଦଦାନୀହ ଵରଂ ତଵ। ଜନଯିଷ୍ଯାମ୍ଯପତ୍ଯାନି ତ୍ଵଯ୍ଯହଂ ଚାରୁହାସିନି
ଉଠ, ଭଦ୍ରେ, ଏବେ ଯାଅ; ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି; ମୁଁ ତୁମ ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ତାନ ଦେବି, ହେ ସୁନ୍ଦର ହାସିଥିବା।
ଆତ୍ମକୀଯେ ଵରାରୋହେ ଶଯନୀଯେ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍। ଅଷ୍ଟମୀଂ ଵା ଋତୁସ୍ନାତା ସଂଵିଶେଥା ମଯା ସହ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ନିଜ ଶଯ୍ୟାରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ରୂତୁସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ଦେଵୀ ତଥା ଚକ୍ରେ ପତିଵ୍ରତା। ଯଥୋକ୍ତମେଵ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭଦ୍ରା ପୁତ୍ରାର୍ଥିନୀ ତଦା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଠିକ୍ ଏହିପରି କରିଥିଲେ, ପୁଅ ଆଶାରେ, ସେଇ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ସା ତେନ ସୁଷୁଵେ ଦେଵୀ ଶଵେନ ଭରତର୍ଷଭ। ତ୍ରୀଞ୍ଶାଲ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋ ମଦ୍ରାନ୍ସୁତାନ୍ଭରତସତ୍ତମ
ସେ ଶବ ମାଧ୍ୟମରେ, ଏହି ଦେବୀ ତିନି ଜଣ ଶାଲ୍ୱ ଓ ଚାରି ଜଣ ମଦ୍ର ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଥା ତ୍ଵମପି ମଯ୍ଯେଵଂ ମନସା ଭରତର୍ଷଭ। ଶକ୍ତୋ ଜନଯିତୁଂ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତପୋଯୋଗବଲାନ୍ଵିତଃ
ଏହିପରି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋ ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ରାଜା ତାଂ ଦେଵୀଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ଧର୍ମଵିଦ୍ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତମିଦଂ ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ; ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଜ୍ଞାନରେ ଭିତ୍ତି କରି, ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ।
ଏଵମେତତ୍ପୁରା କୁନ୍ତି ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵଶ୍ଚକାର ହ। ଯଥା ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ କଲ୍ଯାଣି ସ ହ୍ଯାସୀଦମରୋପମଃ
ଏଭଳି ହେଉଛି, ହେ କୁନ୍ତୀ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ ତୁମେ କହିଥିବା ପରି କରିଥିଲେ, ହେ ଶୁଭେ, ସେ ଦେବତା ସମାନ ଥିଲେ।
ଅଥ ତ୍ଵିଦଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ନିବୋଧ ମେ। ପୁରାଣମୃଷିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଧର୍ମଵିଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି—ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଏହା ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।
ଅନାଵୃତାଃ କିଲ ପୁରା ସ୍ତ୍ରିଯ ଆସନ୍ଵରାନନେ। କାମଚାରଵିହାରିଣ୍ଯଃ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚାରୁହାସିନି
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ହାସିଥିବା, ନାରୀମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିଲେ, ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଲେ।
ତାସାଂ ଵ୍ଯୁଚ୍ଚରମାଣାନାଂ କୌମାରାତ୍ସୁଭଗେ ପତୀନ୍। ନାଧର୍ମୋଽଭୂଦ୍ଵରାରୋହେ ସ ହି ଧର୍ମଃ ପୁରାଽଭଵତ୍
ସେମାନେ ଯୁବତୀ ହେବା ପରେ ପତି ନେଇଥିଲେ, ଏହା କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ସେଇ ସମୟରେ ଏହି ଥିଲା ଧର୍ମ।
ତଂ ଚୈଵ ଧର୍ମଂ ପୌରାଣଂ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଅଦ୍ଯାପ୍ଯନୁଵିଧୀଯନ୍ତେ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଏହି ପୁରୁଣା ଧର୍ମକୁ ଏଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପଶୁପ୍ରଜାମାନେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ।
ପ୍ରମାଣଦୃଷ୍ଟୋ ଧର୍ମୋଽଯଂ ପୂଜ୍ଯତେ ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ। ଉତ୍ତରେଷୁ ଚ ରମ୍ଭୋରୁ କୁରୁଷ୍ଵଦ୍ଯାପି ପୂଜ୍ଯତେ। ସ୍ତ୍ରୀଣାମନୁଗ୍ରହକରଃ ସ ହି ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଏହି ଧର୍ମଟି ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶରେ ଏଠାରେ ଏଯାଁ ଅଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଧର୍ମକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ମାନାଯାଏ। ଏହି ସନାତନ ନୀତି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ।
ନାଗ୍ନିସ୍ତୃପ୍ଯତି କାଷ୍ଠାନାଂ ନାପଗାନାଂ ମହୋଦଧିଃ। ନାନ୍ତକଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନ ପୁଂସାଂ ଵାମଲୋଚନାଃ
ଅଗ୍ନି କେବେ କାଠିରେ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର କେବେ ନଦୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ; ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ନାରୀମାନେ କେବେ ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ତୃଷ୍ଣା ତୁ ନାରୀଣାଂ ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରତି। ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନାସ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଏଭଳି ନାରୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତି; ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ତୁମେ ଶୁଣ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରଂ ଵା କିଲ ପୌତ୍ରଂ ଵା କାସାଂଚିଦ୍ଧାତରଂ ତଥା। ରହସୀହ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୋନିରୁତ୍କ୍ଲିଦ୍ଯତେ ତଦା
ପୁଅ, ନାତି କିମ୍ବା କିଛି ମହିଳାଙ୍କର ଭାଇ ହେଉ, ଯେତେବେଳେ ଏକାନ୍ତରେ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ଉତ୍କଳିତ ହୁଏ।
ଏତତ୍ସ୍ଵାଭାଵିକଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନ ନିମିତ୍ତକୃତଂ ଶୁଭେ।' ଅସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଲୋକେ ନଚିରାନ୍ମର୍ଯାଦେଯଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଏହି ଆଚରଣ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାଭାବିକ, କୌଣସି ବାହ୍ୟ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ନାହିଁ, ଶୁଭେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତରେ ଏହି ଆଚରଣ ଅଧିକ ସମୟ ରହିଲା ନାହିଁ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା।
ସ୍ଥାପିତା ଯେନ ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ତନ୍ମେ ଵିସ୍ତରତଃ ଶୃଣୁ। ବଭୂଵୋଦ୍ଦାଲକୋ ନାମ ମହର୍ଷିରିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଏହି ଆଚରଣ କିଏ ଏବଂ କିପରି ସ୍ଥାପନା କଲେ, ସେଥିରେ ମୋ ଠାରୁ ସବିସ୍ତାର ଶୁଣ। ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ଏକ ମହାର୍ଷି ଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଶ୍ଵେତକେତୁରିତି ଖ୍ଯାତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଭଵନ୍ମୁନିଃ। ମର୍ଯାଦେଯଂ କୃତା ତେନ ଧର୍ମ୍ଯା ଵୈ ଶ୍ଵେତକେତୁନା
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ନାମକ ମୁନି। ଏହି ଧାର୍ମିକ ଆଚରଣ ଶ୍ୱେତକେତୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
କୋପାତ୍କମଲପତ୍ରାକ୍ଷି ଯଦର୍ଥଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
କମଳପତ୍ର ନୟନ ଥିବା, କିଏଁକି ତିନି କ୍ରୋଧରେ ଏହା କଲେ, ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ଶ୍ଵେତକେତୋଃ ପିତା ଦେଵି ତପ ଉଗ୍ରଂ ସମାସ୍ଥିତଃ। ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଞ୍ଚତପା ଭୂତ୍ଵା ଵର୍ଷାସ୍ଵାକାଶଗୋଽଭଵତ୍
ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କର ବାପା, ହେ ଦେବୀ, ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ବର୍ଷାରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହିଥିଲେ।
ଶିଶଇରେ ସଲିଲସ୍ଥାଯୀ ସହ ପତ୍ନ୍ଯା ମହାତପାଃ। ଉଦ୍ଦାଲକଂ ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ନିଯମେନ ସମାହିତମ୍
ଶୀତକାଳରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପାଣିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥିଲେ, ଏହି ମହାତପସ୍ବୀ ଉଦ୍ଦାଳକ ନିୟମ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ଵେତକେତୁଃ ପରିଚର୍ଯାଂ ଚକାର ହ। ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵଲୀପଲିତସଂତତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ୱେତକେତୁ ସେଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ, ଧଳା କେଶ ଓ ଚମଡ଼ି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ମୁନିଃ ପ୍ରୀତଃ ପୂଜଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ। ସ୍ଵାଗତେନ ଚ ପାଦ୍ଯେନ ମୃଦୁଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭାରତ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଆଗମନର ଶୁଭେଚ୍ଛା, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଓ ମୃଦୁ କଥା ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଶାକମୂଲଫଲାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵନ୍ଯୈରନ୍ଯୈରପୂଜଯତ୍। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଶ୍ରମେଂଣାର୍ତଃ ପୂଜିତଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଣା
ସେ ଅତିଥିକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଭୋକ, ତିଆସ ଓ କଷ୍ଟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଅତିଥିକୁ ମହାର୍ଷି ଏଭଳି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ମୁନିମାସାଦ୍ଯ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ଦ୍ଵିଜସ୍ତଦା। ଉଦ୍ଦାଲକ ମହର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ମେ ବ୍ରୂହି ମାଽନୃତମ୍
ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲେ: 'ଉଦ୍ଦାଳକ ମହାର୍ଷି, ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହ, ମିଥ୍ୟା କୁହନି।'
ଋଷିପୁତ୍ରଃ କୁମାରୋଽଯଂ ଦର୍ଶନୀଯୋ ଵିଶେଷତଃ। ତଵ ପୁତ୍ରମିମଂ ମନ୍ଯେ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ତଦ୍ଵଦ
'ଏହି ପିଲା ଋଷିପୁତ୍ର, ବିଶେଷ ରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା ତୁମ ପୁଅ—ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛ କି?'
ମମ ପତ୍ନୀ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କୁଶିକସ୍ଯ ସୁତା ମତା। ମାମେଵାନୁଗତା ପତ୍ନୀ ମମ ନିତ୍ଯମନୁଵ୍ରତା
'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, କୁଶିକଙ୍କର କନ୍ୟା; ସେ ସଦା ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରେ, ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ।'