ଦେହନାଶେ ଭଵେନ୍ନାଶଃ ପିତୄଣାମେଷ ନିଶ୍ଚଯଃ। ଇତରେଷାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ତୁ ନାଶେ ହ୍ଯାତ୍ମା ଵିନଶ୍ଯତି
ଦେହ ନାଶ ହେଲେ ପିତୃମାନେ ଋଣ ନାଶ ହୁଏ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ଅନ୍ୟ ତିନିଟି ନାଶ ହେଲେ ଆତ୍ମା ନାଶ ହୁଏ।
ଇହ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଜାଲାଭେ ପ୍ରଯତନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ଯଥୈଵାହଂ ପିତୁଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ସୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ଏହିଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲି।
ତଥୈଵାସ୍ମିନ୍ମମ କ୍ଷେତ୍ରେ କଥଂ ସୃଜ୍ଯେତ ଵୈ ପ୍ରଜା
ସେପରି, ଏହି ମୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ସନ୍ତାନ ହେବ?
ଆଚଷ୍ଟ ପୁତ୍ରଲାଭସ୍ଯ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଂ ସର୍ଵକ୍ରିଯାଧିକାମ୍। ଉତ୍ତମାଦଵରାଃ ପୁଂସଃ କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୋ ପୁତ୍ରମାପଦି
ସେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କହିଲେ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଅଧମ, ସମସ୍ତେ ଆପଦରେ ପୁଅ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଅପତ୍ଯଂ ଧର୍ମଫଲଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଦିଚ୍ଛନ୍ତି ସାଧଵଃ। ଅନୁନୀଯ ତୁ ତେ ସମ୍ଯଙ୍ମହାବ୍ରାହ୍ମଣସଂସଦି। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଗୁଣଵନ୍ତଂ ହି ଚିନ୍ତଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍
ଧର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ଚାହାନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଚାର କଲେ।
ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିଜନେ କୁନ୍ତୀଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ଅପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନେ ଯତ୍ନମାପଦି ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥଯ
ସେ ଗୋପନରେ ତାଙ୍କ ମହିମାମୟା ଧର୍ମପତ୍ନୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଆପଦରେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।'
ଅପତ୍ଯଂ ନାମ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଧର୍ମସଂହିତା। ଇତି କୁନ୍ତି ଵିଦୁର୍ଧୀରାଃ ଶାଶ୍ଵତଂ ଧର୍ମଵାଦିନଃ
ଧର୍ମସହିତ ସନ୍ତାନ ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା; ଏହିପରି, ହେ କୁନ୍ତୀ, ଧୀର ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକଥା କହୁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଏହି ଭାବ କହନ୍ତି।
ଇଷ୍ଟଂ ଦତ୍ତଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ନିଯମଶ୍ଚ ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତଃ। ସର୍ଵମେଵାନପତ୍ଯସ୍ଯ ନ ପାଵନମିହୋଚ୍ଯତେ
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ନିୟମ ଯେତେ ହେଉ, ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ପବିତ୍ର କହାଯାଏ ନାହିଁ।
ସୋଽହମେଵଂ ଵିଦିତ୍ଵୈତତ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ଅନପତ୍ଯଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ନପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମୀତି ଚିନ୍ତଯନ୍
ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ମୃଦୁସ୍ମିତେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି—ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ ଶୁଭ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବ ନାହିଁ।
ଅନପତ୍ଯୋ ହି ମରଣଂ କାମଯେ ନୈଵ ଜୀଵିତମ୍।' ମୃଗାଭିଶାପଂ ଜାନାସି ଵିଜନେ ମମ କେଵଲମ୍। ନୃଶଂସକର୍ମଣା କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯଥା ହ୍ଯୁପହତଂ ତଥା
ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହେ, ଜୀବନ ନୁହେଁ; ମୋ ଉପରେ ମୃଗର ଶାପ ତୁମେ ଗୋପନରେ ଜାଣ, ଏବଂ କିପରି ନିଷ୍ଠୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛି।
ଇମେ ଵୈ ବନ୍ଧୁଦାଯାଦାଃ ଷଟ୍ ପୁତ୍ରା ଧର୍ମଦର୍ଶନେ। ଷଡେଵାବନ୍ଧୁଦାଯାଦାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତାଞ୍ଛୃଣୁ ମେ ପୃଥେ
ଏହି ଛଅ ପୁଅମାନେ, ପୃଥା, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ନିକଟାତ୍ମୀୟ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ ଛଅ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିକଟାତ୍ମୀୟ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି—ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ସ୍ଵଯଂଜାତଃ ପ୍ରଣୀତଶ୍ଚ ପରିକ୍ରୀତଶ୍ଚ ଯଃ ସୁତଃ। ପୌନର୍ଭଵଶ୍ଚ କାନୀନଃ ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯାଂ ଯଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଯେ ପୁଅ ନିଜେ ଜନ୍ମିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ, କିଣାଯାଇଥାଏ, ପୁନର୍ବିବାହିତା ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ, ଅବିବାହିତା ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ, କିମ୍ବା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥାଏ—ଏହି ପ୍ରକାର ପୁଅମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଦତ୍ତଃ କ୍ରୀତଃ କୃତ୍ରିମଶ୍ଚ ଉପଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ଵଯଂ ଚ ଯଃ। ସହୋଢୋ ଜ୍ଞାତିରେତାଶ୍ଚ ହୀନଯୋନିଧୃତଶ୍ଚ ଯଃ
ଯେ ପୁଅ ଦିଆଯାଇଛି, କିଣାଯାଇଛି, କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ନିର୍ମିତ, ନିଜେ ଆସିଛି, ସହଉଠି ଲାଲିତ, ଜ୍ଞାତି, କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରୁ ଆସିଛି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୂର୍ଵପୂର୍ଵତମାଭାଵଂ ମତ୍ତ୍ଵା ଲିପ୍ସେତ ଵୈ ସୁତମ୍। ଉତ୍ତମାଦ୍ଦେଵରାତ୍ପୁଂସଃ କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତେ ପୁତ୍ରମାପଦି
ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ପୁଅ ନଥିଲେ ବୁଝି, ଲୋକେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି; ଦୁଃଖରେ, ସେମାନେ ଦେବର କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ପୁଅ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଅପତ୍ଯଂ ଧର୍ମଫଲଦଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ମାନଵାଃ। ଆତ୍ମଶୁକ୍ରାଦପି ପୃଥେ ମନୁଃ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ମଣିଷମାନେ ନିଜ ଶୁକ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଫଳଦାୟୀ ସନ୍ତାନ ପାଇଥାନ୍ତି, ପୃଥା; ଏହି କଥା ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ କହିଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରହେଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ହୀନଃ ପ୍ରଜନନାତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ତେଣୁ, ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିବି, କାରଣ ମୁଁ ନିଜେ ସନ୍ତାନ ହୀନ।
ସଦୃଶାଚ୍ଛ୍ରେଯସୋ ଵା ତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯପତ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଵିନି। ଶୃଣୁ କୁନ୍ତି କଥାମେତାଂ ଶାରଦଣ୍ଡାଯିନୀଂ ପ୍ରତି
ଯେ ସମାନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନ ମିଳେ, ତାହା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ; ଶ୍ରୀମତୀ କୁନ୍ତୀ, ଏହି ଶାରଦଣ୍ଡାୟିନୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ଶୁଣ।
ଯା ହି ତେ ଭଗିନୀ ସାଧ୍ଵୀ ଶ୍ରୁତସେନା ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଅଵାହ ତାଂ ତୁ କୈକେଯଃ ଶାରଦାଣ୍ଡାଯନିର୍ମହାନ୍
ତୁମର ଯେ ଭଉଣୀ ଶ୍ରୁତସେନା, ସେ ଗୁଣବତୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଉଁଠି ଶାରଦଣ୍ଡାୟନ ନାମକ ମହାନ କୈକେୟ ସେଉଁଠି ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ସା ଵୀରପତ୍ନୀ ଗୁରୁଣା ନିଯୁକ୍ତା ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି। ପୁଷ୍ପେଣ ପ୍ରଯତା ସ୍ନାତା ନିଶି କୁନ୍ତି ଚତୁଷ୍ପଥେ
ସେ ଶୂରବଧୂ, ବଡ଼ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇବା ପାଇଁ, ରାତିରେ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୂଷ୍ପ ଧରି ଉତ୍ସାହରେ ଥିଲେ, କୁନ୍ତୀ।
ଵରଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଂ ସିଦ୍ଧଂ ହୁତ୍ଵା ପୁଂସଵନେଽନଲମ୍। କର୍ମଣ୍ଯଵସିତେ ତସ୍ମିନ୍ସା ତେନୈଵ ସହାଵସତ୍
ସେ ଏକ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାଛି, ପୁଅ ପାଇଁ ହୋମ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ବାସ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ତ୍ରୀଞ୍ଜନଯାମାସ ଦୁର୍ଜଯାଦୀନ୍ମହାରଥାନ୍। ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ତପସାଧିକାତ୍। ମନ୍ନିଯୋଗାଦ୍ଯତ କ୍ଷିପ୍ରମପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନଂ ପ୍ରତି
ସେଠି ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ମହାବୀର ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ଶୁଭେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଦେଶରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର।
ଏଵମୁକ୍ତା ମହାରାଜ କୁନ୍ତୀ ପାଣ୍ଡୁମଭାଷତ। କୁରୂଣାମୃଷଭଂ ଵୀରଂ ତଦା ଭୂମିପତିଂ ପତିମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା, କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ପତି, କୁରୁବଂଶର ଶିରୋମଣି ଏବଂ ଶୂରବୀର ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମାମର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵକ୍ତୁମେଵଂ କଥଂଚନ। ଧର୍ମପତ୍ନୀମଭିରତାଂ ତ୍ଵଯି ରାଜୀଵଲୋଚନେ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଆପଣ, ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଭଲପାଏ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ।
ତ୍ଵମେଵ ତୁ ମହାବାହୋ ମଯ୍ଯପତ୍ଯାନି ଭାରତ। ଵୀର ଵୀର୍ଯୋପପନ୍ନାନି ଧର୍ମତୋ ଜନଯିଷ୍ଯସି
ମହାବାହୁ ଭାରତ, ଆପଣ ନିଜେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଧର୍ମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବେ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲ ଗଚ୍ଛେଯଂ ସହିତା ତ୍ଵଯା। ଅପତ୍ଯାଯ ଚ ମାଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମେଵ କୁରୁନନ୍ଦନ
ମଣିଷସିଂହ, ମୁଁ ଆପଣ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ; ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କାହାକୁ ଚାହେଁନି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ନ ହ୍ଯହଂ ମନସାପ୍ଯନ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵଦୃତେ ନରମ୍। ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରତି ଵିଶିଷ୍ଟଶ୍ଚ କୋଽନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଭୁଵି ମାନଵଃ
ମୁଁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବିନି; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଏ ଅଛି?
ଇମାଂ ଚ ତାଵଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ପୌରାଣୀଂ ଶୃଣୁ ମେ କଥାମ୍। ପରିଶ୍ରୁତାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଯାମହମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆପଣ, ଏବେ ମୋ ପୁରୁଣା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଧର୍ମକଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ବିଶାଳନୟନ।
ଵ୍ଯୁଷଇତାଶ୍ଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବଭୂଵ କିଲ ପାର୍ଥିଵଃ। ପୁରା ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠଃ ପୂରୋର୍ଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ
ପୂର୍ବେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ; ସେ ପୁରୁବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଯଜମାନେ ଵୈ ଧର୍ମାତ୍ମନି ମହାଭୁଜେ। ଉପାଗମଂସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ସହ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଳଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବଋଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ଅମାଦ୍ଯଦିନ୍ଦ୍ରଃ ସୋମେନ ଦକ୍ଷିଣାଭିର୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଵ୍ଯୁଷିତାଶ୍ଵସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେସ୍ତତୋ ଯଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମରସ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦାନ ପାଇଲେ, ଏହିଭଳି ମହାତ୍ମା ବ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ।