ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖାହାରଂ ତପ୍ଯମାନୋ ମହତ୍ତପଃ। ଵଲ୍କଲୀ ଫଲମୂଲାଶୀ ଚରିଷ୍ଯାମି ମହାଵନେ
ମୁଁ ଗ୍ରାମର ସୁଖ ଓ ଖାଦ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରି, ଚଳା ଓ ଚାଳ ହୋଇ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବି।
ଅଗ୍ନୌ ଜୁହ୍ଵନ୍ନୁଭୌ କାଲାଵୁଭୌ କାଲାଵୁପସ୍ପୃଶନ୍। କୃଶଃ ପରିମିତାହାରଶ୍ଚୀରଚର୍ମଜଟାଧରଃ
ଠିକ୍ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଠିକ୍ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଳ୍ପ ଖାଇ, ଶରୀର ଶୁକାଇଯିବା, ଚଳା ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଜଟା ଧାରଣ କରି ରହିବି।
ଶୀତଵାତାତପସହଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାନଵେକ୍ଷକଃ। ତପସା ଦୁଶ୍ଚରେଣେଦଂ ଶରୀରମୁପଶୋଷଯନ୍
ଶୀତ, ପବନ ଓ ତାପକୁ ସହି, ଭୋକ ଓ ତିଆସକୁ ଅନଦେଖା କରି, ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହକୁ ଶୁକାଇଦେବି।
ଏକାନ୍ତଶୀଲୀ ଵିମୃଶନ୍ପକ୍ଵାପକ୍ଵେନ ଵର୍ତଯନ୍। ପିତୃନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵନ୍ଯେନ ଵାଗ୍ଭିରଦ୍ଭିଶ୍ଚ ତର୍ପଯନ୍
ଏକାନ୍ତରେ ରହି, ଚିନ୍ତା କରି, ପକ୍କା ଓ କାଚା ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ବନର ଜଳ ଓ ଶବ୍ଦରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବି।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥଜନସ୍ଯାପି ଦର୍ଶନଂ କୁଲଵାସିନଃ। ନାପ୍ରିଯାଣ୍ଯାଚରିଷ୍ଯାମି କିଂ ପୁନର୍ଗ୍ରାମଵାସିନାମ୍
ବନବାସୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବି ନାହିଁ—ତେବେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପାଇଁ ତ ଏହା ଅଧିକ ସତ୍ୟ।
ଏଵମାରଣ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରାଣାମୁଗ୍ରମୁଗ୍ରତରଂ ଵିଧିମ୍। କାଙ୍କ୍ଷମାଣୋଽହମାସ୍ଥାସ୍ଯେ ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯାଽଽସମାପନାତ୍
ଏଭଳି, ମୁଁ ଅତି କଠିନ ବନବାସ ନିୟମକୁ ଅନୁସରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଦେହ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଯେ ତେ ରାଜା କୌରଵନନ୍ଦନଃ। ତତଶ୍ଚୂଡାମଣିଂ ନିଷ୍କମଙ୍ଗଦେ କୁଣ୍ଡଲାନି ଚ
ଏଭଳି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେଙ୍କୁ କହି, କୁରୁବଂଶୀ ରାଜା ତାଙ୍କ ଚୂଡ଼ାମଣି, ସୁନାର ହାର, ବାହୁବନ୍ଦ ଓ କଣ୍ଠା ଖୋଲିଦେଲେ।
ଵାସାଂସି ଚ ମହାର୍ହାଣି ସ୍ତ୍ରୀଣାମାଭରଣାନି ଚ। `ଵାହନାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି କଵଚାନି ଚ
ସେ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ୍ ବସ୍ତ୍ର, ମହିଳାମାନେର ଗହଣା, ମୁଖ୍ୟ ଯାନବାହନ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଦାନ କଲେ।
ହେମଭାଣ୍ଡାନି ଦିଵ୍ଯାନି ପର୍ଯଙ୍କାସ୍ତରଣାନି ଚ। ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲାନି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ସୁନାର ପାତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟା ଓ ଶେଇବା ଜିନିଷ, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ।
ପ୍ରଦାଯ ସର୍ଵଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ଭୃତ୍ଯାନଭାଷତ। ଗତ୍ଵା ନାଗପୁରଂ ଵାଚ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ଵନେ। ଅର୍ଥଂ କାମଂ ସୁଖଂ ଚୈଵ ରତିଂ ଚ ପରମାତ୍ମିକାମ୍
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ, ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ଚାକରମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନାଗପୁରକୁ ଯାଇ କହ, ପାଣ୍ଡୁ ସମ୍ପତ୍ତି, ଭୋଗ, ସୁଖ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସର୍ଵମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସଭାର୍ଯଃ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ତତସ୍ତସ୍ଯାନୁଯାତାରସ୍ତେ ଚୈଵ ପରିଚାରକାଃ
ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି, କୁରୁବଂଶୀ ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚାକରମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତସିଂହସ୍ଯ ଵିଧିଧାଃ କରୁଣା ଗିରଃ। ଭମମାର୍ତସ୍ଵରଂ କୃତ୍ଵା ହାହେତି ପରିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
ରାଜାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କହିଥିବା କଷ୍ଟଦାୟକ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଚାକରମାନେ ଦୁଃଖରେ 'ହାହା' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ।
ଉଷ୍ଣମଶ୍ରୁ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତସ୍ତଂ ଵିହାଯ ମହୀପତିମ୍। ଯଯୁର୍ନାଗପୁରଂ ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵମାଦାଯ ତଦ୍ଧନମ୍
ତାଜା ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ନାଗପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ଗତ୍ଵା ନଗରଂ ରାଜ୍ଞୋ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନଃ। କଥଯାଂଚକ୍ରିରେ ରାଜ୍ଞସ୍ତଦ୍ଧନଂ ଵିଵିଧଂ ଦଦୁଃ
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଭ୍ଯସ୍ତତଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମହାଵନେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡୁମେଵାନ୍ଵଶୋଚତ
ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ ପାଣ୍ଡୁ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ଶଯ୍ଯାସନଭୋଗେଷୁ ରତିଂ ଵିନ୍ଦତି କର୍ହିଚିତ୍। ଭ୍ରାତୃଶୋକସମାଵିଷ୍ଟସ୍ତମେଵାର୍ଥଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଭାଇଙ୍କ ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ କେବେ ଶେଇବା, ବସିବା କିମ୍ବା ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରୁନଥିଲେ, ମନେ ସେଇ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତୁ କୌରଵ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁର୍ମୂଲଫଲାଶନଃ। ଜଗାମ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ତତୋ ନାଗଶତଂ ଗିରିମ୍
ହେ କୌରବ, ରାଜପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ଦୁହିଁଜଣ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ଚୈତ୍ରରଥମାସାଦ୍ଯ କାଲକୂଟମତୀତ୍ଯ ଚ। ହିମଵନ୍ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ସେ ଚୈତ୍ରରଥକୁ ପହଞ୍ଚି, କାଳକୂଟ ପରିକ୍ରମା କରି, ହିମବନ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ମହାଭୂତୈଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ଉଵାସ ସ ମହାରାଜ ସମେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ
ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ରାଜା ସମତଳ ଓ ଅସମତଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଥାଏ ରହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହଂସକୂଟମତୀତ୍ଯ ଚ। ଶତଶୃଙ୍ଗେ ମହାରାଜ ତାପସଃ ସମତପ୍ଯତ
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚି, ହଂସକୂଟ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ତାପସ ପାଣ୍ଡୁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତ୍ରାପି ତପସି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଵର୍ତମାନଃ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାନାଂ ବଭୂଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା, ସେ ପ୍ରବଳ ପୁରୁଷ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ଦର୍ଶନ ହେଲେ।
ସୁଶ୍ରୂଷୁରନହଂଵାଦୀ ସଂଯତାତ୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଭାରତ
ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ନମ୍ର, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା, ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କେଷାଂଚିଦଭଵଦ୍ଭ୍ରାତା କେଷାଂଚିଦଭଵତ୍ସଖା। ଋଷଯସ୍ତ୍ଵପରେ ଚୈନଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ପର୍ଯପାଲଯନ୍
କିଛିଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଭାଇ ହେଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ; ଏବଂ କିଛି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ଦେଖିଲେ।
ସ ତୁ କାଲେନ ମହତା ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଷ୍କଲ୍ମଷଂ ତପଃ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଦୃଶଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ଭରତର୍ଷଭ
ବଡ଼ ସମୟ ପରେ ନିର୍ମଳ ତପସ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପାଣ୍ଡୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସମାନ ହେଲେ, ହେ ଭାରତର୍ଷଭ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତୁ ସହିତା ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାସ୍ତେ ସଂପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମହର୍ଷଯଃ
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ, ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ସମେତି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ସଂପ୍ରଯାତାନୃଷୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଭଵନ୍ତଃ କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରୂତ ମେ ଵଦତାଂ ଵରାଃ
ଋଷିମାନେ ଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁ ପଚାରିଲେ: 'ମହାନୁଭାବମାନେ, ଆପଣମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।'
ସମାଵାଯୋ ମହାନଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ଚ ପିତୄଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵଯଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ମିଶି ଏକ ବଡ଼ ସଭା ହେବ; ଆମେ ସେଠାକୁ ଯାଉଛୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।
ପାଣ୍ଡୁରୁତ୍ଥାଯ ସହସା ଗନ୍ତୁକାମୋ ମହର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ଵର୍ଗପାରଂ ତିତୀର୍ଷୁଃ ସ ଶତଶୃଙ୍ଗାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ପାଣ୍ଡୁ ହଠାତ୍ ଉଠି, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଶତଶୃଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାର ହେବାକୁ ଚାହିଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ସହ ପତ୍ନୀଭ୍ଯାମବ୍ରୁଵଂସ୍ତଂ ଚ ତାପସାଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ଶୈଲରାଜମୁଦଙ୍ମୁଖାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପସମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ଶୈଳରାଜ ଉପରେ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଛୁ।'
ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତୋ ଗିରୌ ରମ୍ଯେ ଦୁର୍ଗାନ୍ଦେଶାନ୍ବହୂନ୍ଵଯମ୍। ଵିମାନଶତସଂବାଧାଂ ଗୀତସ୍ଵରନିନାଦିତାମ୍
ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଆମେ ଅନେକ କଠିନ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଛୁ, ଯେଉଁଠି ଶତଶଖ ଉଡ଼ନ୍ତା ମହଲ ରହିଛି, ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଛି।