ପ୍ରତସ୍ଥେ ସର୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସଭାର୍ଯଃ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ତତସ୍ତସ୍ଯାନୁଯାତାରସ୍ତେ ଚୈଵ ପରିଚାରକାଃ
ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି, କୁରୁବଂଶୀ ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚାକରମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତସିଂହସ୍ଯ ଵିଧିଧାଃ କରୁଣା ଗିରଃ। ଭମମାର୍ତସ୍ଵରଂ କୃତ୍ଵା ହାହେତି ପରିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
ରାଜାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କହିଥିବା କଷ୍ଟଦାୟକ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଚାକରମାନେ ଦୁଃଖରେ 'ହାହା' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ।
ଉଷ୍ଣମଶ୍ରୁ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତସ୍ତଂ ଵିହାଯ ମହୀପତିମ୍। ଯଯୁର୍ନାଗପୁରଂ ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵମାଦାଯ ତଦ୍ଧନମ୍
ତାଜା ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ନାଗପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ରାଜ୍ଞୋ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନଃ। କଥଯାଂଚକ୍ରିରେ ରାଜ୍ଞସ୍ତଦ୍ଧନଂ ଵିଵିଧଂ ଦଦୁଃ
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଭ୍ଯସ୍ତତଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମହାଵନେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡୁମେଵାନ୍ଵଶୋଚତ
ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ ପାଣ୍ଡୁ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ଶଯ୍ଯାସନଭୋଗେଷୁ ରତିଂ ଵିନ୍ଦତି କର୍ହିଚିତ୍। ଭ୍ରାତୃଶୋକସମାଵିଷ୍ଟସ୍ତମେଵାର୍ଥଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଭାଇଙ୍କ ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ କେବେ ଶେଇବା, ବସିବା କିମ୍ବା ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନଥିଲେ, ମନେ ସେଇ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତୁ କୌରଵ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁର୍ମୂଲଫଲାଶନଃ। ଜଗାମ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ତତୋ ନାଗଶତଂ ଗିରିମ୍
ହେ କୌରବ, ରାଜପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ଦୁହିଁଜଣ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ଚୈତ୍ରରଥମାସାଦ୍ଯ କାଲକୂଟମତୀତ୍ଯ ଚ। ହିମଵନ୍ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ସେ ଚୈତ୍ରରଥକୁ ପହଞ୍ଚି, କାଳକୂଟ ପରିକ୍ରମା କରି, ହିମବନ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ମହାଭୂତୈଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଉଵାସ ସ ମହାରାଜ ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ
ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ରାଜା ସମତଳ ଓ ଅସମତଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଥାଏ ରହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହଂସକୂଟମତୀତ୍ଯ ଚ। ଶତଶୃଙ୍ଗେ ମହାରାଜ ତାପସଃ ସମତପ୍ଯତ
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚି, ହଂସକୂଟ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ତାପସ ପାଣ୍ଡୁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତ୍ରାପି ତପସି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଵର୍ତମାନଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାନାଂ ବଭୂଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା, ସେ ପ୍ରବଳ ପୁରୁଷ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ଦର୍ଶନ ହେଲେ।
ସୁଶ୍ରୂଷୁରନହଂଵାଦୀ ସଂଯତାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଭାରତ
ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ନମ୍ର, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା, ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କେଷାଂଚିଦଭଵଦ୍ଭ୍ରାତା କେଷାଂଚିଦଭଵତ୍ସଖା। ଋଷଯସ୍ତ୍ଵପରେ ଚୈନଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ପର୍ଯପାଲଯନ୍
କିଛିଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଭାଇ ହେଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ; ଏବଂ କିଛି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ଦେଖିଲେ।
ସ ତୁ କାଲେନ ମହତା ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଷ୍କଲ୍ମଷଂ ତପଃ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଦୃଶଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ବଡ଼ ସମୟ ପରେ ନିର୍ମଳ ତପସ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପାଣ୍ଡୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସମାନ ହେଲେ, ହେ ଭାରତର୍ଷଭ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତୁ ସହିତା ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାସ୍ତେ ସଂପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମହର୍ଷଯଃ
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ, ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ସମେତି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ସଂପ୍ରଯାତାନୃଷୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଭଵନ୍ତଃ କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରୂତ ମେ ଵଦତାଂ ଵରାଃ
ଋଷିମାନେ ଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁ ପଚାରିଲେ: 'ମହାନୁଭାବମାନେ, ଆପଣମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।'
ସମାଵାଯୋ ମହାନଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵଯଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ମିଶି ଏକ ବଡ଼ ସଭା ହେବ; ଆମେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।
ପାଣ୍ଡୁରୁତ୍ଥାଯ ସହସା ଗନ୍ତୁକାମୋ ମହର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ଵର୍ଗପାରଂ ତିତୀର୍ଷୁଃ ସ ଶତଶୃଙ୍ଗାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ପାଣ୍ଡୁ ହଠାତ୍ ଉଠି, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଶତଶୃଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାର ହେବାକୁ ଚାହିଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାମବ୍ରୁଵଂସ୍ତଂ ଚ ତାପସାଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ଶୈଲରାଜମୁଦଙ୍ମୁଖାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପସମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ଶୈଳରାଜ ଉପରେ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଛୁ।'
ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତୋ ଗିରୌ ରମ୍ଯେ ଦୁର୍ଗାନ୍ଦେଶାନ୍ବହୂନ୍ଵଯମ୍। ଵିମାନଶତସଂବାଧାଂ ଗୀତସ୍ଵରନିନାଦିତାମ୍
ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଆମେ ଅନେକ କଠିନ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଛୁ, ଯେଉଁଠି ଶତଶଖ ଉଡ଼ନ୍ତା ମହଲ ରହିଛି, ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଛି।
ଆକ୍ରୀଡଭୂମିଂ ଦେଵାନାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ତଥା। ଉଦ୍ଯାନାନି କୁବେରସ୍ଯ ସମାନି ଵିଷମାଣି ଚ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଖେଳ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କୁବେରଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ, କେତେକ ସମତଳ ଓ କେତେକ ଅସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।
ମହାନଦୀନିତମ୍ବାଂଶ୍ଚ ଗହନାନ୍ଗିରିଗହ୍ଵରାନ୍। ସନ୍ତି ନିତ୍ଯହିମା ଦେଶା ନିର୍ଵୃକ୍ଷମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ଓ ଘନ ଗୁହା ଅଛି; କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ସଦା ବରଫରେ ଢାକା, ଗଛ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ।
ସନ୍ତି କ୍ଵଚିନ୍ମହାଦର୍ଯୋ ଦୁର୍ଗାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ଦୁରାସଦାଃ। ନାତିକ୍ରାମେତ ପକ୍ଷୀ ଯାନ୍କୁତ ଏଵେତରେ ମୃଗାଃ
କିଛିଠାରେ ବିଶାଳ ମରୁଭୂମି ଓ କିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦୁର୍ଗ ଅଛି; ସେଠାକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ତ ଦୂର କଥା।
ଵାଯୁରେକୋ ହି ଯାତ୍ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯୌ ଶୈଲରାଜେଽସ୍ମିନ୍ରାଜପୁତ୍ର୍ଯୌ କଥଂ ନ୍ଵିମେ
ଏଠାରେ କେବଳ ବାୟୁ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ଶୈଳରାଜ ଉପରେ ତୁମ ପତ୍ନୀମାନେ କିପରି ଯିବେ, ରାଜପୁତ୍ର?
ଅପ୍ରଜସ୍ଯ ମହାଭାଗା ନ ଦ୍ଵାରଂ ପରିଚକ୍ଷତେ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତାନହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ନାହିଁ।
ସ୍ଵର୍ଗେ ତେନାଭିତପ୍ତୋଽହମପ୍ରଜସ୍ତୁ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ। ସୋଽହମୁଗ୍ରେଣ ତପସା ସଭାର୍ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଃ
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ; ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମମାନେଠାରେ କହୁଛି—ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅନପତ୍ଯୋଽପି ଵିନ୍ଦେଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମୁଗ୍ରେଣ କର୍ମଣା
ମୋତେ ଯଦିଓ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ତଥାପି କଠିନ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିବି।
ଅପତ୍ଯମନଘଂ ରାଜନ୍ଵଯଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ଦୈଵୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର କର୍ମଣେହୋପପାଦଯ
ହେ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ, ଭଲ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏକ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବଂଶ; ହେ ମହାବଳୀ, ତୁମେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସଫଳ କର।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟଂ ଫଲମଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଵିନ୍ଦତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ନରଃ। ତସ୍ମିନ୍ଦୃଷ୍ଟେ ଫଲେ ରାଜନ୍ପ୍ରଯତ୍ନଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁ ଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶାନ୍ତ ରହେ, ସେ ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ; ଏପରି ଫଳ ଦେଖି, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତାପସଵଚଃ ପାଣ୍ଡୁସ୍ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ତାପସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ।