ତତ୍ର ତ୍ରୀଞ୍ଜନଯାମାସ ଦୁର୍ଜଯାଦୀନ୍ମହାରଥାନ୍। ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ତପସାଧିକାତ୍। ମନ୍ନିଯୋଗାଦ୍ଯତ କ୍ଷିପ୍ରମପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ମହାବୀର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ଶୁଭେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଦେଶରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର।
ଏଵମୁକ୍ତା ମହାରାଜ କୁନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡୁମଭାଷତ। କୁରୂଣାମୃଷଭଂ ଵୀରଂ ତଦା ଭୂମିପତିଂ ପତିମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା, କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ପତି, କୁରୁବଂଶର ଶିରୋମଣି ଏବଂ ଶୂରବୀର ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମାମର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵକ୍ତୁମେଵଂ କଥଂଚନ। ଧର୍ମପତ୍ନୀମଭିରତାଂ ତ୍ଵଯି ରାଜୀଵଲୋଚନେ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଆପଣ, ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଭଲପାଏ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ।
ତ୍ଵମେଵ ତୁ ମହାବାହୋ ମଯ୍ଯପତ୍ଯାନି ଭାରତ। ଵୀର ଵୀର୍ଯୋପପନ୍ନାନି ଧର୍ମତୋ ଜନଯିଷ୍ଯସି
ମହାବାହୁ ଭାରତ, ଆପଣ ନିଜେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଧର୍ମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବେ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲ ଗଚ୍ଛେଯଂ ସହିତା ତ୍ଵଯା। ଅପତ୍ଯାଯ ଚ ମାଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମେଵ କୁରୁନନ୍ଦନ
ମଣିଷସିଂହ, ମୁଁ ଆପଣ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ; ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କାହାକୁ ଚାହେଁନି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ନ ହ୍ଯହଂ ମନସାପ୍ଯନ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵଦୃତେ ନରମ୍। ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରତି ଵିଶିଷ୍ଟଶ୍ଚ କୋଽନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଭୁଵି ମାନଵଃ
ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବିନି; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଏ ଅଛି?
ଇମାଂ ଚ ତାଵଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ପୌରାଣୀଂ ଶୃଣୁ ମେ କଥାମ୍। ପରିଶ୍ରୁତାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଯାମହମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆପଣ, ଏବେ ମୋ ପୁରୁଣା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଧର୍ମକଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ବିଶାଳନୟନ।
ଵ୍ଯୁଷଇତାଶ୍ଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବଭୂଵ କିଲ ପାର୍ଥିଵଃ। ପୁରା ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠଃ ପୂରୋର୍ଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ
ପୂର୍ବେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ; ସେ ପୁରୁବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଯଜମାନେ ଵୈ ଧର୍ମାତ୍ମନି ମହାଭୁଜେ। ଉପାଗମଂସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ସହ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଳଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବଋଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ଅମାଦ୍ଯଦିନ୍ଦ୍ରଃ ସୋମେନ ଦକ୍ଷିଣାଭିର୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେସ୍ତତୋ ଯଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମରସ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦାନ ପାଇଲେ, ଏହିଭଳି ମହାତ୍ମା ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ।
ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମ ସ୍ଵଯଂ ତଦା। ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ନତି ମର୍ତ୍ଯାନ୍ଵ୍ଯରୋଚତ
ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞର କାମ କଲେ; ରାଜା ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ସର୍ଵଭୂତାନ୍ପ୍ରତି ଯଥା ତପନଃ ଶିଶିରାତ୍ଯଯେ। ସ ଵିଜିତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ନୃପତୀନ୍ରାଜସତ୍ତମଃ
ଯେପରି ଶୀତ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେପରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଠାରୁ ଜିତି ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାନୁଦିଚ୍ଯାନ୍ପାଶ୍ଚାତ୍ଯାନ୍ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାନକାଲଯତ୍। ଅଶ୍ଵମେଧେ ମହାଯଜ୍ଞେ ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ରାଜାମାନେଠାରୁ ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ, ଏହି ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ।
ବଭୂଵ ସ ହି ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦଶନାଗବଲାନ୍ଵିତଃ। ଅପ୍ଯତ୍ର ଗାଥାଂ ଗାଯନ୍ତି ଯେ ପୁରାଣଵିଦୋ ଜନାଃ
ସେ ରାଜା, ଦଶ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା, ବିଶ୍ୱବିଦିତ ହେଲେ; ପୁରୁଣା କଥା ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଉଁ ଗାଥା ଗାଉଛନ୍ତି।
ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵେ ଯଶୋଵୃଦ୍ଧେ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେ କୁରୂତ୍ତମ। ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵଃ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତାଂ ଵିଜିତ୍ଯେମାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ହେ କୁରୁମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱଙ୍କର ଯଶ ବଢିବା ସହ, ସେ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଅପାଲଯତ୍ସର୍ଵଵର୍ଣାନ୍ପିତା ପୁତ୍ରାନିଵୌରସାନ୍। ଯଜମାନୋ ମହାଯଜ୍ଞୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦଦୌ
ସେ ସମସ୍ତ ଜାତିକୁ ଜଣେ ବାପା ଯେପରି ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ରକ୍ଷା କଲେ; ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଧନ ଦାନ କଲେ।
ଅନନ୍ତରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ସ ଜହାର ମହାକ୍ରତୂନ୍। ସୁଷାଵ ଚ ବହୂନ୍ସୋମାନ୍ସୋମସଂସ୍ଥାସ୍ତତାନ ଚ
ସେ ଅନେକ ଅମୂଲ୍ୟ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ବହୁ ସୋମ ରସ ଚାପି, ଅନେକ ସୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଆସୀତ୍କାକ୍ଷୀଵତୀ ଚାସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପରମସଂମତା। ଭଦ୍ରା ନାମ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ରୂପେଣାସଦୃଶୀ ଭୁଵି
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କାକ୍ଷୀବତୀ, ସବୁଠୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନିତ; ତାଙ୍କ ନାମ ଭଦ୍ରା, ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ସମାନ ନଥିଲେ।
କାମଯାମାସତୁସ୍ତୌ ଚ ପରସ୍ପରମିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ସ ତସ୍ଯାଂ କାମସଂପନ୍ନୋ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ସମପଦ୍ଯତ
ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଏ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ପରସ୍ପରକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ରୋଗରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତେନାଚିରେଣ କାଲେନ ଜଗାମାସ୍ତମିଵାଂଶୁମାନ୍। ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେତେ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେ ଭାର୍ଯାଽସ୍ଯ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ଅତି ସିଘ୍ର ଏକ ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରି, ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଅପୁତ୍ରା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଵିଲଲାପେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଭଦ୍ରା ପରମଦୁଃଖାର୍ତା ତନ୍ନିବୋଧ ଜନାଧିପ
ପୁଅ ନଥିବାରୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଭଦ୍ରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ଜନନାୟକ।
ନାରୀ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞ ସର୍ଵା ଭର୍ତୃଵିନାକୃତା। ପତିଂ ଵିନା ଜୀଵତି ଯା ନ ସା ଜୀଵତି ଦୁଃଖିତା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ନାରୀ ଅତ୍ୟଧିକ ଧର୍ମଜ୍ଞା ହେଉଥିବେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ବିନା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ; ସ୍ୱାମୀ ବିନା ଯିଏ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଅସଲି ବଞ୍ଚିନଥାଏ।
ପତିଂ ଵିନା ମୃତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନାର୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଂଗଵ।। ତ୍ଵଦ୍ଗତିଂ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରସୀଦସ୍ଵନଯସ୍ଵମାମ୍
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱାମୀ ବିନା ନାରୀ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁପଥେ ଚାଲିଛ, ସେଇପଥେ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟା କର, ମୋତେ ସହ ନେଇଯାଅ।
ତ୍ଵଯା ହୀନା କ୍ଷଣମପି ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ। ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ରାଜନ୍ନିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ନଯସ୍ଵ ମାମ୍
ମୁଁ ତୁମେ ବିନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବିନି; ଦୟା କର, ହେ ରାଜା, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନେଇଯାଅ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗମିଷ୍ଯାମି ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ। ତ୍ଵାମହଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ଗଚ୍ଛନ୍ତମନିଵର୍ତିତୁମ୍
ପଥ ସମତଳ ହେଉ କି କଠିନ, ମୁଁ ପଛରୁ ତୁମକୁ ଅନୁସରିବି; ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁଠିକୁ ଯିବ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ଫେରିବିନି।
ଛାଯେଵାନୁଗତା ରାଜନ୍ସତତଂ ଵଶଵର୍ତିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯାମି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯହିତେ ରତା
ଛାୟା ପରି ସଦା ତୁମ ପଛେ ରହିବି, ଏବଂ ସଦା ଆଜ୍ଞାକାରୀ ହେଇ ରହିବି; ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସଦା ତୁମର ପ୍ରିୟ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗି ରହିବି।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ମାଂ ରାଜନ୍କଷ୍ଟା ହୃଦଯଶୋଷଣାଃ। ଆଧଯୋଽଭିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵାମୃତେ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣ
ଏହି ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ରାଜା, ତୁମେ ନଥିବାରେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଇଥିବା ଦୁଃଖ ମୋତେ ଆବର୍ଜିତ କରିବ। ହେ କମଳନୟନ, ତୁମ ଅଭାବରେ ଏହି ଦୁଃଖ ମୋତେ ଘେରି ରହିବ।
ଅଭାଗ୍ଯଯା ମଯା ନୂନଂ ଵିଯୁକ୍ତାଃ ସହଚାରିଣଃ। ତେନ ମେ ଵିପ୍ରଯୋଗୋଽଯମୁପପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଯା ସହ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୋର ଅଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସହଚାରୀମାନେ ମୋଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ତୁମ ସହିତ ମୋର ବିଚ୍ଛେଦ ହେବାଟି ହେଉଛି।
ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତା ତୁ ଯା ପତ୍ଯା ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି। ଦୁଃଖଂ ଜୀଵତି ସା ପାପା ନରକସ୍ଥେଵ ପାର୍ଥିଵ
ଯେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କର ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖରେ ବଞ୍ଚିଥାଏ—ସେ ଦୁଃଖିନୀ ଏବଂ ନରକରେ ରହୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରେ, ରାଜା।
ସଂଯୁକ୍ତା ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଦେହେ କୃତା ମଯା। ତଦିଦଂ କର୍ମଭିଃ ପାପୈଃ ପୂର୍ଵଦେହେଷୁ ସଂଚିତମ୍
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ପତିଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ କରିଥିଲି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଏବେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ।